Η ποιήτρια Ελένη Κωνσταντινίδου απαντά στις ερωτήσεις που της θέτει ο Κωνσταντίνος Μανίκας, με αφορμή την κυκλοφορία της ποιητικής συλλογής «Το καθρέφτισμα έτσι κι αλλιώς».

Το νέο βιβλίο σας «Το καθρέφτισμα έτσι κι αλλιώς» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ιωλκός. Πώς θα το περιγράφατε συνοπτικά;

Σαν θραύσματα ενός καθρέφτη που άλλοτε ενώνονται, ώστε να εμφανιστεί κάποια εικόνα, και άλλοτε διαλύονται, με την ελπίδα την επόμενη φορά να ενωθούν καλύτερα και ίσως τότε να μη διαλυθούν. Και πάει λέγοντας.

Ποια ζητήματα επιθυμείτε να θίξετε με το έργο σας και πώς προέκυψε η ιδέα του;

Την ευαλωτότητα του ανθρώπου, τη ρευστότητα των σχέσεων, την αποτυχία της κακίας, τη θολούρα που προκαλεί η υποκρισία, η συστηματική, η παγιωμένη, και την ελπίδα για ένα ξέφωτο. Ίσως αυτό να προσβλέπω αληθινά στην ποίηση, για εμένα και για τους άλλους. Αυτό το ξέφωτο εμπεριέχει πάντα και την έννοια της συνάντησης, της συνάντησης στο φως.

Τι θα θέλατε να αποκομίσει ο αναγνώστης από αυτό;

Μια ανάσα.

Ποιο ήταν το ερέθισμα για να ασχοληθείτε με τη συγγραφή;

Η έμφυτη ανάγκη του ανθρώπου να γεννάει, ακόμα και όταν το σώμα γερνάει. Δεν θα το έθετα ως ερέθισμα, αλλά ως το ότι ήρθε η ώρα γι’ αυτό.

Τι ρόλο έχει σήμερα το βιβλίο στον ψηφιακό μας κόσμο; Πώς επηρεάζεται από τις εξελίξεις στην τεχνητή νοημοσύνη;

Το βιβλίο παραμένει το χειροπιαστό στίγμα μέσα σε ένα πλαίσιο επικοινωνίας που προσφέρει και ασφάλεια και προσωπική συνάντηση. Η τεχνητή νοημοσύνη είναι συναρπαστική. Χρειάζεται να μάθει κανείς πώς να τη χρησιμοποιεί σωστά, ώστε το κάθε πρόσωπο να διατηρεί τη μοναδικότητά του. Αυτό καλείται να επιτύχει ο καθένας και από μόνος του, και μάλλον, σιγά σιγά, θα βρει και η κοινωνία στο σύνολό της τα πατήματά της προς αυτή την κατεύθυνση.

Πώς θα ορίζατε τη λογοτεχνία;

Οι ορισμοί θυμίζουν επιστήμη. Μάλλον τέτοιους ορισμούς θα πρέπει να δώσουν όσοι ασχολούνται επιστημονικά με τη μελέτη της λογοτεχνίας, κι εγώ δεν ανήκω σε αυτούς. Θα μπορούσα να παρομοιάσω τη λογοτεχνία με έναν όμορφο, μεγάλο κήπο. Λίγη προσοχή χρειάζεται παντού, σε τι εκτίθεσαι, πώς κρίνεις τα πράγματα. Γενικά, όμως, θεωρώ ότι ο γραπτός λόγος σου προσφέρει ένα πλαίσιο μεγαλύτερης ασφάλειας, αλλά ίσως και μεγαλύτερης ευθύνης, γιατί τα γραπτά μένουν.

Πώς κρίνετε τη σχέση των Ελλήνων με τη λογοτεχνική ανάγνωση σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες;

Βλέπω με χαρά ότι στα σχολεία διοργανώνονται ποικίλες δραστηριότητες σε σχέση με τον λόγο, και μάλιστα σε πανελλήνιο επίπεδο, ώστε όποιος έχει την ανάγκη να περπατήσει σε αυτόν τον δρόμο να μπορεί να τον βρει πιο εύκολα. Δεν μπορώ να απαντήσω ως ειδική σε αυτό το θέμα.

Πιστεύετε στη μοίρα ή στην τύχη;

Πιστεύω ότι είναι μίζερο να μιλάς για ατυχία και να βάζεις σχεδόν όλη σου τη ζωή μέσα σ’ αυτό το τσουβάλι. Είναι προφανές ότι στη ζωή υπάρχει η προσωπική ευθύνη, αλλά ο άνθρωπος είναι ταυτόχρονα δέσμιος πολλών πραγμάτων, εσωτερικών και εξωτερικών, σε όλες τις εποχές και σε όλες τις καταστάσεις. Νομίζω ότι στη ζωή «προορίζεσαι» να δημιουργήσεις κάποιες σχέσεις. Η επιτυχία της ζωής έγκειται σε αυτό. Μ’ αρέσει ο στίχος «μοίρα μου έγινες».

Ένας μήνας «καραντίνα»: ποια πέντε βιβλία θα θέλατε να έχετε μαζί σας;

Δεν πιστεύω ότι αυτή η πλοήγηση θα έβγαζε πάντα στα ίδια πέντε λογοτεχνικά βιβλία. Η ομορφιά της είναι η ελευθερία της. Ίσως και το απρόοπτο. Ας πούμε, η τύχη.

Με ποιους λογοτέχνες, ανεξαρτήτως εποχής, θα θέλατε να περάσετε μια ολιγοήμερη απόδραση;

Εάν μπορούσα να γνωρίσω κάποιους, θα επέλεγα τον Κάφκα, τον Κωνσταντίνο Καβάφη, τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη, τον Στρατή Μυριβήλη, την Αγκάθα Κρίστι, την Κική Δημουλά, αλλά και πιο «σύγχρονους» λογοτέχνες, όπως την Αλκυόνη Παπαδάκη ή τη Ζυράννα Ζατέλη. Παρ’ όλα αυτά, δεν θα θεωρούσα αναγκαίο να φτάσουμε και στην ολιγοήμερη απόδραση.

Χρειαζόμαστε περισσότερο ρομαντισμό ή ρεαλισμό στην εποχή μας;

Για ν’ αντιληφθείς την αξία του ρομαντικού, για όσο το ρομαντικό μπορεί να επιβιώσει, πρέπει να είσαι ρεαλιστής. Νομίζω ότι η ομορφιά της ζωής βρίσκεται στις σχισμές ενδιάμεσα.