Ο συγγραφέας Γρηγόρης Αυδίκος απαντά στις 10+1 Ερωτήσεις που του θέτει ο Κωνσταντίνος Μανίκας, με αφορμή την κυκλοφορία της συλλογής διηγημάτων “Το μήνυμα”.
1. Κυκλοφόρησε η συλλογή διηγημάτων σας «Το μήνυμα» από τις εκδόσεις Πνοή. Πώς θα το περιγράφατε συνοπτικά και γιατί επιλέξατε τον συγκεκριμένο τίτλο;
Το βιβλίο αυτό είναι για εμένα ένα σημαντικό βήμα στη συγγραφική μου δραστηριότητα και είμαι πολύ χαρούμενος να μοιραστώ μαζί σας δυο λόγια γι’ αυτό. Μάλιστα τον Μάιο του 2026 εντάχθηκε στη βραχεία λίστα των δέκα πρώτων σε ψήφους βιβλία στον διαγωνισμό βραβείων κοινού Public για το 2026 στην κατηγορία του (Ελληνικό Διήγημα). Η ψηφοφορία για τη δεύτερη φάση και το μεγάλο νικητή συνεχίζεται μέχρι και 7 Ιουνίου. Ανεξαρτήτως του τελικού αποτελέσματος, η ένταξή του σε αυτή τη λίστα ήταν μια μεγάλη ικανοποίηση, σημαντική επιτυχία και μεγάλη χαρά.
Το μήνυμα, λοιπόν, είναι ο τίτλος του πρώτου διηγήματος της συλλογής. Δεν σας κρύβω ότι η συλλογή είχε αρχικά διαφορετικό προσωρινό τίτλο. Όταν όμως έγραψα το ομώνυμο διήγημα κατάλαβα αμέσως ότι αυτό θα έπρεπε να είναι το πρώτο διήγημα της συλλογής και να χαρίσει τον τίτλο του στο βιβλίο.
Έχει μια διττή ανάγνωση ο τίτλος. Σε ένα πρώτο επίπεδο προσεγγίζεται κυριολεκτικά. Ο πρωταγωνιστής του ομώνυμου διηγήματος στέλνει ένα μήνυμα στην αγαπημένη του. Σε δεύτερο επίπεδο ερμηνεύεται μεταφορικά, συμβολικά. Τα διηγήματα, θέλω να πιστεύω, δεν αρκούνται να προσφέρουν μόνο αναγνωστική απόλαυση, αλλά στοχεύουν να μιλήσουν για πράγματα, μικρά και μεγάλα και να είναι ερέθισμα στον αναγνώστη για περαιτέρω σκέψη και προβληματισμό.
Με δυο λόγια θα μπορούσα να πω ότι το Μήνυμα είναι μια συλλογή διηγημάτων είκοσι διαφορετικών ιστοριών κινούνται με μεγάλη ποικιλία στον χώρο και στον χρόνο, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Στο παρελθόν και στο παρόν. Τα θέματα τα τους ποικίλουν: μοίρα, σημασία των μικρών στιγμών, ρατσισμός, ξενοφοβία, νόημα της ζωής, αξιοπρέπεια, τόλμη, αιτίες που γεννούν τέρατα, ματαιοδοξία, σκληρότητα του θανάτου, τύχη, ενσυναίσθηση, αγάπη, μεγάλες γιορτές, σύνδεση· όλα όσα συνθέτουν τα μικρά και τα μεγάλα της ζωής μας. Υπάρχουν όμως κοινά νήματα που συνδέουν τις ιστορίες αυτές.
2. Περιγράψτε μας τους ήρωές σας. Ποιοι είναι οι στόχοι και τα κίνητρά τους;.
Δεν υπάρχει απόλυτη ομοιογένεια στους ήρωες. Άλλοτε ανάγονται στο παρελθόν, άλλοτε στο παρόν. Κάποιοι ήρωες και κάποιες ηρωίδες αντλούν στοιχεία από προσωπικές εμπειρίες και παρατηρήσεις της καθημερινότητας. Αυτές βέβαια εμπλουτίζονται με μυθοπλαστικά στοιχεία. Κάποιες ιστορίες είναι απολύτως μυθοπλαστικές αλλά κι αυτές πάλι έχουν ρεαλισμό, θα μπορούσαν να έχουν συμβεί. Δύο ιστορίες έχουν έντονο όχι το αυτοβιογραφικό στοιχείο, ούτε το στοιχείο των προσωπικών εμπειριών αλλά το στοιχείο της μυθοπλαστικής αποτύπωσης ιστοριών της οικογενειακής «προϊστορίας», ενταγμένες όμως κι αυτές στους συμπλεκόμενους θεματικούς άξονες της συλλογής.
