Γράφει ο Κωνσταντίνος Μανίκας, συγγραφέας
Δεν χρειάζεται η δική μου επιβεβαίωση για να καταχωρηθεί ο Στέφαν Τσβάιχ ως μια από τις κορυφαίες πένες όλων των εποχών. Το έργο του έχει αφήσει ένα ανεπανάληπτο στίγμα και η γραφή του, μεστή αλλά συνάμα και λυρική, τον έχει κατατάξει στις ξεχωριστές λογοτεχνικές προσωπικότητες.
Το μυθιστόρημα “Η μέθη της μεταμόρφωσης” αποτελεί το ανολοκλήρωτο βιβλίο που μας παρέδωσε χωρίς θεωρητικά να προλάβει να του δώσει την οριστική μορφή που ίσως είχε κατά νου. Όμως προσωπικά αυτό το τέλος που δεν δίνει μασημένη τροφή στον αναγνώστη, που δεν εξηγεί όσα ακολούθησαν της αναμενόμενης εγκληματικής πράξης του ζευγαριού των βασικών ηρώων, με εκφράζει πολύ περισσότερο.
Η παύση στη δράση τη στιγμή του σχεδιασμού και πριν καν αποφασιστεί αν θα προχωρήσουν στην πράξη την οποία σκέφτονται, είναι κατά τη γνώμη μου υπαρξιακά και φιλοσοφικά προτιμότερη από τη συγγραφική επιλογή της από εκεί και πέρα διαδρομής τους. Η σκέψη και μόνο του οικονομικού εγκλήματος με όλη την επιχειρηματολογία που τους έβαλε σε αυτή τη διαδικασία είναι αρκετή για να αποτυπώσει πλήρως όλα όσα χτίζει ο συγγραφέας στις προηγούμενες σελίδες.
Η σκιαγράφηση του μεσοπολέμου με τη γενικευμένη οικονομική ανέχεια να έρχεται σε σύγκρουση με τον νεοπλουτισμό της εποχής, σε συνδυασμό με το πώς αντιδρούν αντιδρούν απέναντι σε αυτό το αίσθημα αδικίας οι δύο πρωταγωνιστές, είναι παραπάνω από αρκετό για να κάνει ξεκάθαρο τόσο το ατομικό όσο και το συλλογικό μήνυμα του έργου.
Η νεαρή κοπέλα από την επαρχία που ζει για λίγο το όνειρο της χλιδης, της άνεσης και της αφθονίας, ξεχνώντας ακόμη και την ετοιμοθάνατη μητέρα της, και ο συνεπής στρατιώτης που ένα ατύχημα στην επιστροφή από το μέτωπο του στερεί τη δυνατότητα να εκπληρώσει τα όνειρά του, αποτελούν χαρακτηριστικές φιγούρες μιας εποχής που γέννησε τον φθόνο, τη μισαλλοδοξία, τον φασισμό.
Ο Τσβάιχ κατορθώνει με μαεστρία να καταγράψει μια περίοδο μεγάλων εξωτερικών αλλαγών, παρατηρώντας τον εσωτερικό αγώνα των ηρώων του. Τους δίνει χώρο και χρόνο για να εξελίξουν τη μεταμόρφωση τους και να μεθΰσουν με την προοπτική της εύκολης ευμάρειας και το κάνει με αξιοπρόσεκτη ισορροπία που δεν ρέπει προς την ιδεολογική μονομερεια. Ένα βιβλίο άξιο της πορείας του. Ένας επίλογος που ανοίγει τη συζήτηση για τα όρια των ανθρωπίνων αντοχών.
