Η συγγραφέας Ελένη Ισπόγλου μιλά στον Γιώργο Δόλγυρα.

• Ενότητα 1: Η Μεγάλη Στροφή (Από τα Κτίρια στις Λέξεις)

Σπουδάσατε Πολιτικός Μηχανικός στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, ζήσατε στο Λονδίνο και μετά στραφήκατε στα Social Media και τη συγγραφή. Πώς γεφυρώνεται η ορθολογική σκέψη ενός μηχανικού με τον συναισθηματικό κόσμο ενός λογοτέχνη;

Παρόλο που το επάγγελμα του Πολιτικού Μηχανικού, τα Social Media και η συγγραφή βρίσκονται σε εντελώς διαφορετικούς κόσμους, στην πραγματικότητα έχουν μία κοινή βάση. Και τα τρία με τον δικό τους τρόπο, απαιτούν παρατήρηση, δημιουργικότητα και την ικανότητα να καταλαβαίνω πώς λειτουργεί ο κόσμος, είτε πρόκειται για ένα κτίριο, είτε για έναν πελάτη, είτε για έναν άνθρωπο.

Η στροφή που αναφέρετε, ήταν μια διαδρομή που δεν την είχα προσχεδιάσει, ούτε τη φαντάστηκα όταν ήμουν φοιτήτρια. Προέκυψε στην πορεία, όσο περισσότερο ανακάλυπτα τον εαυτό μου. Ως Πολιτικός Μηχανικός έμαθα να είμαι οργανωτική και να ψάχνω την ισορροπία, αλλά και τη λογική πίσω από τις καταστάσεις. Παλιότερα ήμουν πολύ συνεσταλμένη σε νέες παρέες, οπότε τα Social Media σίγουρα βοήθησαν την επικοινωνία μου με άγνωστους ανθρώπους. Από την άλλη, η συγγραφή, με έφερε πολύ πιο κοντά στον εσωτερικό μου κόσμο, αλλά και στα συναισθήματα των άλλων, στις σχέσεις και στις ανθρώπινες αδυναμίες.

Οπότε δεν θα έλεγα ότι άφησα πίσω μου την ορθολογική σκέψη του μηχανικού. Υπάρχει κι αυτή μέσα μου και με το βοήθειά της ανακαλύπτω καθημερινά τη δική μου συγγραφική φωνή.

Γράφετε από τα εφηβικά σας χρόνια, αλλά αποφασίσατε να εκδοθείτε αργότερα. Τι ήταν αυτό που σας έδωσε την τελική ώθηση να μοιραστείτε τις ιστορίες σας με τον κόσμο;

Γράφω από την εφηβεία μου, αλλά για πολλά χρόνια η συγγραφή ήταν κάτι πολύ προσωπικό, σχεδόν κρυφό. Έγραφα υποσυνείδητα γιατί προφανώς το είχα ανάγκη, χωρίς να σκέφτομαι αν κάποιος θα διαβάσει ποτέ αυτά που έγραφα.

Κάποια στιγμή, όμως, άρχισα να νιώθω ότι ήθελα να μοιραστώ συναισθήματα και σκέψεις που πίστευα ότι μπορεί να τα έχει νιώσει και κάποιος άλλος. Και τότε ήρθε η ανάγκη να κάνω το επόμενο βήμα, παρόλο που μαζί με τον ενθουσιασμό υπήρχε και αρκετός φόβος. Γιατί το να αφήσεις τα γραπτά σου να βγουν προς τα έξω σημαίνει, κατά κάποιον τρόπο, ότι αφήνεις την ψυχή σου εκτεθειμένη για να τη συναντήσει ο κόσμος με ό,τι αυτό συνεπάγεται.

Η καθημερινή σας ενασχόληση ως Social Media Manager επηρεάζει τον τρόπο που επικοινωνείτε με τους αναγνώστες σας ή ακόμα και τον τρόπο που δομείτε τα κείμενά σας;

Η καθημερινή, επαγγελματική επαφή με τα Social Media με έχει μάθει να παρατηρώ τι αγγίζει την ψυχή των ανθρώπων, τι τους κάνει να σταματήσουν σε μία δημοσίευση ή και να μπουν στη διαδικασία να σχολιάσουν ή να μου στείλουν ένα μήνυμα. Δεν ανεβάζω αναρτήσεις όμως με τη λογική του «τι θα φέρει likes». Θέλω πρώτα απ’ όλα αυτό που αναρτώ να είναι αληθινό και να έχει το δικό μου συναίσθημα. Έχω μάθει να αγαπώ την απλότητα και να αποφεύγω τις τάσεις της διαδικτυακής «μόδας» αν δεν με εκφράζουν.

