Ο συνθέτης Νίκος Ζουρνής μιλά στον Κωνσταντίνο Μανίκα, με αφορμή την κυκλοφορία του νέου του άλμπουμ “Μεσοδυτικά” και την εμφάνιση μαζί με την ερμηνεύτρια Ντίνα Σκέμπρη στη σκηνή του Σταυρό του Νότου Club, την Κυριακή 5 Απριλίου.

Ένας νέος δίσκος με τίτλο “Μεσοδυτικά”. Πώς θα τον περιγράφατε συνοπτικά και γιατί επιλέξατε αυτό τον τίτλο;

Η σειρά των τραγουδιών στο άλμπουμ “Μεσοδυτικά” περιγράφει ένα νοητό οδικό ταξίδι από την Αθήνα προς την Κέρκυρα, με κεντρικό άξονα την Ήπειρο. Μια διαδρομή η οποία ξεκινάει από τον αστικό χώρο, ξανοίγεται στα βουνά και τελικά καταλήγει στη θάλασσα. Ουσιαστικά, αποτελεί έναν δικό μου φόρο τιμής σε όσα μας έχει προσφέρει η Ήπειρος. Είναι η δική μου ματιά σε αυτόν τον τόπο, έτσι όπως τον γνώρισα και τον αγάπησα.

Ο τίτλος μου ήρθε βλέποντας την αμερικάνικη σειρά “Breaking Bad”. Κάτι ειπώθηκε εκεί για Μεσοδυτικές πολιτείες οπότε σκέφτηκα αυτομάτως ότι μεσοδυτικά της Ελλάδας βρίσκεται η Ήπειρος!

Πώς κύλησε η συνεργασία με την Ντίνα Σκέμπρη; Τι είναι αυτό που καθορίζει τη συνέχεια της κοινής διαδρομής;

Γενικά είμαι σταθερός στις συνεργασίες. Εάν με κάποιον άνθρωπο ταιριάζω, τον εμπιστεύομαι και συμπορεύομαι μαζί του. Είναι ισόβιο μέλος, εκτός αν θελήσει να φύγει με δική του πρωτοβουλία. Το ίδιο ισχύει και για τις φιλίες μου. Με την Ντίνα παίζουμε μαζί σε συναυλίες σχεδόν έξι χρόνια. Επομένως, την επιλέγω και για τα δισκογραφικά μου σχεδιάσματα. Πάντα έψαχνα έναν σταθερό πυρήνα ανθρώπων και μετά από χρόνια φαίνεται ότι τον βρήκα. Όμως, αυτό προϋποθέτει ότι και η Ντίνα νιώθει ελεύθερη οποιαδήποτε στιγμή να κάνει το επόμενο βήμα. Η συνεργασία και η φιλία θέλω να είναι παράθυρα προς την ελευθερία.

Ποιο θέλετε να είναι το στίγμα σας και πόσο ανοιχτός είστε σε διαφορετικές επιρροές;

Καταρχάς, είμαι ανοιχτός σε πολλές επιρροές. Ως εθνομουσικολόγος έχω μάθει να σέβομαι τις διαφορετικές κουλτούρες. Και μελετάω, στο μέτρο του δυνατού, όσες περισσότερες μπορώ.

Έχω κάνει έξι δίσκους, ωστόσο το προσωπικό μου αποτύπωμα γίνεται πιο εμφανές από τον τέταρτο και μετά. Οι πρώτοι δίσκοι είναι πιο άγουροι, όχι τόσο ως προς το περιεχόμενο, όσο κυρίως σε επίπεδο παραγωγής και ενορχήστρωσης. Το στίγμα μου θα ήθελα να φαίνεται ως ενός ανθρώπου που ταξιδεύει ελεύθερα σε όλες τις θάλασσες, μαζεύει διαφόρων λογιών ερεθίσματα και τα μετουσιώνει σε προσωπικές ιστορίες.

