Paul Halter, Η τέταρτη πόρτα (εκδ. Διόπτρα, α’ εκδ., 2017)
Γράφει ο Γιώργος – Νεκτάριος Παναγιωτίδης, συγγραφέας
Υπάρχει ένα συγκεκριμένο υπο-είδος της μυθοπλασίας εγκλήματος, που λέγεται “μυστήριο κλειδωμένου δωματίου” (locked room mystery). To κύριο χαρακτηριστικό είναι πως το θύμα μιας δολοφονίας (ή πιθανής δολοφονίας) εντοπίζεται μέσα σε ένα δωμάτιο με τρόπο αινιγματικό, εφόσον είναι κλειδωμένο από μέσα. Αυτός που το ξεκίνησε με τον “Ασώματο άνθρωπο” (“The hollow man”) λέγεται John Dickson Carr, και επηρέασε σειρά από άλλους συγγραφείς του είδους.
Ο “Ασώματος άνθρωπος” κυκλοφόρησε το 1935. Περίπου 20 χρόνια μετά, έχουμε ένα ενδιαφέρον “φαινόμενο”: δημοσιεύεται το “Έγκλημα στα παρασκήνια” του “πατέρα της ελληνικής αστυνομικής λογοτεχνίας” , Γιάννη Μαρή. Η δημοσίευσή του μάλιστα θα γίνει σε συνέχειες από τον Νοέμβριο του 1954 μέχρι τον Μάρτιο του 1955 στην εφημερίδα “Απογευματινή”. Πρόκειται ουσιαστικά για το πρώτο μεγάλο “αθηναϊκό αστυνομικό μυθιστόρημα” , το οποίο ακολούθησε το “Έγκλημα στο Κολωνάκι” του ‘53. Το ενδιαφέρον στοιχείο εδώ είναι το εξής: πρόκειται για ένα “έγκλημα κλειδωμένου καμαρινιού”. Το θύμα είναι μια ηθοποιός, η Ρόζα Βαργή, που βρίσκεται δολοφονημένη στο καμαρίνι της, που φέρεται να ήταν κλειδωμένο από μέσα. Ο Γιάννης Μαρής λύνει το καινοφανές αυτό πρόβλημα με ένα τρόπο που έχει να κάνει με την εσωτερική δομή του κτιρίου.
Και, κατόπιν τούτων, προχωράμε στο έτος 1988. Aυτό είναι το έτος έκδοσης της “Τέταρτης Πόρτας”, για την οποία ο Βρετανός συγγραφέας της, Paul Halter, έλαβε βραβείο αστυνομικού μυθιστορήματος (Festival de Cognac). Η γενική υπόθεση αφορά το θάνατο μιας γυναίκας, της Έλεανορ Ντάρνλεϋ σε ένα δώμα, ένα “υπερυψωμένο” δωμάτιο τύπου σοφίτας πάνω στην “ζοφερή κατοικία των Ντάρνλι με τα αετώματα και τα κόκκινα τούβλα”. Αυτός ο θάνατος επισυμβαίνει αρκετά χρόνια πριν τα γεγονότα που μας αφηγείται ο συγγραφέας αλλά κατά κάποιο τρόπο τα επικαθορίζει. Ο τεθλιμμένος σύζυγος, Βίκτορ Ντάρνλι, που, όπως θά’ λεγε και το τραγούδι, “μέσα στο όνειρο μόνο ζει”, προσπαθεί να βρίσκει ενοικιαστές για τους υψηλότερους ορόφους του σπιτιού του, οι φήμες όμως, που μιλάνε για παράξενα φώτα και φασματικές εμφανίσεις, λειτουργούν αποτρεπτικά.
Kάπως έτσι αποφασίζεται ένα εγχείρημα μάλλον “άστοχο και κινδυνώδες”: οι τρέχοντες ενοικιαστές, ένα ιδιότυπο ζευγάρι, όπου η σύζυγος, Άλις Λάτιμερ, είναι μέντιουμ, αποφασίζουν να διοργανώσουν μια σεάνς, προκειμένου να καλέσουν τη νεκρή, η οποία, υποθετικά, επιθυμεί εκδίκηση λόγω του ότι η θάνατός της δεν ήταν αυτοκτονία, όπως επίσημα ειπώθηκε, αλλά δολοφονία! Στην προσπάθεια αυτή συμμετέχουν μέλη της οικογένειας Ουάιτ, πατέρας και υιός, καθώς και ο αφηγητής μας, Τζέιμς Στήβενς. Έτσι, ο Πωλ Λάτιμερ αποφασίζει να κλειστεί στο στοιχειωμένο δωμάτιο, το οποίο γίνεται… επτασφράγιστο, με μια σφραγίδα που έχουν συμβάλει όλοι με ένα νόμισμα που κατέχουν. Στο δωμάτιο κανείς φτάνει, ανεβαίνοντας από το ισόγειο προς τον 1ο όροφο και κατόπιν στο υπερυψωμένο επίπεδο της σοφίτας, μετρώντας το 4ο δωμάτιο από την αρχή ενός διαδρόμου σε αυτήν.
Σε εκείνο το σημείο, διαβάζουμε:
“Η Άλις άνοιξε απότομα την πόρτα, που έβγαζε σε έναν σκοτεινό διάδρομο. Μια λάμψη τρεμόπαιζε στο βάθος του. Ακολούθησαν μερικές στιγμές σχεδόν απόλυτης σιγής. (…) Ένας διάδρομος με ξύλινη επένδυση στους τοίχους και στο ταβάνι κατέληγε σε μια κουρτίνα. (…) Μέσα από την τελευταία πόρτα, που ήταν ανοιχτή, διακρινόταν μια τρεμουλιαστή λάμψη -μια λάμψη σαγηνευτική, καθηλωτική, που φώτιζε μόνο τα λευκά πορσελάνινα πόμολα στις άλλες τρεις πόρτες. Είχαμε όλοι υπνωτιστεί από το ζωντανό φως, που λικνιζόταν και χόρευε καθώς ξεχυνόταν από εκείνο το δωμάτιο, το οποίο είχε γίνει μάρτυρας μιας ασύλληπτης τραγωδίας” (σελ. 102).
Έτσι, τελικά, ο λογοτέχνης είναι ένας σύγχρονος εμπνευσμένος θεράποντας του είδους του “μυστηρίου κλειδωμένου δωματίου”. Μπορώ να πω το εξής: όπως λένε οι κριτικοί ότι ο Ρωμανός ο Μελωδός έχει “αίσθημα του τραγικού”, έτσι και ο Paul Halter έχει “αίσθημα του μυστηρίου”: έχει γνήσια ατμόσφαιρα και πένα αυθεντικά μυστηριώδικη. Και αυτό με κάνει προσωπικά να παραβλέπω όλα τα ψεγάδια που μπορούν να του καταλογιστούν και να το θεωρήσω ένα όντως άξιο ανάγνωσμα!
