Η ποιήτρια Μάρθα Βρυσούλη-Ξυτάκη απαντά στις ερωτήσεις που της θέτει ο Κωνσταντίνος Μανίκας, με αφορμή την κυκλοφορία της ποιητικής συλλογής “Στα μάτια της”.
Κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Ιωλκός το νέο βιβλίο σας «Στα μάτια της» Πως θα το περιγράφατε συνοπτικά;
Μια συλλογή από στιγμές, από μνήμες, ανοδρομές σε συναισθήματα που προκαλούσαν κυρίως οι απώλειες, ο χρόνος που τρέχει και αφήνει αδυσώπητα σημάδια σε έμψυχα και άψυχα που κάποτε θεωρούσα δεδομένα. Τα αναμένα κεριά του Καβάφη μπορεί να λιγοστεύουν, αλλά και ένα να μείνει, φωτίζει.
Ποια ζητήματα επιθυμείτε να θίξετε με αυτό το έργο και πως προέκυψε η συγκεκριμένη έμπνευση ;
Θα ήθελα να επικοινωνήσω το να μη φοβόμαστε να εκτεθούμε στον έρωτα, στη θλίψη, στην αγάπη, να αποδεχόμαστε το λάθος κυρίως το δικό μας και να προχωρούμε. Με λιγότερα βάρη τα κουρασμένα πόδια είναι πιο εύκολο να φθάσουν στο τέλος της διαδρομής.
Τι πιστεύετε ότι θα αποκομίσει ως απόσταγμα ο αναγνώστης ;
Ότι η αλήθεια μας είναι κάτι που μας ορίζει και δεν μπορεί να μας το αφαιρέσει κανείς. Δεν είναι απαραίτητο να την δεχθούν οι άλλοι. Εμας απελευθερώνει.
Ποιο ήταν το ερέθισμα για να ασχοληθείτε με τη συγγραφή ;
Η ανάγκη να μιλήσω στο χαρτί για πράγματα που με βασάνιζαν, με προβλημάτιζαν και δεν ήμουν σίγουρη ότι ο άλλος θα τα δεχόταν δια ζώσης. Έγραφα για μένα. Αυτοί που ήμουν σίγουρη ότι θα τα ένοιωθαν ήταν όσοι είχαν φύγει για πάντα.
Τι ρόλο έχει πλέον το βιβλίο, στον ψηφιακό μας κόσμο. Πόσο επηρεάζεται από τις εξελίξεις στην τεχνητή νοημοσύνη ;
Θα προσθέσω αυτούσια την απάντηση του καθηγητή Ηθικής της Τεχνητής Νοημοσύνης και των Νευροεπιστημών του Πανεπιστημίου του Μονάχου, Μαρτσέλο Ιένκα, στην εφημερίδα Realnews της 28ης ΙΟΥΝΙΟΥ 2026, σε ερώτηση σχετική με τις εξελίξεις στην τέχνη, την μοθσική, την λογοτεχνία, τον κινηματογράφο, τώρα που το ΑΙ έχει γίνει μέρος της ζωής μας και η οποία με εκφράζει απόλυτα.
«Αντί να ρωτάμε τι αφήνει το ΑΙ σε εμάς, θα έπρεπε να ρωτάμε τι παραμένει μοναδικά ανθρώπινο σε έναν κόσμο όπου οι έξυπνες μηχανές μπορούν να παραγάγουν περιεχόμενο. Η απάντηση μου είναι : το νόημα. Το ΑΙ μπορεί να γεννήσει εικόνες, μελωδίες, ιστορίες και ποιήματα. Όμως δεν κατέχει τη βιωμένη εμπειρία. Δεν έχει ποτέ ερωτευθεί, δεν έχει βιώσει την απώλεια, δεν έχει παλαίψει με την αδικία, δεν έχει αναλογιστεί για την ίδια του την θνητότητα. Η ανθρώπινη δημιουργικότητα δεν είναι μια απλή παραγωγή περιεχομένου. Αποτελεί έκφραση της εμπειρίας. Δεν πιστεύω ότι η τεχνητή νοημοσύνη αντιπροσωπεύει το τέλος της ανθρώπινης δημιουργίας. Το μέλλον δεν είναι ¨ Είτε άνθρωπος είτε τεχνητή νοημοσύνη. Είναι άνθρωπος μαζι με την τεχνητή νοημοσύνη ¨»
Ποιον ορισμό θα δίνατε στην έννοια της λογοτεχνίας ;
Είναι η ικανότητα , το χάρισμα να μπορείς να εκφράζεις μέσω του γραπτού λόγου συναισθήματα, νοήματα, βιώματα με λόγο που αγγίζει τον αναγνώστη και όταν τελειώνει την ανάγνωση να θυμάται για καιρό και ιδανικά για πάντα αυτό πού τον άγγιξε.
Γιατί οι ΄Ελληνες διαβάζουν λογοτεχνία λιγότερο από το μέσο Ευρωπαίο ;
Επειδή είμαι ρομαντική θα ήθελα να πιστεύω ότι ο ήλιος μας, η θάλασσα και ο ουρανός μας, μας τραβούν έξω μαζί τους στα ατέλειωτα καλοκαίρια μας. Με λίγη αυστηρότητα θα έλεγα ότι πρέπει να εκπαιδευτούν τα παιδιά πρώτα από το σπίτι και μετά από το σχολείο. Οι βάσεις ξεκινουν από το παιδί.
Πιστεύετε στη μοίρα η στην τύχη ;
Πιστεύω σε κάθε τι που έκαναν ρητό οι αρχαίοι μας πρόγονοι. Ειπαν ¨το πεπρωμένο φυγείν αδύνατον¨ αλλά και ¨συν Αθηνά και χείρα κίνει ¨
Ενας μήνας <<καραντίνα>>. Ποια είναι τα πέντε βιβλία που θα θέλατε μαζί σας ;
Την ¨Ομήρου Οδύσεια¨ τον ¨Επιτάφιο του Περικλή¨ τον ¨Κόμη Μοντεχρήστο¨ τα ¨Εγκώμια στη Παναγία¨ και ποιήματα του Καβάφη.
Χρειαζόμαστε περισσότερο ρομαντισμό ή ρεαλισμό στην εποχή μας ;
Το ένα δεν αποκλείει την ύπαρξη του άλλου. Αν ο ρομαντισμός σε παρασύρει πιο ψηλά από τα παπούτσια σου, χρειάζεται ο ρεαλισμός για να ξαναβάλεις τα πόδια σου στα περιορισμένα τους όρια.
