Γράφει η Μαρία Σκαμπαρδώνη
Οδύσσεια, το έπος του Ομήρου.
Αιώνες άνθρωποι γαλουχούνται με τις ανώτερες διδασκαλίες του αθάνατου κειμένου, το οποίο διερευνά το νόστο, τις οικογενειακές σχέσεις, την εμπιστοσύνη, την αφοσίωση.
Λίγοι γνωρίζουν ότι η κατανόηση της ίδιας έχει υποστεί πολλές ερμηνείες και τρόπο ανάγνωσης, ανάλογα με το ποιος άνθρωπος την μελετάει και προσπαθεί να ερμηνεύσει τα κρυμμένα νοήματά της.
Αξίζει να μάθουμε την σπουδαία γυναίκα, Emily Wilson, την πρώτη γυναίκα μεταφράστρια του Ομηρικού έπους με διθυραμβικές κριτικές.
Καθηγήτρια του τμήματος κλασικών σπουδών, το 2017 υπέγραψε την πρώτη μετάφραση της Οδύσσειας από γυναίκα, δουλειά που συμπεριλήφθηκε από το New York Times στα εκατό καλύτερα βιβλία του 2018.
Παρά τον τεράστιο αντίκτυπο της Οδύσσειας στην ηθική διαπαιδαγώγηση και τη Δυτική λογοτεχνία, η ίδια προσπάθησε να προσεγγίσει την ίδια και με έναν τρόπο που θα ξεβόλευε από την αγιοποίηση και εξιδανίκευση της ίδιας ως πολύτιμο ανάγνωσμα.
Η Γουίλσον προσπάθησε να μεταφράσει με μεγαλύτερη ακρίβεια, διατηρώντας όλους τους στίχους του έπους (12.000) και χρησιμοποιώντας ιαμβικό πεντάμετρο για να προσδώσει μεγαλύτερη ζωντάνια και εύθυμη νότα στο κείμενο.
Αυτό όμως που καθιστά τη μετάφρασή της μοναδική, είναι το γεγονός ότι επιχείρησε να αναδείξει το ρόλο των γυναικών στο έπος του Ομήρου, ο οποίος τότε αποτυπωνόταν αποκλειστικά μέσα από την ανδρική ματιά.
Η μεταφράστρια προσπάθησε να αναδείξει ότι η καταγραφή της Ιστορίας δεν είναι μόνο ανάλυση γεγονότων, αλλά παρουσίαση των ίδιων μέσα από το φιλτράρισμα της αντίληψης και της μεριάς στην οποία ανήκει ο εκάστοτε μεταφραστής.
Η ίδια προχώρησε στην ανακάλυψη ότι στη σκηνή της εκτέλεσης ορισμένων υπηρετριών, ο ακαδημαϊκός κόσμος είχε αναφέρει τις ίδιες με την αγγλική λέξη sluts, η οποία υπονοεί την ανήθικη γυναίκα με βωμολοχία. Ο ίδιος ο Όμηρος αναφερόταν στις ίδιες ως δούλες, αλλά οι ακαδημαϊκοί μετέφρασαν με βάση τις δικές τους αντιλήψεις για το γυναικείο φύλο.
Σημασία δεν έχει μόνο η Ιστορία, αλλά και ο τρόπος με τον οποίος ο άνθρωπος που τη γράφει την προσεγγίζει. Όλοι μας κουβαλάμε πίσω μας ένα πολιτισμικό υπόβαθρο με εγκατεστημένες πεποιθήσεις, οι οποίες εδραιώνουν ένα σύστημα αντίληψης.
Η μετάφραση της Γουίλσον παραμένει επαναστατική και εμβληματική.
