Η Μαρίνα Παπανικολάου απαντά στις 10+1 Ερωτήσεις που της θέτει ο Κωνσταντίνος Μανίκας, με αφορμή την κυκλοφορία της ποιητικής της συλλογής “Ιζήματα στο Δέλτα”.

1.Κυκλοφόρησε η ποιητική σας συλλογή “Ιζήματα στο Δέλτα” από τις εκδόσεις Άνω Τελεία. Πώς θα την περιγράφατε συνοπτικά;

Ναι, τον Μάρτιο του ’25 τυπώθηκε και πήγε στα βιβλιοπωλεία. Δεν φτιάξαμε ποτέ κάποιο συγκεκριμένο κείμενο για οπισθόφυλλο όπου θα περιγράφοταν η συλλογή για να σας παραπέμψω σε αυτό. Θα έλεγα ότι είναι μια συλλογή ημερολογίων από το πεδίο της μάχης – είτε εσωτερικό είτε εξωτερικό του εαυτού του καθένα- δοσμένα με τη μορφή ποιημάτων.

2. Γιατί επιλέξατε τον συγκεκριμένο τίτλο; Τι σηματοδοτεί;

Η εύκολη απάντηση είναι ότι στο γυμνάσιο όταν άρχισα να γράφω, σκέφτηκα αυτή τη φράση το «ιζήματα στο δέλτα» σαν λογοπαίγνιο μεταξύ του μέρους και του γράμματος που μοιράζονται το ίδιο όνομα. Από τότε ήξερα ότι κάπου θα την χρειαστώ αυτή τη φράση. Οπότε όταν συγκέντρωσα τα ποιήματα που θα αποτελούσαν την συλλογή και αναζητούσα τίτλο, ήταν το πρώτο που μου ήρθε στο μυαλό. Και μετά για να δικαιολογήσω την επιλογή μου στον επιμελητή-εκδότη σκάρωσα ένα νοηματικό υπόβαθρο για το πάντρεμα σκέψης και γλώσσας που φέρνει στο συναπάντημα ποταμού και θάλασσας που λαμβάνει χώρα σε κάθε δέλτα.

3. Τι πιστεύετε ότι θα αποκομίσει ως απόσταγμα ο αναγνώστης; 

Θα μάθει, καταρχάς, μερικές λέξεις που δεν ήξερε είτε τοπικές της ιδιαίτερης πατρίδας μου της Λάρισας είτε πιο αρχαΐζουσες και λόγιες. Σε συναισθηματικό επίπεδο, ελπίζω να λάβει μια αίσθηση συντροφικότητας και συμπόρευσης σε κάποιες δύσκολες καταστάσεις συνειδητοποιώντας ότι δεν είναι ο μόνος που έχει κάνει ορισμένες σκέψεις και συλλογισμούς. Και το πιο σημαντικό για εμένα, να του μείνει μια αίσθηση ομορφιάς, μιας λυρικής γαλήνης αν θέλετε, από την ανάγνωση των στίχων μου.

4. Η θεματολογία προσαρμόζει και το ύψος ή την τεχνική της ποιητικής έκφρασης; 

Θα έλεγα ναι αλλά για εμένα προσωπικά αυτό συμβαίνει με έναν ασυνείδητο τρόπο. Όταν γράφω, δεν προκαθορίζω κάποιο θέμα που θα καταπιαστώ, απλώς δουλευώ τις σημειώσεις μου με έναν τρόπο που βγάζει νόημα στο μυαλό μου. Φαντάζομαι ανάλογα με το θέμα που θα βγει στο χαρτί τελικά κάνω και μικροαλλαγές στο συνολικό σώμα του ποιήματος.

5. Τι σας γοητεύει περισσότερο στην Ποίηση, ως μορφή γραφής; 

Μάλλον η μουσικότητα των στίχων και ο τρόπος που ο καλλιτέχνης καταφέρνει να παντρεύει και να ταιριάζει μεταξύ τους λέξεις φαινομενικά ασύνδετες. Αυτό το αρμονικό και αισθητικά ικανοποιητικό αποτέλεσμα που σε αφήνει με μια αίσθηση αιωνιότητας και ειρήνης.