Τα Social Media μού έχουν δώσει την ευκαιρία να έχω μια πιο ζεστή σχέση με τους αναγνώστες μου. Οπότε, η επικοινωνία μαζί τους έχει γίνει και μέρος της συγγραφικής μου διαδρομής. Αλλά και η συγγραφική διαδρομή, το πώς γράφω ένα μυθιστόρημα δηλαδή, με έχει βοηθήσει στο πώς να δομώ το κείμενο μίας ανάρτηση.

• Ενότητα 2: Το Συγγραφικό Έργο & η Θεματολογία

Στο βιβλίο σας «Μια ιστορία αγάπης» (Εκδόσεις Πηγή) μιλάτε για τα λόγια που μένουν ανείπωτα. Πιστεύετε ότι οι άνθρωποι σήμερα δυσκολευόμαστε περισσότερο να εκφράσουμε τον αληθινό έρωτα;

Νομίζω πως σήμερα έχουμε περισσότερους τρόπους από ποτέ για να επικοινωνούμε, αλλά όχι απαραίτητα περισσότερη ουσιαστική επικοινωνία. Στέλνουμε μηνύματα, αφήνουμε ένα like ή emoji και έχουμε τη δυνατότητα να βλέπουμε ο ένας τον άλλον μέσα από μια οθόνη ανά πάσα στιγμή. Ο αληθινός έρωτας όμως θέλει έκθεση. Θέλει να ρισκάρουμε και να πούμε «σε χρειάζομαι», «φοβάμαι μήπως σε χάσω», «σε αγαπώ». Έχοντας δύο παιδιά, ένα στην αρχή της ενήλικης ζωής κι ένα στο τέλος της εφηβείας, βλέπω πως οι νέοι ή προστατεύουν τον εαυτό τους υπερβολικά ή δείχνουν ότι δεν τους νοιάζει ο άλλος, ακόμη κι όταν μέσα τους συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο.

Τα ανείπωτα, όμως, έχουν έναν δικό τους τρόπο να ζουν μέσα μας. Μπορεί να περάσουν χρόνια και να θυμόμαστε αυτό που θέλαμε να πούμε και δεν βρήκαμε ποτέ το θάρρος. Με συγκινεί αφάνταστα όταν μαθαίνω πως δύο άνθρωποι -ηλικιωμένοι πια- ήταν κάποτε ερωτευμένοι, αλλά κανένας από τους δύο δεν τόλμησε να εκφράσει το συναίσθημα. Ο έρωτας είναι διαχρονικά μαγικός και δύσκολος. Κι αξίζει να τον ζήσουμε ως το κόκαλο ανεξάρτητα από την εξέλιξη που θα έχει μία σχέση.

Το βιβλίο σας «Για Όσα Τόλμησα» (Εκδόσεις Ιβίσκος) πραγματεύεται το θάρρος των νέων ξεκινημάτων. Ποιο είναι, κατά τη γνώμη σας, το μεγαλύτερο τίμημα που καλείται να πληρώσει κάποιος όταν αποφασίζει να τολμήσει;

Νομίζω πως το μεγαλύτερο τίμημα όταν αποφασίζουμε να τολμήσουμε είναι ότι πρέπει να αποδεχτούμε την αβεβαιότητα και το ρίσκο. Όταν μένουμε σε κάτι γνώριμο, ακόμη κι αν δεν μας κάνει πραγματικά ευτυχισμένους, ξέρουμε τουλάχιστον τι έχουμε να αντιμετωπίσουμε. Όταν κάνουμε ένα καινούργιο ξεκίνημα, δεν έχουμε ιδέα τού τι μας περιμένει. Και αυτό θέλει θάρρος. Θέλει μία άλλη δύναμη που υπάρχει μέσα μας και λέγεται τόλμη.

