Γράφει ο Μπακίρα

Γιαπωνέζικο το σκαρί.

Οι κανονισμοί γι’ αυτην την πορτάδα, δηλαδή γιά τέτοιο μέγεθος εμπορικού πλοίου, προβλέπουν ένα ραντάρ. Τα πρώτα γιαπωνέζικα σκαριά πού δούλεψα ήταν ναυπηγημένα στα τέλη της δεκαετίας τού  εξήντα. Από τότε οι ιάπωνες είχαν την συνήθεια να βάζουν δύο. Ακόμα καί στις πορτάδες πού αναφέρομαι. Κι’ας ώριζαν οι κανονισμοί μόνον ένα. Πλεονασμός; Σύνεση; Οποιος κι’ αν ήταν ο λόγος, καλοδεχούμενο δώρο το δεύτερο.

Ομως όταν δεν σε θέλη, δεν σε θέλει! Κι’ όταν δεν σε πάη, δεν σε πάη. Καί θα βρή τρόπο να σε τρέξη! Κι’ας είναι δώδεκα τα ραντάρ,  πού λέει ο λόγος!

Το πλεούμενο έπλεε προς την Cebu. Καί τα δυό ραντάρ αρχίζουν να κάνουν τζιριτζάντζουλες. Εν πλώ. Το πρώτο τάφτυσε, πριν φθάση το πλεούμενο στην έξω ράδα. Ο δεύτερος ραντάρης, παλληκάρι!

Κρατήθηκε, μέχρι να πέση το πλεούμενο δίπλα στον ντόκο. Μέχρι να ολοκληρωθή η πρόσδεση δηλαδή. Καί τάφτυσε μετά…

Εφόσον φθάσαμε στο πόρτο, η λειτουργία τού καραβιού <<εν όρμω>>  δεν επηρεάζεται. Ομως, πώς θα φύγωμε; Ο πιλότος δεν μας βγάζει από το λιμάνι χωρίς ραντάρ. Καί το πιό σημαντικό: ταξείδι πως θα πάμε;

Προτάθηκαν τρείς λύσεις.

Η πρώτη:

– Να πετάξη <<σπεσιαλίστας>> από την Manila.

– Ημερησία αμοιβή, κάποιο τριψήφιο νούμερο σε πράσινα. Δολάρια δηλαδή. Πλέον εισιτήρια καί έξοδα.

– Ο κύριος σπεσιαλίστας θα διαγνώση την βλάβη. Ετσι, εσύ πλέον,  θα ψάξης να βρής το <<κατάλληλο>> συνεργείο…

Κοίτα ρε μεγάλε, κάτι νούμερα πού θρέφει το ψωμί…

Η δεύτερη:

– Ενα καινούργιο ραντάρ, πού τυχαίνει να είναι άμεσα διαθέσιμο τοπικά.

– Κόστος, τριάντα χιλιάδες δολάρια.

– Δεν θυμάμαι, αν αυτό περιελάμβανε αποστολή καί εγκατάσταση…

Ρε μεγάλε, πιό έξυπνο παιδί από σένα δεν έχει η μάνα σου; Μήπως

ξέρεις πού φυτρώνουν δολαριές να μαζέψωμε δολάρια, όπως μαζεύομε νεράτζια από τις νερατζιές;

Η τρίτη:

– Να φύγη καινούργιο ραντάρ από την Ελλάδα.

– Κόστος; Δέκα χιλιάδες δολάρια, πλέον έξοδα αποστολής, εκτελωνισμού, παραδόσεως…

Αυτή η λύση είναι λογική. Ομως σκοντάφτομε στον χρόνο. Επειτα,  στις συγκεκριμένες περιστάσεις το πλεούμενο πολλές ημέρες στο λιμάνι δεν κάθεται, το δε επόμενο λιμάνι το μαθαίνει σχεδόν την τελευταία στιγμή. Ασε πού, όλα καθυστερούν λόγω covid.

Τα εμπορικά πλεούμενα χρειάζονται ή δεν χρειάζονται ειδικότητα ηλεκτρολόγου; Την συζήτησιν αυτήν την θυμάμαι από τότε πού μπήκα επαγγελματικά στον χώρο. Τουτέστιν, από το τρίτο τέταρτο της δεκαετίας τού εβδομήντα. Μισόν αιώνα αργώτερα, το συγκεκριμένο  πλεούμενο είχεν ηλεκτρολόγο. Ο οποίος εδικαίωσε την παρουσία του.

