Ένα ψυχολογικό θρίλερ για την έμπνευση που γίνεται εμμονή, την αγάπη που αγγίζει τα όρια της παράνοιας και μια αλήθεια που βρίσκεται μπροστά στα μάτια όλων, αλλά κανείς δεν μπορεί να τη δει.

Στο culturepoint φιλοξενούμε τη συγγραφέα, κυρία Ειρήνη Βαρδάκη, με αφορμή το νέο της μυθιστόρημα Το φιλί που δεν δόθηκε ποτέ που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μίνωας. Η Ειρήνη Βαρδάκη ζει στην Αθήνα και έχει χαράξει τη δική της πορεία στον χώρο του ψυχολογικού θρίλερ, ενός είδους που υπηρετεί με συνέπεια, ένταση και ιδιαίτερη ματιά. Στα βιβλία της το έγκλημα δεν λειτουργεί μόνο ως γεγονός, αλλά ως αφορμή για να ανοίξει ο ψυχισμός των ηρώων, να φανερωθούν κρυμμένες επιθυμίες, εμμονές, φόβοι και σκοτεινές πλευρές της ανθρώπινης φύσης.

Με συμμετοχές σε συλλογικές εκδόσεις και ενεργή παρουσία στον χώρο της αστυνομικής λογοτεχνίας, η συγγραφέας επιστρέφει με το δέκατο μυθιστόρημά της, επιβεβαιώνοντας την ικανότητά της να χτίζει ιστορίες όπου η αλήθεια δεν αποκαλύπτεται εύκολα, ακόμη κι όταν βρίσκεται μπροστά στον αναγνώστη από την αρχή. Στο Φιλί που δεν δόθηκε ποτέ, η Ειρήνη Βαρδάκη στρέφει το βλέμμα της και προς τον ίδιο τον κόσμο της συγγραφής, μιλώντας για την πίεση της επιτυχίας, το δημιουργικό αδιέξοδο, την ανάγκη για αναγνώριση και το τίμημα που μπορεί να πληρώσει κάποιος όταν η έμπνευση γίνεται ζήτημα επιβίωσης.

Στο επίκεντρο της ιστορίας βρίσκεται ο Ζοέλ, ένας επιτυχημένος συγγραφέας αστυνομικών μυθιστορημάτων που έχει χάσει τη φλόγα της δημιουργίας. Αλλάζει τόπο και σπίτι, αναζητώντας κάτι που θα τον βγάλει από το σκοτάδι του συγγραφικού μπλοκαρίσματος. Η γνωριμία του με την Κλοέ, αρχικά μέσα από έναν τοίχο και στη συνέχεια πρόσωπο με πρόσωπο, γίνεται η αρχή μιας σχέσης γεμάτης ένταση, έλξη, απέχθεια, ανάγκη και εμμονή. Όταν η έμπνευση επιστρέφει, τίποτα δεν μοιάζει αθώο. Και όταν μια καταιγίδα φέρνει στο φως ένα φρικτό έγκλημα, ο αναγνώστης καλείται να αναμετρηθεί με ένα ερώτημα που δεν έχει εύκολη απάντηση: πού τελειώνει η αλήθεια και πού αρχίζει το ψέμα που έχουμε ανάγκη να πιστέψουμε;

Συνέντευξη στη Νεκταρία Βαρσαμή-Πουλτσίδη

Κυρία Βαρδάκη, στο Φιλί που δεν δόθηκε ποτέ επιλέγετε ως κεντρικό ήρωα έναν επιτυχημένο συγγραφέα που βρίσκεται σε δημιουργικό αδιέξοδο. Τι σας ενδιέφερε περισσότερο στον Ζοέλ: η απώλεια της έμπνευσης ή ο τρόμος ενός ανθρώπου που νιώθει πως χωρίς αυτή χάνει την ίδια του την ταυτότητα;

Ε.Β.: Για τον Ζοέλ είναι ακριβώς το ίδιο. Είναι ένας σπουδαίος καλλιτέχνης που δεν μπορεί ούτε και ξέρει να υπάρξει έξω από την τέχνη του. Αποκομμένος από την έμπνευσή του, χάνει το μοναδικό άλλοθι της ύπαρξης του. Και όταν άδειος από γραφές κοιτάζει μέσα του, συνειδητοποιεί ότι εκεί δεν μένει πια κανείς. 

Ο Ζοέλ αναζητά μια νέα αρχή αλλάζοντας τόπο και σπίτι, όμως τελικά αυτό που βρίσκει δεν είναι γαλήνη, αλλά μια σχέση που τον οδηγεί σε ακόμη πιο σκοτεινά μονοπάτια. Πόσο σημαντικός ήταν για εσάς ο χώρος, το καινούριο σπίτι και ο τοίχος που τον χωρίζει αρχικά από την Κλοέ ως σύμβολα απομόνωσης, επιθυμίας και ψυχικής παγίδευσης;

Ε.Β.: Ο τοίχος λειτούργησε ως άλλος ήρωας. Διεκδίκησε και κέρδισε τον δικό του χώρο στην ιστορία, άλλαξε μορφές και προσωπεία, όπως ο Ζοέλ και η Κλοέ. Γιγάντωσε και συρρίκνωσε αποστάσεις, έγινε καθρέφτης που μίσησαν και λάτρεψαν να κοιτάζουν. Κι όταν τελικώς έσπασε σε κομμάτια έκοψε τους ήρωες σαν γυαλί.  