Υπάρχει μια μεγάλη ποικιλομορφία. Η αφηγηματική φωνή ανήκει άλλοτε σε άνδρες, άλλοτε σε γυναίκες κι άλλοτε σε παιδιά. Η ηλικία ποικίλει επίσης. Η κοινωνική θέση των ηρώων δεν έχει πάντα μια ενιαία εικόνα. Συχνά οι ήρωες είναι άνθρωποι καθημερινοί που εύκολα μπορούμε να ταυτιστούμε μαζί τους, άλλοτε είναι παράξενα πρόσωπα, αντι-ήρωες, άνθρωποι που εύκολα προσπερνάμε. Αυτή η ποικιλία υπήρξε αναζωογονητική. Μου έδωσε τη δυνατότητα να μιλήσω για πολλά και διαφορετικά πράγματα και να τα προσεγγίσω μέσα από τους δύο συμπλεκόμενους θεματικούς πυρήνες.
3. Ποιο είναι το κύριο στοιχείο που συνδέει τα διηγήματα;
Υπάρχουν κατά βάση δύο συμπλεκόμενοι θεματικοί πυρήνες στη συλλογή, η επαφή με το συναίσθημα και όσα σκιαγραφεί η συλλογή για τα μεγάλα και μικρά της ζωής μας. Ο αναγνώστης μπορεί να αντλήσει από τα πολλαπλά ερεθίσματα και να τα επεξεργαστεί κατά το δοκούν. Εναπόκειται αποκλειστικά σε εκείνον και η ανάγνωσή τους είναι ανοιχτή.
4. Πέρα από τον χώρο και τον χρόνο, τα ζητήματα που απασχολούν την ανθρωπότητα παραμένουν τα ίδια;
Τα ζητήματα, οι έννοιες, οι ιδέες που μας απασχολούν παραμένουν τα ίδια διαχρονικά. Μεταλλάσσονται μεν αντλώντας από το πλαίσιο κάθε εποχής αλλά στον πυρήνα τους παραμένουν τα ίδια. Γι’ αυτό αρχαίοι συγγραφείς είναι διαχρονικά επίκαιροι γιατί τα σημαντικά ζητήματα με τα οποία ασχολήθηκαν μας απασχολούν και σήμερα.
5. Τι πιστεύετε ότι θα αποκομίσει ως απόσταγμα ο αναγνώστης;
Θα ήθελα όταν κλείσει το βιβλίο ο αναγνώστης, καταρχάς, να έχει αισθανθεί αναγνωστική απόλαυση, να είναι ένα βιβλίο που δεν θα του περάσει αδιάφορο αλλά αντίθετα να αισθανθεί ότι κάτι του έδωσε. Θα ήθελα επίσης να νιώσει την ανάγκη να είναι σε μεγαλύτερη επαφή με τα συναισθήματά του και τέλος να προβληματιστεί και να σκεφτεί στα προσωπικά, κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα που θίγει το βιβλίο.
Τα συναισθήματα, άλλοτε θετικά κι άλλοτε αρνητικά είναι απαραίτητα για μια ολοκληρωμένη ανάπτυξη της προσωπικότητάς μας, όπως λέει και η ηρωίδα σε ένα από τα διηγήματα. Πάντα ήταν, πάντα θα είναι. Στην εποχή όμως της ταχύτητας που ζούμε πολλές φορές δεν υπάρχει χρόνος και χώρος για να αναπνεύσουν. Η εποχή μας εστιάζει στο αποτέλεσμα και την εικόνα, όχι στον άνθρωπο και την ισορροπία του. Ενίοτε παρουσιάζεται ως αδυναμία ή ως αναχρονισμός η επαφή με το συναίσθημα. Ακόμα όμως και τα κοινωνικά προβλήματα του καιρού μας αν τα προσεγγίσει κανείς με κατανόηση και αλληλεγγύη λίγο πολύ καταλαβαίνει τι πραγματικά θα έπρεπε να συμβαίνει στην εποχή μας.
6. Ποιο ήταν το ερέθισμα για να ασχοληθείτε με τη συγγραφή;
Η ανάγκη να εκφραστώ και να επικοινωνώ με ένα ευρύ κοινό ήταν αυτή που με ώθησε στη συγγραφή. Όντας για χρόνια συγγραφέας νομικών βιβλίων, η συγγραφή ήταν οικεία σε εμένα αλλά στο επίπεδο του επιστημονικού λόγου. Με τη λογοτεχνία το πεδίο αυτών για τα οποία μπορεί να μιλήσει κανείς αλλά και το κοινό άλλαξε άρδην. Υπήρξε για εμένα μια μεγάλη πρόκληση. Μια πρόκληση όμως που μου έχει προσφέρει πολλά έως σήμερα.