Καταπιάστηκε με το μεγάλο ραντάρ. Αυτό με την μεγαλύτερην ακτίνα. Μιά καί δεν είμαι τεχνικός, να μην μπώ σε λεπτομέρειες.

Σαν ανακεφαλαίωση, τούτο κράτησα. Εντόπισε το πρόβλημα στα καρβουνάκια. Εκανε ότι έπρεπε να κάνη με τα καρβουνάκια. Το μεγάλο ραντάρ λειτούργησε κανονικά. Είμαστε ωραίοι! Το ένα ραντάρ πού προβλέπει γιά μας ο κανονισμός τόχομε.

Πήραμε ανάσα στην Ελλάδα. Πιό μεγάλην ανάσα όμως πήρεν ο ίδιος ο καπετάνιος. Καί τότε θυμήθηκε τον Νόη.

Από την Cebu ο Νόης. Τον είχε μηχανικό, σε κάποιο προηγούμενο μπάρκο. Σχημάτισε τον αριθμό στο κινητό του. Δεν είχε κάτι ωφελιμιστικό το τηλεφώνημα τού καπετάνιου. Αλλωστε, δεν μπορούσε να φαντασθή, τί επρόκειτο ν’ ακολουθήση. Μάλλον είχεν ανάγκην η ψυχή του ν’ ξανακούση μιά φωνή γνώριμη, φιλική καί ζεστή. Ισως καί να ήλπιζε νάναι ξέμπαρκος ο Νόης, οπότε θα μπορούσαν να συναντηθούν.

– Captain, πόσο χαίρομαι πού σε ξανακούω.

– Κι’ εγώ χαίρομαι πολύ πού σε ξανακούω Νόη. Πού σε βρίσκω;

– Κοντά στο χωριό σου είμαι captain. Στην Μεσόγειο ταξιδεύω τούτο τον καιρό. Εσύ από πού με καλείς;

– Εγώ δεν είμαι κοντά στο χωριό σου. Είμαι στο χωριό σου.

– Αλήθεια; Στην Cebu είσαι;

Η συζήτηση έφθασε στα ραντάρ με φυσική νομοτέλεια. Ο Νόης:

– Ακου captain. Ο αδελφός μου δουλεύει ηλεκτρολόγος στις κρενογέφυρες τού λιμανιού. Οπως μού τάπες, δεν πρέπει νάναι  πολύ μακριά σου. Θα τού δώσω τον αριθμό τού τηλεφώνου απ’ όπου με πήρες. Περίμενε κλήση του. Ως εργαζόμενος στο λιμάμι, θα βρή νόμιμο τρόπο να φθάση κοντά σου. Σε πείσμα τού covid. Αν πάλι η  προσέγγιση του χρειασθή να γίνη λιγάκι ανορθόδοξη, δεν πειράζει.

Ναυτικοί είμαστε κι’ οι δυό. Καταλαβαίνομεν από τέτοια.

Την άλλην ημέρα κιόλας ήλθεν ο μάστορας. Πήρε το μοτέρ τού δεύτερου ραντάρ, αυτού πού είχε μείνει λαβωμένο, στο εργαστήριο του. Γύρισε την επομένη ή την μεθεπομένη. Ολα καλά. Καί τα δυό  ραντάρ τού καραβιού δουλεύουν. Τζιτζί.

Είπαμε, δεν είμαι τεχνικός. Δεν θα προσπαθήσω να περιγράψω την χειρουργικήν επέμβαση τού μάστορα. Θα προσπαθήσω μόνον να σταθώ σε μιά λεπτομέρεια πού μούκανεν εντύπωση.

Το μοτέρ τού ραντάρ δίνει περιστροφή σε κάποιον άξονα. Η ελεύθερη άκρη τού άξονα κομπλάρει όπου πρέπει να κομπλάρη. Νομίζω πως αυτό το <<όπου πρέπει να κομπλάρη>> το λένε βολάν. Με επιφύλαξιν όμως. Τόφεραν οι περιστάσεις, να πρέπει να περιγράψω τεχνικά ζητήματα χωρίς να είμαι τεχνικός εγώ ο ίδιος. Κομπλάρωντας στο <<βολάν>>, ο άξονας με την περιστροφή του δίνει περιστροφή στην αντέννα τού ραντάρ. Ομως αυτή η άκρη είχεν υποστή φυσιολογική φθορά. Ετσι, δεν κομπλάριζε κανονικά. Εκανε μπόσικα. Ο μάστορας γύρισε τον άξονα ανάποδα. Μέσα η άκρη με την φυσιολογική φθορά. Εξω η άκρη πού δεν είχε φυσιολογική φθορά. Κομπλάρισε κανονικά. Η περιστροφή τού άξονα έγινε περιστροφή της αντέννας. Ολα καλά! Καίτα δυό ραντάρ δουλεύουν κανονικά!

