Ο συγγραφέας Κωνσταντίνος Παπαθανασίου απαντά στις 10+1 Ερωτήσεις που του θέτει ο Κωνσταντίνος Μανίκας, με αφορμή την κυκλοφορία του μυθιστορήματος “Δέμφις”.

1. Κυκλοφόρησε το πρώτο σας μυθιστόρημα «Δέμφις» από τις εκδόσεις Πνοή. Πώς θα το περιγράφατε συνοπτικά και γιατί επιλέξατε τον συγκεκριμένο τίτλο;

Πρόκειται για μία πολυθεματική αφήγηση, που κινείται στις παρυφές της ιστορικής, αστυνομικής και κοινωνικής λογοτεχνίας. Με δεδομένο παράλληλα, ότι στη μυθοπλασία εγκολπώνονται διάφορα μαθηματικά στοιχεία, το μυθιστόρημα «Δέμφις» κατατάσσεται αυτόματα σε ένα μάλλον υβριδικό, λογοτεχνικό είδος. Οι ήρωές του, έχοντας ως οδηγό το κτέρισμα ενός χρυσού ελαφιού στον τάφο του αρχαίου βασιλιά Σαλύνθιου, προσπαθούν να ανακαλύψουν τα μυστικά που κρύβονται στην αρχαία εποχή, σε 3 δολοφονίες υψηλά ιστάμενα πολιτών, αλλά και του εσωτερικού τους κόσμου. Ως προς το δεύτερο σκέλος της ερώτησης σας, μπορώ να σας πω με μεγάλη χαρά και συγκίνηση, ότι η λέξη «Δέμφις» ανασύρθηκε από μία λήθη 2500 χρόνων, καθώς αντιπροσωπεύει μία χαμένη αρχαία πολιτεία στα ορεινά της Αιτωλοακαρνανίας. Εντοπίζεται σε μία επιγραφή του 3ου αιώνα π.Χ. που βρέθηκε στον ναό του Απόλλωνα στο Θέρμο και αποτυπώνει τη διακρατική συμφωνία μεταξύ Αιτωλών και Ακαρνάνων για τον διαχωρισμό των εδαφών τους με βάση τον Αχελώο Ποταμό. Έκτοτε χάνεται στην αχλή του χρόνου κι έρχεται στο μυθιστόρημα αυτό όχι μόνο για να οριοθετήσει τον γεωγραφικό χώρο της αφήγησης, αλλά και να εξηγήσει πολιτισμικές, ιστορικές και ανθρωπολογικές καταβολές.

2. Περιγράψτε μας τους βασικούς ήρωες. Ποιοι είναι οι στόχοι και τα κίνητρά τους;

Το μυθιστόρημα κινείται σε 2 παράλληλα χρονικά επίπεδα. Στο πρώτο (1938-1945) κεντρικός ήρωας είναι ο Ιταλός Καθηγητής Αρχαιολογίας Αλεσάντρο Φιλιέρι, ενώ στο δεύτερο (1982-1988) ο Αστυνόμος Άρης Κωστής. Κοινό τους γνώρισμα η ακροβασία μεταξύ καθήκοντος και επιθυμίας. Και οι δύο αναζητούν την αλήθεια μέσα σε μία δαιδαλώδη πορεία πολλαπλών δυσχερειών και συνεχών ανατροπών, που τους φέρνουν αντιμέτωπους με πολύ σκληρά διλήμματα.

3. Πώς συνδέεται το ιστορικό με το αστυνομικό στοιχείο στην πλοκή του βιβλίου;

Κοινός παρονομαστής σε όλο το εύρος της αφήγησης είναι το κτέρισμα του χρυσού ελαφιού στον τάφο του βασιλιά Σαλύνθιου. Αυτός είναι και ο μίτος που συνδέει την εισαγωγή στον λαβύρινθο της πλοκής, από την είσοδο της ιστορίας, με την έξοδο από τη θύρα της αστυνομικής λύσης του μυστηρίου.