7. Ποιον ορισμό θα δίνατε στην έννοια της λογοτεχνίας;
Για τον ορισμό της λογοτεχνίας έχουν χρησιμοποιηθεί πολλά και διάφορα κριτήρια ανά ιστορική εποχή και η σχετική συζήτηση δεν έχει μια σωστή απάντηση. Θα έλεγα όμως ότι για εμένα λογοτεχνία είναι η αποτύπωση σε γραπτό λόγο της ανάγκης έκφρασης του εσωτερικού κόσμου του ανθρώπου.
8. Γιατί οι Έλληνες διαβάζουν λογοτεχνία λιγότερο από τον μέσο Ευρωπαίο;
Δεν μπορώ να έχω βεβαιότητες πάνω σε αυτό το θέμα. Έχοντας ζήσει και στην Ελλάδα και στην Ευρώπη, η αίσθησή μου είναι ότι η ελληνική καθημερινότητα (ιδίως αυτή των μεγάλων πόλεων) ωθεί τον μέσο Έλληνα να θέσει ως προτεραιότητά του την επιβίωση, οικονομική, κοινωνική, ψυχολογική και όχι το ευ ζην. Όταν όμως η προτεραιότητά σου είναι αυτή (και ίσως εύλογα μέσα στις συνθήκες που ζούμε) τότε δεν υπάρχει μεγάλος χώρος στη ζωή σου για λογοτεχνία.
9. Τι ρόλο έχει πλέον το βιβλίο, στην ψηφιακή εποχή μας;
Το βιβλίο δεν μπορεί να αντικατασταθεί από τα ψηφιακά μέσα. Τα τελευταία μας κρατούν διαρκώς συνδεδεμένους με κάθε πιθανό ή απίθανο τρόπο με τον κόσμο που μας περιβάλει. Ένα κόσμο πανέμορφο ή ενίοτε σκληρό από τον οποίο σε κάθε περίπτωση έχουμε όλοι την ανάγκη να αποσυνδεόμαστε. Αυτή την απόδραση μόνο ένα βιβλίο μπορεί να στην προσφέρει. Η αίσθηση του χαρτιού στα χέρια, αποσύνδεση με ένα βιβλίο και η απεξάρτηση από οτιδήποτε ηλεκτρονικό είναι μια κατάβαση μύησης σε ένα άλλο κόσμο, ένα κόσμο συναρπαστικό και ταυτόχρονα ήσυχο.
10. Ένας μήνας «καραντίνα». Ποια είναι τα πέντε βιβλία που θα θέλατε μαζί σας;
Το Ανεμώλια του Ισίδωρου Ζουργού, Το Ηπειρώτικο Μοιρολόγι του Κρίστοφερ Κινγκ, Τα Άπαντα του Μιχάλη Γκανά, Το Ιστορία (κωμικοτραγική) του Νεοελληνικού κράτους του Βασίλη Ραφαηλίδη και το Μου έκανες δώρο τα Χριστούγεννα του Κώστα Κρομμύδα.
11. Χρειαζόμαστε περισσότερο ρεαλισμό ή ρομαντισμό στην εποχή μας;
Χρειαζόμαστε και τα δύο σε μεγαλύτερη ένταση. Μεγαλύτερο ρεαλισμό για να καταλαβαίνουμε πόσο κυνικά μερικές φορές λειτουργεί αυτός ο κόσμος. Και μεγαλύτερο ρομαντισμό για να είμαστε αρκετά ευαίσθητοι να πιστεύουμε ότι μπορούμε να τον αλλάξουμε ή να τον βελτιώσουμε. Και ίσως να το καταφέρουμε. Αν μπορούσα να το περιγράψω με άλλα λόγια που έχουν σχέση και με το βιβλίο (Το Μήνυμα) θα έλεγα ότι απαιτείται να είμαστε περισσότερο παρόντες, σε επαφή με τα συναισθήματά μας, με την κατάσταση γύρω μας, να νοιαζόμαστε. Άλλοτε αυτό απαιτεί ρεαλισμό κι άλλοτε ρομαντισμό. Σίγουρα όμως απαιτεί να είμαστε εκεί και να νοιαζόμαστε.