Όταν τολμάμε, μπορεί να χρειαστεί να αφήσουμε πίσω ανθρώπους, συνήθειες, σχέσεις ή μια ολόκληρη εκδοχή του εαυτού μας που μέχρι τότε θεωρούσαμε δεδομένη. Αυτό πολλές φορές πονάει περισσότερο από μία πιθανή αποτυχία. Πιστεύω πως είναι μεγαλύτερο το κόστος αν τελικά δεν τολμήσουμε. Γιατί μπορεί να αποτύχουμε σε κάτι που προσπαθήσαμε, αλλά αν δεν προσπαθήσουμε ποτέ, μένει πάντα μέσα μας εκείνο το «τι θα γινόταν αν…»

Στο μυθιστόρημα «Πώς να σε συγχωρήσω;» αγγίζετε τη λεπτή γραμμή των οικογενειακών και προσωπικών σχέσεων (όπως αυτή της μητέρας και κόρης). Πόσο εύκολη είναι τελικά η συγχώρεση όταν πληγώνονται οι πιο κοντινοί μας άνθρωποι;

Όσο πιο κοντά μας είναι ένας άνθρωπος, τόσο πιο δύσκολη μπορεί να γίνει η συγχώρεση. Γιατί από τους ανθρώπους που αγαπάμε και εμπιστευόμαστε περιμένουμε περισσότερα. Οπότε η αδικία ή προδοσία από εκείνους μας πληγώνει και μας θυμώνει πολύ. Στις οικογενειακές σχέσεις αυτό γίνεται ακόμη πιο σύνθετο. Θέλει πολλή σκέψη για να πάρεις έναν στενό άνθρωπο, πχ τους γονείς σου και να τους βγάλεις από τη ζωή σου. Υπάρχουν κοινές αναμνήσεις, δεσμοί, χρόνια, αγάπη, θυμός, ενοχές, πρέπει… όλα μπλέκονται μεταξύ τους. Σίγουρα η κάθε περίπτωση είναι διαφορετική και ο καθένας κρίνει και πράττει ανάλογα.

Για μένα, η συγχώρεση δεν σημαίνει ότι ξεχνάμε αυτό που έγινε ή ότι δικαιολογούμε μια συμπεριφορά που μας πλήγωσε. Σημαίνει περισσότερο ότι, κάποια στιγμή μετά από πολλή εσωτερική δουλειά, αποφασίζουμε πως δεν θέλουμε να έχουμε άλλον θυμό μέσα μας για αυτό που μας έκανε κάποιος. Αυτό είναι αυτοπροστασία με απελευθέρωση από άσχημα συναισθήματα.

Οι ιστορίες σας συχνά ταξιδεύουν τους αναγνώστες σε διαφορετικές πόλεις (Αθήνα, Αρχαία Κόρινθος, Βερολίνο, Λονδίνο). Τι ρόλο παίζει η γεωγραφία και τα προσωπικά σας βιώματα στη διαμόρφωση της πλοκής;

Κάθε τόπος στα βιβλία είναι προσεκτικά διαλεγμένος ώστε να μεταφέρω την ατμόσφαιρα που θέλω σε συγκεκριμένες και σημαντικές σκηνές.

Λατρεύω τα μέρη για τα οποία έχω γράψει, οπότε κάποια προσωπικά μου βιώματα αναπόφευκτα περνούν στη γραφή μου, ακόμη κι όταν δεν τα μεταφέρω αυτούσια. Μπορεί να είναι ένας δρόμος που έχω περπατήσει στο Βερολίνο, τα σοκάκια στη Νάξο, μια γειτονιά στη Θεσσαλονίκη, μια εικόνα που μου έχει μείνει ή ακόμη και ένα συναίσθημα που ένιωσα σε έναν συγκεκριμένο τόπο. Μου αρέσει επίσης η ιδέα ότι όταν αλλάζει ο τόπος στα κεφάλαια, εξελίσσεται κι ο χαρακτήρας του ήρωα.