Η Κλοέ εμφανίζεται στη ζωή του Ζοέλ σαν πρόσωπο που τον απορρυθμίζει, τον εξοργίζει, τον γοητεύει και τελικά γίνεται κομμάτι της έμπνευσής του. Πώς χτίσατε αυτή τη γυναίκα ώστε να μη λειτουργεί απλώς ως αντικείμενο πόθου ή μυστήριο, αλλά ως καταλύτης για όσα κρύβει ο ίδιος ο ήρωας μέσα του;

Ε.Β.: Η Κλοέ για τον Ζοέλ ήταν το τραύμα, η ρωγμή. Μέσα από εκείνη θα αποκαλύψει ό,τι είχε θάψει βαθύτερα, την οργή, την πείνα, τον φόβο της εγκατάλειψης και την ανάγκη του να υποτάξει ό,τι δεν μπορεί να κατανοήσει. Η Κλοέ δεν θα τον παρασύρει στο σκοτάδι, θα το ανασύρει από μέσα του. 

Στο Φιλί που δεν δόθηκε ποτέ υπάρχει έντονα το παιχνίδι ανάμεσα στην αλήθεια και στην πλάνη. Οι απαντήσεις φαίνεται να υπάρχουν από νωρίς, όμως ο αναγνώστης δυσκολεύεται να τις αναγνωρίσει. Σας γοητεύει περισσότερο να κρύβετε την αλήθεια ή να την αφήνετε εκτεθειμένη μπροστά μας, δοκιμάζοντας το κατά πόσο αντέχουμε να τη δούμε;

Ε.Β.: Δίνω το σώμα της αλήθειας ολόγυμνο και την ίδια στιγμή εκτεθειμένο σε σκληρές φωτοσκιάσεις. Ο αναγνώστης βλέπει αρκετά για να υποψιαστεί και λιγότερα για να νιώσει ασφαλής. Τα κομμάτια που επιμένουν να μένουν στη σκιά, θα τα συμπληρώσει η ίδια του η επιθυμία. Εκεί έρχεται η μεγάλη εξαπάτηση. 

Το Φιλί που δεν δόθηκε ποτέ αγγίζει και τον κόσμο της λογοτεχνίας, την πίεση της επιτυχίας, τις απαιτήσεις των αναγνωστών, την αγωνία του επόμενου βιβλίου και την ανάγκη ενός δημιουργού να παραμείνει σημαντικός. Θέλατε μέσα από τον Ζοέλ να σχολιάσετε και το σκοτεινό παρασκήνιο της δημιουργίας;

Ε.Β.: Από ένα σημείο κι έπειτα η επιτυχία παύει να λειτουργεί ως εξωτερική επιβεβαίωση και ενσωματώνεται στον πυρήνα της ύπαρξης. Όταν η αυτοεκτίμηση, η αξία, ακόμα και η ίδια σου η ταυτότητα εξαρτώνται από τη διαρκή αναγνώριση, τότε η κάθε αποτυχία βιώνεται ως συνολική προσωπική ακύρωση. Ο Ζοέλ φοβάται ότι χωρίς την επιτυχία θα καταρρεύσει η εικόνα που ο ίδιος έχει κατασκευάσει για τον εαυτό του. Για εκείνον η δημιουργία δεν λειτουργεί πια ως ελευθερία, αλλά ως μηχανισμός επιβίωσης. 

Στην ιστορία συνυπάρχουν η μοναξιά, η αγάπη, ο οίκτος, η συμπόνια, αλλά και μια διαρκής αίσθηση ψυχικής αστάθειας. Πόσο δύσκολο είναι να γράφετε χαρακτήρες που κινούνται στα όρια, χωρίς να τους καταδικάζετε εύκολα, αλλά επιτρέποντας στον αναγνώστη να μπει βαθιά μέσα στην ψυχολογία τους;

Ε.Β.: Δεν με ενδιαφέρει να τους αθωώσω ή να τους καταδικάσω. Τους αφήνω να υπάρξουν μέσα σε όλη τους την αντίφαση. Η δυσκολία βρίσκεται στο να πλησιάσεις το σκοτάδι τους, χωρίς να το εξηγήσεις υπερβολικά και φυσικά χωρίς να το μετατρέψεις σε άλλοθι. Να οδηγήσεις τον αναγνώστη να αισθανθεί συμπόνοια εκεί όπου περίμενε αποστροφή, αγάπη εκεί όπου περίμενε φόβο και  ίσως να αναγνωρίσει στους ήρωες κάτι υπερβολικά οικείο που μάλλον θα προτιμούσε να παραμείνει ξένο. 

Το Φιλί που δεν δόθηκε ποτέ είναι ένα ψυχολογικό θρίλερ που δεν στηρίζεται μόνο στην ανατροπή, αλλά και στη συναισθηματική ταραχή που αφήνει πίσω του. Πιστεύετε ότι η δύναμη της λογοτεχνίας μπορεί από μόνη της να αναδιαμορφώσει τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι βλέπουν τα βιβλία, την ανάγνωση και τα σκοτεινά σημεία της ανθρώπινης ψυχής; Ποια είναι η δική σας άποψη;

Ε.Β.: Δεν πιστεύω ότι η λογοτεχνία μπορεί να αλλάξει τον κόσμο, απλώς δεν του επιτρέπει να περνά εντελώς αλώβητος μέσα μας. Αυτό είναι όλο.