6. Ποιο ήταν το ερέθισμα για να ασχοληθείτε με τη συγγραφή;

Αν θέλω να απαντήσω ειλικρινά, θα πω μια άσκηση γλώσσας στην Πέμπτη ή στην έκτη δημοτικού όπου ξεκίνησα να γράφω με το θέμα που μας είχε δοθεί και ενώ η εκφώνηση ζητούσε συγκεκριμένο αριθμό στροφών εγώ συνέχισα ακάθεκτη και μετά το παρουσίασα στην υπόλοιπη τάξη. Κάτι έκανε κλικ εκείνη τη στιγμή μέσα μου και συνειδητοποίησα ότι μπορώ να δημιουργήσω τέχνη πανεύκολα και χωρίς κάποια ιδιαίτερη δεξιότητα όπως πχ απαιτεί η ζωγραφική.

7. Ποιον ορισμό θα δίνατε στην έννοια της λογοτεχνίας; 

Ακριβώς αυτό που ορίζει η ετυμολογία της. Τέχνη του λόγου , ό,τι κι αν μπορεί να σημαίνει αυτό. Είτε είναι ποίημα, είτε ένα μυθιστόρημα με δέκα τόμους είτε ένα χαϊκού, αν χρησιμοποιεί τη γλώσσα για να εκφράσει κάτι ή να προξενήσει αισθήματα στον αναγνώστη είναι ένα λογοτεχνικό έργο.

8. Γιατί οι Έλληνες διαβάζουν λογοτεχνία λιγότερο από τον μέσο Ευρωπαίο; 

Έχετε δει πώς ζει ο μέσος Έλληνας? Είναι γεμάτος άγχος επιβίωσης και έγνοιες. Που διάθεση και πνευματική ενέργεια να αφιερώσει σε κάποιο βιβλίο? Προφανώς και θα προτιμήσει μια πιο εύκολη μορφή ψυχαγωγίας. Αλλά κρατάω ένα κεράκι ελπίδας, αφού σε περιόδους διακοπών οι πιο πολλοί παίρνουν ένα ‘’βιβλίο παραλίας’’ μαζί τους.

9. Τι ρόλο έχει πλέον το βιβλίο, στην ψηφιακή εποχή μας;

Όπως το βλέπω εγώ, το βιβλίο είναι ένας φίλος από τα παιδικά χρόνια που ίσως πλέον είναι δύσκολο να συγχρονίσετε τα προγράμματα σας οπότε βρίσκεστε μόνο μερικές φορές το χρόνο αλλά χωρίς αυτό να προκαλεί καθόλου εκπτώσεις στη σχέση σας. Είναι ένα comfort space για κάθε φορά που θα το χρειαστείς. Δεν πιστεύω ότι έχει κάτι να φοβάται από το e-book, του οποίου την αξία αναγνωρίζω υπό ορισμένες συνθήκες, καθώς η αίσθηση των φύλλων στα ακροδάχτυλα είναι κάτι αναντικατάστατο.

10. Ένας μήνας “καραντίνα”. Ποια είναι τα πέντε βιβλία που θα θέλατε μαζί σας;

Πρώτα από όλα, το ‘’Το Ημερολόγιο ενός Σπασίκλα’’, το νούμερο 9 γιατί δεν έχω γελάσει τόσο πολύ με βιβλίο από όταν το διάβασα πρώτη φορά. Θα έπαιρνα και το ‘’Σφαγείο νούμερο 5’’ του Βόνεγκατ για να έχω μια πρόφαση να κλαίω. Οπωσδήποτε, το ‘’Το βιβλίο της Κατερίνας’’ του Κορτώ για προφανείς λόγους. Ίσως και ένα από τα πρώτα αγαπημένα μου, το ‘’Ταξίδι στο κέντρο της Γης’’ του Βερν, ώστε παρόλο που θα είμαι καθηλωμένος και θα διαβάζω συνέχεια να ταξιδεύω. Και το τελευταίο μου θα ήταν κάποιο που δεν έχω διαβάσει ακόμη, θα πήγαινα σε μια δανειστική βιβλιοθήκη και θα έπαιρνα αυτό με το πιο ενδιαφέρον εξώφυλλο από το τραπέζι με τα δημοφιλή και προτεινόμενα.

11. Πιστεύετε στη μοίρα ή στην τύχη;

Εκατό τα εκατό στην τύχη. Αν θεωρούσα κάθε τι που μου συμβαίνει πεπρωμένο μάλλον θα τρελαινόμουν από την συμπαντική πίεση που θα ένιωθα να ικανοποιήσω τις μυστήριες βουλές της μοίρας.