• Ενότητα 3: Η Διαδικασία της Γραφής

Πώς προκύπτουν συνήθως οι ήρωές σας; Είναι «κράματα» ανθρώπων που έχετε συναντήσει ή γεννιούνται αποκλειστικά στη φαντασία σας;

Η έμπνευσή μου βρίσκεται κάπου ανάμεσα στη φαντασία και στην πραγματικότητα. Δεν παίρνω έναν άνθρωπο που έχω γνωρίσει και μεταφέρω τη ζωή του σε ένα βιβλίο, αλλά άνθρωποι από τον περίγυρό μου και άλλοι με τους οποίους έχω μιλήσει έστω και λίγο, καταλήγουν, υποσυνείδητα μέσα στους χαρακτήρες μου. Μια συμπεριφορά, μια φράση, ένας τρόπος που κοιτάζει κάποιος, ένας φόβος μπορεί να μπουν στη μνήμη μου και να εμφανιστούν πολύ αργότερα, όταν γράφω.

Μέχρι τώρα και στα δύο μυθιστορήματα, οι ήρωές μου δεν ήθελα απαραίτητα να είναι μόνο «καλοί» ή μόνο «κακοί». Όπως και οι άνθρωποι γύρω μας, έχουν αντιφάσεις, αδυναμίες, λάθη και πλευρές που δεν βλέπουμε αμέσως. Αυτό με ενδιαφέρει περισσότερο, δηλαδή να δημιουργώ ανθρώπους που δεν είναι τέλειοι, αλλά είναι αληθινοί ή τουλάχιστον τόσο αληθινοί, ώστε κάποιος διαβάζοντάς τους να αναγνωρίσει κάπου μέσα τους έναν άνθρωπο που έχει γνωρίσει ή ίσως και ένα κομμάτι του εαυτού του.

Ως εργαζόμενη μητέρα δύο παιδιών που δουλεύει από το σπίτι, πώς καταφέρνετε να ξεκλέβετε χρόνο για τη συγγραφή; Υπάρχει κάποια συγκεκριμένη συγγραφική ρουτίνα που ακολουθείτε;

Από τη στιγμή που παίρνω τη δύσκολη απόφαση να ξεκινήσω ένα συγγραφικό έργο, ανοίγω ένα νέο αρχείο στον υπολογιστή με τον τίτλο του βιβλίου (πάντα τον έχω έτοιμο πριν αρχίσω τη συγγραφή) κι αυτό το αρχείο μένει ανοιχτό όλη μέρα. Δεν θα έλεγα ότι έχω μια αυστηρή συγγραφική ρουτίνα, γιατί η καθημερινότητά μου δεν είναι πάντα προβλέψιμη. Ως εργαζόμενη μητέρα δύο παιδιών που δουλεύει από το σπίτι, έχω μάθει περισσότερο να εκμεταλλεύομαι τις μικρές διαθέσιμες στιγμές παρά να περιμένω να βρω δύο ώρες ελεύθερες. Μπορεί να είμαι τυχερή κάποιες φορές και να τις βρω, αλλά αν περιμένω να έχω ένα ολόκληρο απόγευμα ελεύθερο για να γράψω, μάλλον δεν θα γράψω ποτέ.

Υπάρχουν μέρες που μπορεί να γράψω αρκετές ώρες και άλλες που θα καταφέρω μόνο να σημειώσω μια ιδέα, μια φράση ή κάτι που σκέφτηκα μέσα στη μέρα. Μπορεί να σβήσω πιο πολλά από όσα έγραψα μία μέρα ή και να βλέπω τη λευκή σελίδα για μισή ώρα. Πάντως το αρχείο είναι πάντα εκεί διαθέσιμο μπροστά μου.

Έχετε δηλώσει ότι μέσα από τη συγγραφή ανακαλύψατε πράγματα που δεν ξέρατε ότι σας απασχολούσαν. Ποια ήταν η πιο ξαφνική ή συγκλονιστική αποκάλυψη που κάνατε για τον εαυτό σας γράφοντας;

Η πιο ξαφνική ανακάλυψη ήταν πως γράφοντας το «Για όσα τόλμησα», στην πραγματικότητα ανακάλυψα κομμάτια του δικού μου εαυτού. Κι αυτό το κατάλαβα, αφού τελείωσα τη συγγραφή και διάβασα το βιβλίο. Ξεκίνησα να γράφω μια ιστορία και στην πορεία, μέσα από τη ζωή της Δάφνης, εμφανίστηκαν σκέψεις και συναισθήματα που δεν είχα συνειδητοποιήσει ότι με απασχολούσαν τόσο, όπως η ενδυνάμωση των γυναικών και η λεκτική βία. Κοινωνικά θέματα δηλαδή τα οποία μελέτησα πολύ για τη συγγραφή του βιβλίου και πιστεύω με ωρίμασαν. Με συγκινεί να βλέπω μια γυναίκα να περνά μέσα από δυσκολίες, να αμφισβητεί τις επιλογές της, να κάνει λάθη, αλλά κάποια στιγμή να ξαναβρίσκει τη φωνή και τη ζωή της.

