Τζόζεφ Σέρινταν Λε Φανού, “Καρμίλλα” (εκδ. Καρακώτσογλου)
Γράφει ο Γιώργος – Νεκτάριος Παναγιωτίδης, συγγραφέας
Ο Τζόζεφ Σέρινταν Λε Φανού (1814-1873) είναι ένας Ιρλανδός συγγραφέας ο οποίος κατέστη γνωστός -τουλάχιστον σε μένα, προσωπικά- από σύντομες ιστορίες του, δηλαδή διηγήματα τρόμου, τα οποία περιλαμβάνονται σε αξιόλογες συλλογές, όπως είναι αυτή που κυκλοφορούν οι εκδόσεις Κλειδάριθμος με τίτλο “Στη Σκιά του Έντγκαρ Άλλαν Πόε”.
Στις ιστορίες αυτές, ο Λε Φανού μοιάζει ένας συγγραφέας εφάμιλλος με τον Θεόφιλο Γκωτιέ ή, ακόμη, και τον μεγάλο Μπραμ Στόουκερ!
Αυτό που δεν είναι γνωστό είναι πως ο Λε Φανού κατά κάποιο τρόπο υπήρξε πρόδρομος του Στόουκερ. Όπως ο τελευταίος ωστόσο έγινε ιδιαίτερα δημοφιλής με το αριστούργημά του, που τελευταία εκδόθηκε και ηλεκτρονικά (εκδ. Ψυχρή Γλώσσα, 2024) αλλά και έντυπα (εκδ. Κύφαντα, 2025), στη μετάφραση του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη με τον τίτλο “Ο Πύργος του Δράκουλα”, έτσι και ο Λε Φανού είχε ένα μεγάλο έργο πίσω του, ένα έργο που το μνημόνευσε τιμητικά ακόμα και ο Χ. Φ. Λάβκραφτ στο πολύ ωραίο δοκίμιό του για τη “Λογοτεχνία του Υπερφυσικού Τρόμου”. Αυτό το έργο είναι η Καρμίλλα.
Στις μέρες μας συνηθίζεται -και μάλιστα, είναι διεθνής τάση, όπως το romantasy ή, στα ελληνικά, η ρομαντασία- να γίνεται λόγος για λογοτεχνία φαντασίας ή του φανταστικού. Είναι γεγονός πως τίποτα ωστόσο στο έργο του Λε Φανού δεν θυμίζει φαντασία -όπως θα είχαμε π.χ. σε ένα έργο sci-fi ή σε ένα έργο με κοσμοπλασία, όπως σε αυτά του Τόλκιν. Αντίθετα, όλα θυμίζουν γοτθικό τρόμο.
Θα λέγαμε ότι ο γοτθικός τρόμος είναι κατά κάποιο τρόπο βαλμένος στον γονότυπο της Καρμίλλας, εφόσον αυτός υπάρχει και σε επίπεδο πραγματικό και σε συμβολικό, με την έννοια ότι ο πύργος όπου διαμένει η πρωταγωνίστριά μας (Λόρα) είναι παλαιός, έχει στοιχεία απομόνωσης, περιβάλλεται από δάσος. Σε αυτόν, η Καρμίλλα, μεταφερόμενη σε μια άμαξα που έχει πάθει ατύχημα, θα φιλοξενηθεί, επιδεικνύοντας μια αυξανόμενα παράξενη -με την αρνητική προφανώς έννοια- συμπεριφορά: ανοίκειες εξαφανίσεις, εμφανίσεις, επίδειξη κτητικότητας ή και στοχοπροσήλωσης απέναντι στην πρωταγωνίστριά μας, αδιαφορία ή και αποστροφή της Καρμίλλα απέναντι στις χριστιανικές τελετές κ.λπ.
Ταυτόχρονα, η πρωταγωνίστριά μας, μια αθώα κοπέλα που έχει ως φίλη την Καρμίλλα αλλά και παράλληλα διαταράσσεται από την κτητική και επιβλητική της παρουσία στη ζωή της, εμφανίζει περίεργα σημάδια κόπωσης, έως και εξάντλησης. Όλα τελικά θα καταλήξουν σε ένα άλλο γοτθικό κτίσμα, το κάστρο ως παλαιά οικογενειακή κατοικία της οικογένειας Καρνστάιν. Εκεί και στο παρεκκλήσι έχουμε και γοτθικό ρυθμό αλλά και γοτθική αίσθηση: αίσθημα απειλής, αίσθημα μυστηρίου, προαίσθημα ενός γεγονότος που μόλις και μετά βίας παραμένει διατηρείται κρυμμένο από τα μάτια μας.
Τελικά, η Καρμίλλα είναι ένα λογοτεχνικότατο και αξιανάγνωστο έργο γοτθικού τρόμου, που περιλαμβάνει κάποια από τα χαρακτηριστικά στοιχεία του είδους, με ένα τρόπο πηγαίο και αυθόρμητο.
Όσοι είναι θαυμαστές του είδους του μυστηρίου, τρόμου, θρίλερ, θα βρεθούν σε μονοπάτια γνώριμα, με έναν υπέροχα ανοίκειο τρόπο!
Απόσπασμα:
“…ξαφνικά βρεθήκαμε κάτω από τις καπνοδόχους και τα αετώματα του ερειπωμένου χωριού, τους προμαχώνες και τις επάλξεις του γκρεμισμένου κάστρου, γύρω από το οποίο υπήρχαν συστάδες τεράστιων δέντρων…
…μετά από λίγο βρεθήκαμε στις ευρύχωρες αίθουσες, τις ελικοειδείς σκάλες και τους σκοτεινούς διαδρόμους του κάστρου”.