– Μάστορα, χίλια ευχαριστώ! Τί σου χρωστώ γιά τον κόπο σου;

– Τ’ είναι αυτά;

– Εκανες κόπο. Εμένα πάλι, μ’ έβγαλες από στενοχώρια, σκοτούρες κι’ άγχος. Πόσο κάνει το μεροκάματο σου; Πρέπει να το πληρωθής.

Ετσι είναι το σωστό.

– Captain, δεν ξέρω τι κάνετε εσείς στον τόπο σου. Εμείς εδώ, την οικογενειακή ιεραρχία την έχομε περί πολλού. Ο αδελφός μου ταξίδευε στα καράβια γιά νάρχωνται λεφτά στο σπίτι. Απ’ αυτά τα χρήματα πληρώθηκαν καί τα δίδακτρα της σχολής πού σπούδασα. Κι’ έχω τώρα την δουλειά πού έχω. Προνομιούχα δουλειά γιά τα μέτρα ανθρώπων σαν κι’ εμένα στην πατρίδα μου, πίστεψε με. Ο αδελφός μου μού ζήτησε να σε βοηθήσω όπως καλύτερα μπορούσα. Το διετύπωσε σαν παράκληση, στην πραγματικότητα όμως ήταν εντολή. Κι’ εγώ προσπάθησα να συμμορφωθώ. Αν αισθάνεσαι ότι σε κάποιον κάτι χρωστάς, στον Νόη χρωστάς. Οχι σε μένα.

– Μάστορα συγχώρα με. Δεν εννοούσα να σε προσβάλω. Μόνον να.

Αν δεν είχαμε covid, θα πήγαινα στην αγορά να ψωνίσω δώρα γιά τα παιδιά σου. Μα καί covid να μην είχαμε, διαφορά μεγάλη δεν θάκανε.

Δεν εννοώ να πορσβάλω καμμιά πατρίδα τού κόσμου, δεν εννοώ να προσβάλω καμιά ρατσιόνα τού κόσμου. Ομως το καταλαβαίνεις κι’εσύ μιά καί δουλεύεις στο λιμάνι. Δύσκολα φορτία, δύσκολες φορτώσεις,δύσκολες εκφορτώσεις…Ο καπετάνιος δεν έχει την πολυτέλεια να λείπη πολλήν ώρα από το καράβι. Είναι δύσκολο, να ψωνίσης εσύ δώρα γιά τα παιδιά σου από τον καπετάνιο; Μόνο παρακάλεσε τα: το βράδυ στην προσευχή τους να μνημονεύουν τον καπετάνιο, το τσούρμο του καί το σκαρί του. Να παρακαλέσουν την Κυρά Δέσποινα να σταθή νοερά στην κόντρα γέφυρα καί να σκεπάση το σκαρί με την Χάρη της. Να παρακαλέσουν καί τον Μπαρμπα Νίκο να σταθή νοερά στην γέφυρα δίπλα στον καπετάνιο καί να γίνη πιλότος μας καί να μας δείχνη την ρότα την καλή.

– Εσείς την λέτε Κυρά Δέσποινα, εμείς την λέμε Santa Maria de Socorro Perpetuo.

– Ισπανικά ειν’ αυτά;

– Ναί, γιατί;

– Τίποτα. Απλώς απόρησα πού δεν είναι Tagalog ή Cebuano. Η κάποια άλλη φιλιππινέζικη γλώσσα.

– Ξεχνάς πώς οι Ισπανοί μας είχανε κατσικωθή αιώνες. Μοιραία μας επηρέασαν με την κουλτούρα τους.

– Πολύ γλυκό το όναμα της Παναγιάς πού μ’ ανέφερες. Σαν να λέμε, η Αγία Μανούλα της αιώνιας βοήθειας;

– Μ’εντυπωσίασες captain. Αντί να πης Αγία Μαρία, είπες Αγία Μανούλα. Αρα κατάλαβες, καί δεν χρειάζεται να σού πω πολλά. Να συμπληρώσω μόνον, ότι είναι η πιό αγαπημένη μορφή στην λατρεία μας.