• Ενότητα 4: Επίλογος & Μελλοντικά Σχέδια

Ποιο είναι το πιο συγκινητικό ή όμορφο σχόλιο που έχετε λάβει μέχρι σήμερα από κάποιον αναγνώστη σας;

Έχω λάβει αρκετά σχόλια που με έχουν συγκινήσει, αλλά αυτά που με συγκίνησαν είναι από κάποιους αναγνώστες που μου είπαν πως, διαβάζοντας ένα από τα βιβλία μου, ένιωσαν σαν να διάβαζαν τη δική τους ζωή. Ότι αναγνώρισαν μέσα στις σελίδες ανθρώπους, σχέσεις, λάθη, φόβους ή καταστάσεις που είχαν ζήσει οι ίδιοι.

Τα μηνύματα των ανθρώπων αυτών έλεγαν πως αφού τελείωσαν το βιβλίο, βρήκαν μέσα τους τη δύναμη να κάνουν ένα βήμα παρακάτω. Να αφήσουν πίσω κάτι που τους πλήγωνε, να πάρουν μια δύσκολη απόφαση, να ξαναπιστέψουν στον εαυτό τους και να καταλάβουν ότι δεν είναι μόνοι σε αυτό που περνούν.

Όταν μαθαίνω ότι μια ιστορία μου έγινε, έστω και για λίγο, η αφορμή για να βρει κάποιος δύναμη και να προχωρήσει, νιώθω ότι άξιζε κάθε ζόρικη στιγμή που πέρασα γράφοντάς την.

Τι συμβουλή θα δίνατε σε έναν νέο άνθρωπο που γράφει στο συρτάρι του και φοβάται να κάνει το επόμενο βήμα;

Θα του έλεγα να μην περιμένει να φύγει ο φόβος για να κάνει το επόμενο βήμα. Ό,τι έλεγα δηλαδή και για την τόλμη στη σχετική ερώτηση που μου κάνατε πιο πάνω. Αν περιμένουμε να νιώσουμε απόλυτα έτοιμοι, μπορεί να περιμένουμε για πάντα. Όταν ήρθε η στιγμή να εκδώσω το πρώτο μου βιβλίο, φυσικά και φοβήθηκα την έκθεση, τις απόψεις, το «τι θα πουν οι άλλοι».

Θα του έλεγα, λοιπόν, να μην περιμένει την τέλεια στιγμή και κυρίως να μην περιμένει την επιβεβαίωση των άλλων για να πιστέψει σε αυτό που κάνει. Να γράψει, να δουλέψει πολύ, να ακούσει τις γνώμες που πραγματικά μπορούν να τον βοηθήσουν, αλλά να μην αφήσει τον φόβο της απόρριψης να τον κρατήσει πίσω.

Τι να περιμένουμε από την Ελένη Ισπόγλου στο μέλλον; Υπάρχει κάποια νέα ιστορία που βρίσκεται ήδη στα σκαριά;

Υπάρχει μια ιδέα που έχει αρχίσει να παίρνει μορφή μέσα στο μυαλό μου, αλλά δεν έχω ξεκινήσει ακόμη να τη γράφω. Το προσχέδιο μπορεί να μου πάρει μήνες. Θέλω πρώτα να γνωρίσω καλά την ιστορία, να καταλάβω τους ανθρώπους της, τις σχέσεις τους, τις επιλογές τους και κυρίως πού θέλω να τους οδηγήσω. Όταν θα νιώσω ότι η ιστορία έχει ωριμάσει αρκετά μέσα μου, τότε μπορώ να αρχίσω να τη γράφω. Οπότε ναι, υπάρχει κάτι καινούργιο στα σκαριά.

Σας ευχαριστώ πολύ για τις ερωτήσεις και την υπέροχη συζήτηση.