Γράφει ο Νίκος Ναούμης, συγγραφέας – πολιτικός επιστήμονας

Υπάρχουν βιβλία που δεν τα διαβάζεις απλώς, αλλά σε στοιχειώνουν. Η «Τζακαράντα» του Gaël Faye (Γκαέλ Φάιγ), που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πατάκη, είναι μια τέτοια περίπτωση. Ως πολιτικός επιστήμονας, ένιωσα μια βαθιά αμηχανία διαπιστώνοντας πόσο λίγα γνώριζα για τα όσα συνέβησαν σε αυτή τη γωνιά του πλανήτη. Είναι σοκαριστικό πώς ένα τόσο πρόσφατο ιστορικό γεγονός, μια γενοκτονία που συντελέστηκε μπροστά στα μάτια της διεθνούς κοινότητας, παραμένει για πολλούς από εμάς μια υποσημείωση.

Η ιστορία μας συστήνει τον Μιλάν, έναν νεαρό που μεγαλώνει στη Γαλλία. Η σχέση του με τη Ρουάντα δεν είναι τυχαία, αλλά μια ανοιχτή πληγή που αρνείται να κλείσει. Η μητέρα του κατάγεται από εκεί, όμως έχει επιλέξει να χτίσει γύρω της ένα τείχος απόλυτης σιωπής. Δεν μιλά για το παρελθόν, δεν εξηγεί τις ουλές, δεν κατονομάζει το κακό. Ο Μιλάν ζει μέσα σε αυτή την άγνοια, μέχρι που τα γεγονότα και οι άνθρωποι τον αναγκάζουν να ταξιδέψει στη γη των προγόνων του για να βρει τις δικές του ρίζες και να σπάσει τη σιωπή που τον περιβάλλει.

Ο Φάιγ καταφέρνει κάτι σπάνιο. Παραδίδει ένα λογοτεχνικό κομψοτέχνημα που ταυτόχρονα λειτουργεί ως ένα βαθύ πολιτικό κείμενο.

Μας μεταφέρει στην καρδιά μιας κοινωνικής εξαθλίωσης που δεν είναι μόνο υλική, αλλά κυρίως πνευματική και ηθική. Περιγράφει πώς μια χώρα οδηγήθηκε στον αυτοχειριασμό και πώς, μετά το απόλυτο σκοτάδι, προσπαθεί να ανασυγκροτηθεί μέσα από τη δικαιοσύνη και τη συμφιλίωση.

Το βιβλίο είναι μια γροθιά στο στομάχι για την αδιαφορία της Δύσης και μια υπενθύμιση ότι η πολιτική δεν είναι μόνο θεωρία στα αμφιθέατρα, αλλά η σκληρή πραγματικότητα που χαράσσεται στα σώματα των ανθρώπων. Η «Τζακαράντα» είναι το δέντρο που ανθίζει πάνω από τα μυστικά της Ρουάντας και μας καλεί να τα αντικρίσουμε.

Σας προτρέπω να αναζητήσετε αυτό το βιβλίο. Δεν είναι μόνο μια ευκαιρία να μάθετε για μια «ξεχασμένη» χώρα, αλλά ένα μάθημα για το πώς η μνήμη μπορεί να γίνει το μόνο αντίδοτο στον αφανισμό. Μην το προσπεράσετε. Είναι από εκείνες τις αναγνώσεις που σε αλλάζουν για πάντα.