4. Τι πιστεύετε ότι θα αποκομίσει ως απόσταγμα ο αναγνώστης;

Την επιβεβαίωση της αμφίσημης αντίληψης πως σε κάθε Παλαιολόγο αντιστοιχεί μία ανοιχτή Κερκόπορτα, όπως αντίστροφα απέναντι σε οποιοδήποτε θάνατο, το αντίδοτο είναι ο έρωτας, με την ευρεία έννοια, αυτή της αφιέρωσης ψυχή τε και σώματι σε έναν ιερό σκοπό. Παράλληλα, θα αναχωρήσει από τις σελίδες του βιβλίου με την πεποίθηση, ότι αφαιρώντας το περιτύλιγμα των εξωτερικών κοινωνικών και ιστορικών συνθηκών, η αγάπη, η φιλία και ό,τι άλλο προϋποθέτει ανθρώπινη εγγύτητα, αποτελεί ουσιαστική και διαχρονική ανάγκη.

5. Διαθέτει ταυτότητα το ελληνικό αστυνομικό μυθιστόρημα ή αναμασά πετυχημένες συνταγές από το εξωτερικό;

Ασφαλώς και διαθέτει. Υπάρχουν πολλοί σύγχρονοι Έλληνες δημιουργοί, που καινοτομούν και μας παραδίδουν πραγματικά λογοτεχνικά διαμάντια.

6. Ποιο ήταν το ερέθισμα για να ασχοληθείτε με τη συγγραφή;

Υπακούω στα κελεύσματα της πένας παιδιόθεν. Απλώς τη δεδομένη στιγμή ευδοκίμησαν οι εξωτερικές συνθήκες ώστε να φτάσω στο τελικό αποτέλεσμα μιας μακράς αφήγησης.

7. Ποιον ορισμό θα δίνατε στην έννοια της λογοτεχνίας;

Τον ετυμολογικό της: η τέχνη του λόγου. Η γλώσσα, που σμιλεύεται για να φτάσει να αποδοθεί ως άγαλμα αισθητικής συγκίνησης αποτελεί το αποτελεσματικότερο όπλο για μία συνειδητή πράξη επικράτησης απέναντι στο –κατά τα άλλα ανίκητο– βασίλειο του χρόνου.

8. Γιατί οι Έλληνες διαβάζουν λογοτεχνία λιγότερο από τον μέσο Ευρωπαίο;

Γιατί ήδη από τα πρώτα σχολικά χρόνια, η ανάγνωση λογοτεχνικών κειμένων αποστειρώνεται από τη μαγεία της και φορτίζεται αρνητικά, με άχαρες εκπαιδευτικές διαδικασίες. Οπότε αργότερα, οι μαθητές που ενηλικιώνονται αδυνατούν να αντιληφθούν πρώτα από όλα το θάμβος της ελληνικής γλώσσας κι έπειτα την ψυχική ανάταση, που παρέχει η ανάγνωση.

9. Τι ρόλο έχει πλέον το βιβλίο, στην ψηφιακή εποχή μας;

Τον ρόλο του πολιτιστικού αντίβαρου. Ταυτόχρονα όμως, η ψηφιακή εποχή μπορεί να αποδειχθεί ευεργετική για το βιβλίο, μέσα από την πολλαπλασιαστική ισχύ της διάδοσης ιδεών και αναγνωσμάτων έστω στη σύγχρονη μορφή τους (e-book, audiobook κ.λπ).

10. Ένας μήνας «καραντίνα». Ποια είναι τα πέντε βιβλία που θα θέλατε μαζί σας;

«Το βιβλίο της ανησυχίας» του Πεσσόα, «η Ζωή εν τάφω» του Μυριβήλη, «Γκέμμα» του Δ. Λιαντίνη, οι «Γάμοι» του Καμύ και τα «Άπαντα» του Καβάφη.

11. Χρειαζόμαστε περισσότερο ρεαλισμό ή ρομαντισμό στην εποχή μας;

Και τα δύο. Η χημική τους ένωση στο προσωπικό εργαστήριο «ευ ζην» του καθενός μας, μπορεί να καταστεί πολύτιμος θησαυρός. Κι ο πλέον ασφαλής καταλύτης που μπορεί να εγγυηθεί την αποτελεσματικότητα του εγχειρήματος δεν είναι άλλος από την παιδευτική Τέχνη.