Η συγγραφέας Δήμητρα Μ. Νικολαράκου απαντά στις ερωτήσεις που της θέτει ο Κωνσταντίνος Μανίκας, με αφορμή την κυκλοφορία της συλλογής διηγημάτων “Κομνά Τράκα”.
- Το βιβλίο σας «Κομνά Τράκα» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ιωλκός. Πώς θα το περιγράφατε συνοπτικά;
Μια πολυκατοικία, έξι πόρτες και μια ταράτσα στην Κυψέλη. Άνθρωποι που ζουν ο ένας δίπλα στον άλλον, χωρίς απαραίτητα να θέλουν να γνωρίζονται. Ένας στρατηγός που στέκεται προσοχή μπροστά στη σημαία, ένας ερωτευμένος υπερήλικας, ένα ζευγάρι που παίζει επικίνδυνα με την αλήθεια, ένας άντρας που στοιβάζει τον φόβο του σε ένα συρτάρι. Και ένας καβγατζής μαύρος γάτος που υιοθετεί μια γυναίκα σε εμμηνόπαυση.
Η “Κομνά Τράκα” είναι μια συλλογή σκληρών αλλά απρόσμενα τρυφερών ιστοριών.
- Ποια ζητήματα επιθυμείτε να θίξετε με το έργο σας και πώς προέκυψε η ιδέα του;
Για την αστική μοναξιά, την προκατάληψη, τη βιολογική φθορά και όχι μόνο, τον έρωτα, την ανάγκη μας να έχουμε ρίζες. Και κυρίως για εκείνους που δεν μιλά κανείς. Για τους αντιήρωες.
Η Κυψέλη, όπου ζω τα τελευταία χρόνια, ήταν η αφορμή για το βιβλίο. Μια πολυεθνική γειτονιά με διαφορετικές γλώσσες, κουλτούρες και γενιές. Με τη βουή της και τη βαθιά ανωνυμία του πλήθους της. Με ανθρώπους που ψάχνουν στους κάδους για να επιβιώσουν, δίπλα σε φωταγωγημένα Airbnb. Εγκατάλειψη και εξευγενισμός στο ίδιο πεζοδρόμιο.
Όλοι οι χαρακτήρες του βιβλίου είναι σχεδόν αληθινοί. Εκτός από τον μαύρο γάτο, που είναι φανταστικός έτσι κι αλλιώς.
- Τι θα θέλατε να αποκομίσει ο αναγνώστης από αυτό;
Δεν θέλω να του υποδείξω τι να αισθανθεί. Θα ήθελα να αναγνωρίσει κάτι από τον εαυτό του. Σε μια σκέψη, έναν φόβο, μια αδυναμία που πίστευε πως ήταν μόνο δική του.
- Ποιο ήταν το ερέθισμα για να ασχοληθείτε με τη συγγραφή;
Ως κειμενογράφος στη διαφήμιση, έμαθα να αφηγούμαι ιστορίες μέσα σε είκοσι πέντε ή τριάντα δευτερόλεπτα το πολύ. Εξήντα λέξεις περίπου. Κάποια στιγμή θέλησα να γράψω χωρίς χρονόμετρο. Παρ’ όλα αυτά προτιμώ τις μικρές φόρμες. Δεν χρειάζεται να εξηγείς τα πάντα. Μένεις στην ουσία και την αίσθηση που θέλεις να αφήσεις.
- Τι ρόλο έχει σήμερα το βιβλίο στον ψηφιακό μας κόσμο; Πώς επηρεάζεται από τις εξελίξεις στην τεχνητή νοημοσύνη;
Το βιβλίο εξακολουθεί να ζητά κάτι που οι ψηφιακές πλατφόρμες προσπαθούν διαρκώς να μας στερήσουν: προσοχή. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να παράγει κείμενα, να μιμείται ύφη, να βοηθά στην έρευνα. Το στοίχημα δεν είναι αν θα μπορεί να γράφει καλύτερα. Είναι αν εμείς θα συνεχίσουμε να έχουμε κάτι δικό μας να πούμε.
- Πώς θα ορίζατε τη λογοτεχνία;
Η λογοτεχνία είναι ένας τρόπος να νικάς τον βιολογικό σου κύκλο. Να ζεις περισσότερες από μια ζωές. Να μπαίνεις στο μυαλό ανθρώπων που δεν θα ήθελες ούτε για γείτονες. Και να ανακαλύπτεις ότι έχετε περισσότερα κοινά απ’ όσα φανταζόσουν.
- Πώς κρίνετε τη σχέση των Ελλήνων με τη λογοτεχνική ανάγνωση σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες;
Δεν είμαστε πρωταθλητές στην ανάγνωση. Κι ας εκδίδουμε χιλιάδες βιβλία κάθε χρόνο. Δεν ξέρω αν μας λείπει ο χρόνος, η συνήθεια ή η διάθεση. Ίσως και τα τρία. Η σχέση με το βιβλίο χτίζεται από μικρή ηλικία, στο σπίτι, στο σχολείο, στις βιβλιοθήκες. Δύσκολα θα αγαπήσεις το διάβασμα αν το έχεις γνωρίσει μόνο ως υποχρέωση.
- Πιστεύετε στη μοίρα ή στην τύχη;
Στην τύχη. Η μοίρα φαίνεται υπερβολικά οργανωμένη. Νομίζω πως τα περισσότερα συμβαίνουν χωρίς σχέδιο. Το σχέδιο το επινοούμε εμείς εκ των υστέρων, για να βγάζει κάποιο νόημα όλο αυτό.
- Ένας μήνας «καραντίνα»: ποια πέντε βιβλία θα θέλατε να έχετε μαζί σας;
Τέσσερα που δεν έχω διαβάσει. Και τον «Μαιτρ και τη Μαργαρίτα» του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ, για άλλη μία φορά.
- Με ποιους λογοτέχνες, ανεξαρτήτως εποχής, θα θέλατε να περάσετε μια ολιγοήμερη απόδραση;
Με τον Έντγκαρ Άλαν Πόε και το κοράκι του.
- Χρειαζόμαστε περισσότερο ρομαντισμό ή ρεαλισμό στην εποχή μας;
Και τα δύο. Ρεαλισμό για να βλέπουμε την πραγματικότητα όπως είναι. Ρομαντισμό για να μπορούμε να φανταστούμε πως θα μπορούσε να είναι διαφορετική.