Καί η μόνη πού εμφανίζεται πάντα σαν εικόνα, κάποιες φορές καί σε ανάγλυφο. Ομως ποτέ σαν άγαλμα. Μιλάς ισπανικά;

– Πολλοί ρωμηοί ναυτικοί της γενιάς μου καταλαβαίνουν ισπανικά.

Από λίγο έως πολύ. Αν τα ταξείδια τους τούς έφερναν συχνά σε πόρτα της Λατινικής Αμερικής. Το ίδιο καί κάποιοι νεώτεροι. Εχει σχέση με ανθρώπους με τούς οποίους συνανεστράφησαν. Καί γοητεύθηκαν από το μπρίο τους. Εχει σχέση βέβαια καί με βίζιτες σε ευαγή ιδρύματα στων λιμανιών τα καλντερίμια. Ας πούμε σε κάποια μπαρ. Αν καί το τελευταίο τόχω κόψει, πολλά χρόνια τώρα. Θέμα ηλικίας καί θέμα βαθμού. Είναι κι’ η καπετάνισσα, πίσω στην πατρίδα. Δεν είναι εύκολη η ζωή γιά τις κυράδες των ναυτικών. Πρέπει να ζούν κάνωντας συνεχώς διπλοβάρδια. Νάναι μαμάδες καί μπαμπάδες μαζύ. Μεγάλο το ζόρι πού τραβάνε.

– Τί σ’ έκανε να γίνης ναυτικός captain;

– Να σού πώ. Εφηβος ακόμα στον τόπο μου, έβλεπα κατ’αρχήν τους στεριανούς. Στο σεργιάνι Σάββατο τ’απόγευμα καί το βραδάκι. Η την Κυριακή στην πλατεία, μετά την εκκλησία. Σαν σοβιετικοί εργάτες πούχουν βάλει τα καλά τους. Από την άλλη οι θαλασσινοί. Τα παιδιάτους φορούσαν τζην, μπουφάν, επώνυμα παπούτσια…Πράγματα πού οι στεριανοί βλέπαν μόνο στον κινηματογράφο. Οσοι είχαν δυνατότητα να πάνε κινηματογράφο, εννοείται. Επειτα, ήταν καί οι κουβέντες τους. Οι μεν έφθαναν μέχρι διακοπές στην Λούτσα καί πολύ τούςέπεφτε. Οι δε μιλούσαν γιά τις περιπέτειες τους στα νησιά Togo ή στο Valparaiso. Λίγες ανησυχίες να είχες, ήταν προδιαγεγραμμένο προς τα πού θα έκλινε η ζυγαριά. Ηλθαν μετά τα λεφτά. Κακομάθαμε.

Να μην πολυσκοτιζώμαστε μετρώντας τα κουκιά. Μεγαλώνωντας ήταν πιά δύσκολο να βρούμε δουλειά πού να μας εξασφαλίζη την άνεση καί τον αέρα πούχαμε μάθει. Είναι όμως καί κάτι άλλο. Η ίδια η ποιότητα της δουλειάς σου. Θέλω να πώ: σύγκρινε την μαγκιά που κάναμε εμείς αυτές τις μέρες με τα ραντάρ, με την διεκπεραίωση φακέλων σε κάποιο γραφείο. Ομως ναι. Μού λείπει η καπετάνισσα. Μού λείπουν καί τα πιτσιρίκια.

– Πες μου κάτι καί γιά τον Μπαρμπα Νίκο. Εδώ με μπέρδεψες εντελώς.

– Στην πολιτιστική κληρονομιά της πατρίδας μου ο Αη Νικόλας είναι ο προστάτης των Θαλασσινών. Κάποιοι παληοί θαλασσινοί τον έκαναν Μπάρμπα Νίκο.

– Δεν είναι ασέβεια αυτό;

– Κάθε άλλο. Είναι ακριβώς το αντίθετο.

Σκέψου πως έχεις πρωτοπιάσει δουλειά σε κάποιο καρνάγιο σαν μαθητευόμενος. Φέρε στο μυαλό σου κάποιον τεχνίτη. Πολύξερο, πολύπειρο καί πολλά περπατημένο. Βιρινιάζει εύκολα. Καί τι βρώμικοπού γίνεται το στόμα του, όταν τζογαδιάζεται…Ομως οι μαθητάδες δεν τον σέβονται απλώς. Τον αγαπάνε κιόλας. Γιατί; Οταν είναι στις καλές του, είν’ αυτός πού θα τούς μαζέψη γύρω του καί θα τούς δείξη μυστικά της δουλειάς. Ασε πού τον παρακολουθούν συνεχώς με την άκρη τού ματιού τους. θέλουν να προλάβουν να ζητήσουν την συμβουλή του καί την καθοδήγηση του πριν βιρινιάση, αν έχουν κάποιο πρόβλημα στην δουλειά πού δεν μπορούν να το διαχειρισθούν μόνοι τους.

