Συνέντευξη της Νίκης Μπλούτη – Καράτζαλη με αφορμή την κυκλοφορία του νέου της βιβλίου «ΕΝΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΓΙΑ ΣΕΝΑ» από τις Εκδόσεις Παρέμβαση
Η νέα συλλογή διηγημάτων της Νίκης Μπλούτη – Καράτζαλη με τίτλο «ΕΝΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΓΙΑ ΣΕΝΑ» είναι ένα βιβλίο που υφαίνει με ευαισθησία ιστορίες καθημερινών ανθρώπων, αναδεικνύοντας τη δύναμη των συναισθημάτων, της μνήμης και της ελπίδας. Κάθε διήγημα αποτελεί μια ξεχωριστή μουσική διαδρομή, μια προσωπική εξομολόγηση που αγγίζει τον αναγνώστη και τον καλεί να αναγνωρίσει μέσα στις σελίδες του βιβλίου δικές του εμπειρίες και συναισθήματα. Άλλοτε με τρυφερότητα, άλλοτε με συγκίνηση και άλλοτε με διακριτικό χιούμορ, οι ιστορίες φωτίζουν εκείνες τις μικρές στιγμές που καθορίζουν τη ζωή μας και μένουν ανεξίτηλες στη μνήμη.
Στη συνέντευξη που ακολουθεί, η συγγραφέας μιλά αναλυτικότερα για το έργο της και τον τρόπο συγγραφής αυτού.
Ερωτήσεις: Βασιλική Φαρμάκη
Πώς γεννήθηκε η ιδέα για τη δημιουργία μιας συλλογής διηγημάτων που έχει ως κοινό άξονα το τραγούδι;
Η μουσική παίζει σημαντικό ρόλο στη ζωή μας και έχει άμεση συναισθηματική επίδραση στον ψυχισμό μας. Τροφοδοτεί τον νου και την ψυχή μας με ό,τι ο καθένας μας χρειάζεται. Ένα τραγούδι μπορεί να γίνει η αφορμή και να ξυπνήσει στον καθένα μας το συναίσθημα της νοσταλγίας, της αγάπης, της πικρίας, της μελαγχολίας ή της ευεξίας. Οι στίχοι του να μας θυμίσουν κάποιο αγαπημένο άτομο και να το συνδέσουμε με αναμνήσεις, γεγονότα, μυρωδιές και εικόνες.
Η ιδέα γεννήθηκε από την αγάπη μου για τη μουσική κι απ’ την πεποίθηση ότι ένα τραγούδι μπορεί να ξυπνήσει μέσα μας ολόκληρες ιστορίες. Σκέφτηκα, λοιπόν, να αφήσω τα τραγούδια να γίνουν η αφετηρία στις ιστορίες μου. Κάθε τραγούδι μου έδινε μια εικόνα, ένα συναίσθημα ή έναν άνθρωπο κι από εκεί γεννιόταν ένα διήγημα. Έτσι δημιουργήθηκε αυτή η συλλογή, ιστορίες διαφορετικές μεταξύ τους, που έχουν έναν κοινό παρονομαστή, τη δύναμη της μουσικής να συνοδεύει τη ζωή μας. Κάθε κείμενο της συλλογής «Ένα τραγούδι για σένα…» διανθίζεται με τους στίχους κάποιου συγκεκριμένου τραγουδιού, το οποίο εκφράζει τα συναισθήματα των ηρώων και τους συνδέει άρρηκτα με κάποια γεγονότα της ζωής τους, γίνεται κομμάτι της μνήμης και των συναισθημάτων τους.
Ο τίτλος «Ένα τραγούδι για σένα» απευθύνεται άμεσα στον αναγνώστη. Τι συμβολίζει αυτή σας η επιλογή;
Ο τίτλος της συλλογής απευθύνεται πράγματι άμεσα στον αναγνώστη γιατί ήθελα από την πρώτη στιγμή να δημιουργήσω μια προσωπική σχέση μαζί του. Το «για σένα» μπορεί να είναι ο καθένας που θα κρατήσει αυτό το βιβλίο στα χέρια του. Κάθε τραγούδι κουβαλάει μια μνήμη, ένα πρόσωπο, ένα συναίσθημα. Κάπως έτσι λειτουργούν και τα διηγήματα του βιβλίου. Είναι σαν μικρές αφιερώσεις. Ένας στίχος τραγουδιού μπορεί να σου θυμίσει κάτι δικό σου, έναν άνθρωπο ή ένα συναίσθημα που έχει μείνει μέσα σου. Γι’ αυτό επέλεξα την προσωπική αντωνυμία «εσένα» τελικά, θα ήθελα ο αναγνώστης να βρει μέσα στις ιστορίες ένα δικό του τραγούδι.
Στο βιβλίο τα τραγούδια δεν λειτουργούν απλώς ως αναφορές, αλλά μοιάζουν να «γεννούν» τις ιστορίες. Όταν ξεκινούσατε ένα διήγημα, προηγούνταν το τραγούδι ή η ιστορία που θέλατε να αφηγηθείτε;
Στην πραγματικότητα τις περισσότερες φορές προηγούνταν το τραγούδι. Άκουγα ένα τραγούδι και κάτι μέσα του, ένα στίχος, μια μελωδία, μια αίσθηση, μου δημιουργούσε μια εικόνα ή ένα συναίσθημα. Κι από κει άρχισε να γεννιέται σιγά σιγά μια ιστορία.
