Γράφει ο Νίκος Ναούμης, πολιτικός επιστήμονας – συγγραφέας
Το Μυστικό των Μυστικών δεν είναι απλώς το έκτο μυθιστόρημα με πρωταγωνιστή τον Ρόμπερτ Λάνγκτον. Είναι μια δήλωση εμμονής στη φόρμα που έκανε τον Dan Brown παγκόσμιο φαινόμενο. Ο συγγραφέας επιστρέφει σε έναν γνώριμο μηχανισμό, καλοκουρδισμένο, δοκιμασμένο, ασφαλή. Ο Λάνγκτον εμφανίζεται ξανά όπως τον περιμένουμε. Σταθερός, ευγενής, διανοητικός, σχεδόν άτρωτος. Όχι χαρακτήρας που εξελίσσεται, αλλά σταθερά που εγγυάται στον αναγνώστη ότι το παιχνίδι θα παιχτεί με τους γνωστούς κανόνες.
Η Πράγα λειτουργεί ως σκηνικό υψηλού συμβολισμού, φορτωμένο ιστορία, μνημεία, θρησκευτικά και πολιτισμικά σημεία αναφοράς.
Ο Brown γνωρίζει να περιγράφει. Το ζήτημα δεν είναι η ικανότητα, αλλά η ποσότητα. Οι εκτενείς περιγραφές, αν και τεκμηριωμένες, ξεπερνούν συχνά τις ανάγκες της αφήγησης. Δεν υπηρετούν τον ρυθμό. Τον επιβραδύνουν.
Σε ένα βιβλίο 688 σελίδων, η επιμονή στη λεπτομέρεια δεν λειτουργεί ως εμβάθυνση, αλλά ως βάρος που ο αναγνώστης καλείται να σηκώσει χωρίς ουσιαστικό αφηγηματικό όφελος.
Η πλοκή ακολουθεί τη γνωστή διαδρομή. Απαγωγή, εξαφάνιση χειρογράφου, παγκόσμιο κυνηγητό. Ο Λάνγκτον μετακινείται αδιάκοπα από τόπο σε τόπο, από πληροφορία σε πληροφορία, σε μια αφήγηση που βασίζεται στη συνεχή εναλλαγή σκηνών και χρονικών επιπέδων. Τεχνικά, η δομή είναι άρτια. Αφηγηματικά, όμως, το συνεχές μπρος πίσω αποδυναμώνει την αίσθηση επείγοντος. Ο ρυθμός διασπάται. Η ένταση δεν κορυφώνεται, απλώς συντηρείται.
Ο Brown επιχειρεί να ανεβάσει τον πήχη θεματικά, εισάγοντας ζητήματα συνείδησης, επιστημονικής γνώσης και τεχνολογικής εξέλιξης.
Εκεί φαίνεται η φιλοδοξία του έργου να ξεφύγει από το καθαρό θρίλερ. Οι ιδέες υπάρχουν. Η ανάπτυξή τους, όμως, παραμένει επιφανειακή. Τα μεγάλα ερωτήματα τίθενται, αλλά δεν διερευνώνται σε βάθος. Η τεχνολογία παρουσιάζεται ως πιθανή απειλή και ταυτόχρονα ως υπόσχεση, χωρίς πραγματική σύγκρουση ή ρίσκο. Το αποτέλεσμα είναι ένας προβληματισμός που υπονοείται περισσότερο απ’ όσο αρθρώνεται.
Ακόμη και η αίσθηση ότι πίσω από την αφήγηση μπορεί να υποκρύπτεται ένα ευρύτερο σχέδιο, μια συλλογική γνώση ή μια υπόγεια δομή ισχύος, δεν βρίσκει ουσιαστική επιβεβαίωση στο κείμενο. Παραμένει μια σκέψη που γεννά η ανάγνωση, όχι κάτι που το ίδιο το βιβλίο τολμά να στηρίξει αφηγηματικά. Εκεί χάνεται μια ευκαιρία. Όχι επειδή το μυστήριο δεν λύνεται, αλλά επειδή δεν αμφισβητείται πραγματικά.
Στο τέλος, το συμπέρασμα είναι λιγότερο εντυπωσιακό απ’ όσο υπόσχεται ο τίτλος. Το Μυστικό των Μυστικών είναι ένα βιβλίο επαγγελματικά γραμμένο, με τεχνική επάρκεια και αφηγηματική πειθαρχία. Ταυτόχρονα, είναι ένα βιβλίο προβλέψιμο. Δεν ρισκάρει στον τρόπο γραφής του, δεν δοκιμάζει τα όρια της ίδιας του της φόρμας. Ικανοποιεί τον πιστό αναγνώστη του Brown, αλλά δύσκολα αιφνιδιάζει ή προκαλεί τον απαιτητικό.
Η μεγαλύτερη ειρωνεία είναι ότι, τελικά, το μυστικό δεν βρίσκεται στην αποκάλυψη, αλλά στην επιμονή.
Στην επιμονή μιας συνταγής που εξακολουθεί να λειτουργεί εμπορικά, ακόμη κι όταν αφηγηματικά έχει πάψει να εκπλήσσει. Και αυτό αφήνει την αίσθηση ότι, σε αυτή την αναμέτρηση, η τεχνική νίκησε την ανάγκη.
