Γράφει ο Πέτρος Χατζησωτηρίου, φαρμακοποιός – κριτικός λογοτεχνίας
Σ’ αυτόν τον τόμο της σειράς ALDINA των εκδόσεων Gutenberg συναντούμε δέκα διηγήματα του Stegner που έχουν επιλεγεί ως πιο αντιπροσωπευτικά του ύφους του Αμερικανού αυτού συγγραφέα. Εννέα από αυτά είναι πολύ σύντομα γιατί γραφόταν με σκοπό να αγοραστούν και να δημοσιευτούν σε εφημερίδες ή περιοδικά της εποχής του συγγραφέα κι ένα με μεγαλύτερη έκταση που γράφτηκε όταν σταμάτησαν να ζητιούνται διηγήματα γι’ αυτό το σκοπό και ανήκει στην εποχή της μετάβασής του προς τη μεγαλύτερη φόρμα, αυτή του μυθιστορήματος.
Αν κάτι χαρακτηρίζει τη γραφή του Stegner αυτό είναι η χαμηλόφωνη τριτοπρόσωπη αφήγηση.
Ίσως κι η μονοδιάστατη επιλογή των θεμάτων του. Ο καμβάς των περισσότερων έργων του Stegner είναι η Αμερικανική επαρχία κι ιδιαίτερα αυτή στο βορειοδυτικό άκρο στα σύνορα με τον Καναδά, εκεί που μεγάλωσε ο συγγραφέας. Οι ήρωές του είναι απλοί καθημερινοί άνθρωποι που μοχθούν από διαφορετικό μετερίζι ο καθένας τους για ένα καλύτερο αύριο. Ασκούν επαγγέλματα χαρακτηριστικά για τον περασμένο αιώνα και παρακολουθούμε τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν. Οι περιγραφές του Stegner είναι απαράμιλλου λυρισμού κι εξαιρετικής λογοτεχνικής δεξιοτεχνίας. Είναι ένας ζωγράφος που ζωγραφίζει με λέξεις. Οι εικόνες που δημιουργούνται είναι έντονες και μένουν στο μυαλό του αναγνώστη για πολύ καιρό. Φυσικά, δε μένει μόνο στις περιγραφές αλλά εισχωρεί και στον ψυχισμό των ηρώων. Η μικρή έκταση των διηγήσεων δεν στέκεται εμπόδιο στη ανάπτυξη του καθενός από αυτούς. Οι διάλογοι ρέουν ζωντανά και το ενδιαφέρον του αναγνώστη συντηρείται αμείωτο.
Όσο διαβάζουμε τα διηγήματα του Stegner αντιλαμβανόμαστε ότι σκοπός του ήταν να απομυθοποιήσει τον Αμερικανικό τρόπο ζωής στην επαρχία του περασμένου αιώνα και να αποδομήσει στερεοτυπικές εικόνες που περιελάμβαναν ακούραστους καου-μπόυς, σκληρούς κακοποιούς κι αμέριμνους τυχοδιώκτες. Στον κόσμο του Stegner η ζωή κυλάει δύσκολα αλλά ήσυχα και με προσδοκίες για το αύριο που βασίζονται στο μόχθο και την επιμονή, όχι στην απάτη ή το έγκλημα. Προβάλλονται κι εκθειάζονται ανώτερες αξίες όπως η αλληλεγγύη, η γενναιοδωρία, η συγχώρεση. Κι εκεί ακριβώς εντοπίζεται κι η λογοτεχνική αξία των διηγημάτων του Stegner. Μέσα από τη συμπύκνωση του λόγου και χωρίς την καταφυγή στην ευκολία των μεταφορών ή των παρομοιώσεων καταφέρνει να «συζητάει» με τον αναγνώστη του για τις αξίες που αναφέραμε.
Την ανθολόγηση και τη μετάφραση των κειμένων επιμελήθηκε ο Γιάννης Παλαβός, ο οποίος είχε και την εξαιρετική ιδέα να συμπεριλάβει σημειώσεις πολύ κατατοπιστικές για τη ζωή και το έργο του συγγραφέα. Στο τέλος του βιβλίου περιλαμβάνεται και μία από τις ομιλίες που έδωσε ο συγγραφέας όταν φιλοξενήθηκε στην Ελλάδα για δύο μήνες ως υπότροφος του Ιδρύματος Φουλμπράιτ, το 1963, σε μετάφραση του Πέτρου Αμπατζόγλου. Το βιβλίο κλείνει με λεπτομερές χρονολόγιο του βίου και του έργου του συγγραφέα.
Πλέον, ο κόσμος στον οποίο ο Stegner αφιέρωσε το έργο του δεν υπάρχει. Το έργο του όμως είναι η καλύτερη παρακαταθήκη της επαφής μας με αυτόν.
Παρότι συγκαταλέγεται στους μεγάλους Αμερικανούς πεζογράφους του περασμένου αιώνα εν τούτοις στην Ελλάδα παραμένει σχετικά άγνωστος και σίγουρα υποτιμημένος. Αυτή η συλλογή διηγημάτων όμως αποτελεί το καλύτερο προσκλητήριο για τον «συναντήσουμε». Ας μην το προσπεράσουμε.
3,5/5,0