Υπήρχαν όμως και στιγμές που συνέβαινε το αντίστροφο. Είχα ήδη μέσα μου μια ιστορία και στην πορεία αναζητούσα το τραγούδι που θα μπορούσε να την εκφράσει. Πιστεύω πως αυτή είναι η πιο όμορφη διαδικασία στη δημιουργία του βιβλίου. Οι στίχοι και η ιστορία συνομιλούσαν μεταξύ τους. Άλλοτε το τραγούδι άνοιγε την πόρτα για να μπει η ιστορία και άλλοτε η ιστορία αναζητούσε το δικό της τραγούδι.
Οι ήρωες των ιστοριών σας είναι άνθρωποι απλοί και καθημερινοί, πρόσωπα που θα μπορούσαμε να συναντήσουμε γύρω μας. Πόσο σημαντικό είναι για εσάς ο αναγνώστης να μπορεί να αναγνωρίσει μέσα σε αυτούς κάτι από τον εαυτό του;
Είναι πολύ σημαντικό για μένα ο αναγνώστης να αναγνωρίσει κάτι δικό του μέσα στους ήρωες. Δεν με ενδιαφέρουν τόσο οι ήρωες να είναι «ξεχωριστοί» ή μακρινοί από την καθημερινότητά μας. Με ενδιαφέρουν οι άνθρωποι που θα συναντήσω γύρω μου, οι άνθρωποι με τις αδυναμίες, τις επιθυμίες, τις χαρές, τις απώλειες και τα μικρά τους όνειρα.
Θα ήθελα ο αναγνώστης διαβάζοντας μια ιστορία κάποια στιγμή να σκεφτεί… «Αυτό θα μπορούσε να είχε συμβεί και σε μένα» ή «Αυτόν τον άνθρωπο κάπου τον έχω συναντήσει». Γιατί πιστεύω πως εκεί βρίσκεται η δύναμη της λογοτεχνίας, όταν μια ξένη ιστορία, μέσα από τις λέξεις, γίνεται ξαφνικά λίγο δική μας.
Μετά από μια μακρόχρονη εμπειρία με τη συγγραφή, πιστεύετε ότι ένας συγγραφέας μπορεί πραγματικά να γράψει αποκομμένος από τα προσωπικά του βιώματα; Ή πάντοτε επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο βλέπει και αποτυπώνει τον κόσμο;
Πιστεύω πως ένας συγγραφέας δύσκολα μπορεί να γράψει εντελώς αποκομμένος από τα προσωπικά του βιώματα. Ακόμη κι όταν η ιστορία είναι φανταστική, ο τρόπος με τον οποίο βλέπει τους ανθρώπους, τις σχέσεις, τις χαρές και τις λύπες, περνάει μέσα από όλα όσα έχει ζήσει.
Δε σημαίνει βέβαια ότι γράφουμε τη δική μας ζωή. Μπορεί όμως να πάρουμε ένα συναίσθημα που έχουμε νιώσει, μια εικόνα που έχουμε κρατήσει στη μνήμη μας ή ακόμα και κάτι που παρατηρήσαμε σε έναν άνθρωπο γύρω μας και να το μετατρέψουμε σε μυθοπλασία. Για μένα τα βιώματα είναι περισσότερο ένα φίλτρο μέσα από το οποίο κοιτάζω τον κόσμο. Και ίσως αυτό είναι που κάνει κάθε συγγραφέα διαφορετικό, την ίδια ιστορία να την αφηγείται ο καθένας με τον δικό του, ξεχωριστό τρόπο. Άλλωστε ο συγγραφέας δεν χρειάζεται να γράφει πάντα για όσα έζησε, αλλά να γράφει με όσα έζησε.
Έχετε σκεφτεί ποιο τραγούδι θα μπορούσε να συνοδεύσει τη δική σας μέχρι σήμερα συγγραφική διαδρομή;
Το έχω σκεφτεί βέβαια. Και ίσως δε θα επέλεγα ένα τραγούδι μόνο για τον τίτλο ή τους στίχους του, αλλά για το συναίσθημα που μου δημιουργεί η μελωδία του. Αν έπρεπε να διαλέξω ένα τραγούδι για τη μέχρι σήμερα συγγραφική μου πορεία, θα ήταν ένα τραγούδι που μιλάει για επιμονή, για όνειρα και για εκείνη την εσωτερική ανάγκη να συνεχίζεις να δημιουργείς, ακόμα κι όταν δεν ξέρεις πού θα σε οδηγήσει αυτός ο δρόμος. Γιατί κάπως έτσι αισθάνομαι τη συγγραφή. Είναι ένα ταξίδι που ξεκινά από μέσα μας, πολλές φορές χωρίς να γνωρίζουμε τον προορισμό. Και κάθε βιβλίο, κάθε ιστορία, κάθε λέξη, είναι ένας ακόμη σταθμός.
Το δικό μου τραγούδι είναι «Ο κόσμος είναι ένα βουνό» του Παντελή Θαλασσινού.
Θα ήθελα να κλείσω με στίχους του συγκεκριμένου τραγουδιού, γιατί αισθάνομαι ότι εκφράζουν πολύ όμορφα αυτό που σημαίνει για μένα η δύναμη των λέξεων και της συγγραφής. Αυτό είναι και το δικό μου μήνυμα ως συγγραφέα, οι λέξεις που δίνουμε στον κόσμο κάποτε επιστρέφουν σ’ εμάς. Γι’ αυτό αξίζει να τις διαλέγουμε με αγάπη, με αλήθεια και με όμορφες σκέψεις.
«Ο κόσμος είναι ένα βουνό τα λόγια του πετούνε
Αντιλαλούνε στις πλαγιές σε μας ξαναγυρνούνε
Καλύτερα να μη μιλάς κακές αν κάνεις σκέψεις
Μα αν συλλογάσαι όμορφα είναι χρυσές οι λέξεις…»