Μπορεις να φανατσθής τον Αη Νικόλα στην θέση ενός τέτοιου τεχνίτη;

Κάπως έτσι, ο Αη Νικόλας έγινε Μπάρμπα Νίκος.

Θεολατρεία στην πολιτιστική κληρονομιά της ρωμηοσύνης λέμε τούτο:

Τις άγιες μορφές τις σέβεσαι. Μα την ίδια στιγμή τις νοιώθεις κοντυνές καί οικείες. Ο Αη Νικόλας πού στις ψυχές των ρωμηών θαλασσινών έγινε Μπαρμπα Νίκος, είναι το καλύτερο παράδειγμα Θεολατρείας πού μούρχεται στο μυαλό.

– Δεν θα τού πήγαινε καί Μαστρο-Νίκος;

– Θα τού πήγαινε. Μα το Μπαρμπα Νίκος μού φαίνεται πως έχει περισσότερο εκτόπισμα.

– Captain, η συζήτηση μαζύ σου είναι εξαιρετική. Ομως περιμένουν η κυρά καί τα πιτσιρίκια. Επειτα, κάποιοι συνάδελφοι μ’ άφησαν να περάσω παρά τούς περιορισμούς λόγω covid. Με παρακάλεσαν μόνο να μην τούς εκθέσω καθυστερώντας.

– Να μην περιμένουν η κυρά καί τα πιτσιρίκια. Καί να μην εκθέσης τούς συναδέλφους σου. Ανθρωποι είμαστε. Θα ξαναχρειασθούμε την κατανόηση καί την συνεργασία τους.

– Μιά χαρη μόνον πριν φύγω. Προσευχήσου εσύ στην Παναγιά Socorro. Να προσυχηθώ κι’ εγώ στον Μπάρμπα Νίκο. Μιά καί τοπλεούμενο σου ταξιδεύει στην Απω Ανατολή, να βάλουν το χεράκι τους.

Να σε ξαναφέρη η ρότα σου στα δικά μας νερά. Καί ν’ αξιωθούμε νασυνεχίσωμε την κουβέντα μας. Ναί, σαν καπετάνιος δεν έχεις καιρό γιά βόλτες. Αλλά κι’ εγώ όπως βλέπεις, κάνω κι’ άλλες δουλειέςεκτός από τις κρενογέφυρες γιά να βγή το μεροκάματο. Αν το ξέρωμε κι’ οι δυό πιό νωρίς, θα προσπαθήσω να κανονίσω τις βάρδιες μου όσο καλύτερα μπορώ. Καί συ πάλι, να δής τι χρόνο μπορείς να ξεκλέψης. Τουλάχιστον μιά μπύρα στην καντίνα τού λιμανιού να καταφέρωμε να πιούμε. Αλλωστε, με την βοήθεια τού Θεού, ο covid δεν θα κρατήση επ’ άπειρον.

– Μην ξεχάσης να μού στείλης μήνυμα, αν αλλάξης αριθμό κινητού.

– Δεν θα το ξεχάσω.

– Στο καλο μάστορα.

– Καλό σου βράδυ καπετάνιε.

Κάπως έτσι, ο μάστορας δέχθηκε τα εκατόν πενήντα πράσινα, δολάρια δηλαδή, πού τού προσέφερε ο καπετάνιος.

Ολ’ αυτά, έγιναν στην Cebu το 2021. Δηλαδή πριν από πέντε χρόνια. Ειν’ αλήθεια, μπήκα στον πειρασμό. Ν’ ανατρέξω στο αρχείο,να φρεσκάρω την μνήμη μου καί να ραφινάρω τις λεπτομέρειες. Τελικάπρόκρινα να μην το κάνω. Σκιάχτηκα πως θα ρισκάρω να καταλήξω σ’ένα κρυόκωλο καί ξενέρωτο ρεπόρτο. Πρόκρινα καλύτερο, ν’ αναπλάσω την ιστορία από μνήμης όπως καί όσο καλύτερα μπορούσα. Στο μέτρο τού εφικτού, να μοιάζη μ’αγαπημένο παραμύθι τού παππού πού τ’ εγγόνια λαχταρούν να ξανακούσουν. Εσύ φίλε αναγνώστη, τι λές; Σωστά γιά λάθος πρόκρινα;