Τι κάνει μοναδική μια ερμηνεία;

Θεωρώ ότι υπάρχει μεγάλη υποκειμενική διάσταση στο θέμα. Προσωπικά, δε θέλω υπερβολές και κραυγές. Θέλω απλότητα, δωρικότητα και ευθύτητα. Το τραγούδι είναι “σαΐτα” που στοχεύει την καρδιά και ενίοτε συμπαρασύρει και τον νου. Για να φέρω ένα παράδειγμα, ακούστε την ερμηνεία της Λαυρεντίας Μπερνιδάκη στο τραγούδι “Συρτός Πρώτος”. Εμένα με λυγίζει αυτός ο τρόπος. Αντίστοιχα τραγουδάει η Στέλλα Χασκίλ.

Βέβαια, υπάρχει και η προσέγγιση του Στέλιου Καζαντζίδη. Είμαι κολλημένος χρόνια με το πως ερμηνεύει τα τραγούδια του Τσιτσάνη.

Τέλος, έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον οι ερμηνείες των τραγουδοποιών. Ακούστε για παράδειγμα πως ερμηνεύει ο Χάρης Κατσιμίχας όλο του το έργο. Είναι πάντα συγκλονιστικός.

Κατά τη δημιουργική διαδικασία, προηγείται ο στίχος ή η μουσική;

Συνηθέστερα ο στίχος για εμένα. Αλλά υπάρχουν και άλλα ενδεχόμενα. Οι περισσότεροι τροβαδούροι γράφουν ταυτόχρονα και τα δύο. Μου έχει συμβεί μερικές φορές, αλλά δεν αποτελεί τον δικό μου κανόνα. Ενίοτε, τυχαίνει η μουσική να προηγείται των στίχων.

Από κάθε προσέγγιση μπορεί να προκύψει ένα ενδιαφέρον αποτέλεσμα. Ιδανικά, θα ήθελα να τις εξασκώ όλες με την ίδια ποσόστωση.

Στην εποχή των views πόσο σημαντικό είναι για έναν καλλιτέχνη να διαθέτει ολοκληρωμένα άλμπουμ; 

Δύσκολα ερωτήματα και αναπάντητα από μεριάς μου. Πρωτίστως σκέφτομαι ως ακροατής οπότε πράττω ανάλογα. Δηλαδή, προτιμώ τα ολοκληρωμένα άλμπουμ. Ίσως όχι όπως παλιά με δέκα-δώδεκα τραγούδια, αλλά με λιγότερα. Έχει μειωθεί ο χρόνος μας… Δεν μπορούμε να εστιάσουμε σε έναν μεγάλο κύκλο τραγουδιών. Παρ’ όλα αυτά, βαριέμαι και τα singles. Θέλω να μπω σε μία ολότητα, σε έναν κόσμο. Στις μέρες μας, θεωρώ πως εφτά-οχτώ τραγούδια είναι αρκετά για να δομήσουν μία ολοκληρωμένη ιστορία.

Είναι η διάδραση μέσω των ζωντανών εμφανίσεων που τελικά καθιερώνουν έναν καλλιτέχνη στη συνείδηση του κοινού;

Πλέον οι άνθρωποι της τέχνης καθιερώνονται και μέσω των ψηφιακών μέσων τα οποία έχουν αναπτύξει μία μεγάλη αμεσότητα. Ωστόσο, η αλληλεπίδραση δια ζώσης είναι ακόμα ισχυρή. Τουλάχιστον στην περίπτωσή μου, συνδέομαι περισσότερο όταν δω κάποιον ή κάποια να επιτελεί ζωντανά το υλικό του/της. Εκεί βλέπεις τη σπίθα του ανθρώπου, τον ψυχισμό και την καρδιά του.

Πόσο βοηθούν τα social media στην προβολή των καλλιτεχνών και πότε μπορεί να μετατραπούν σε παγίδα;

Οι αλγόριθμοι των ψηφιακών μέσων δεν είναι αθώοι. Προωθούν -ενός όλα τα μέσα- ό,τι αποφέρει μαζικό και άμεσο κέρδος. Επομένως, η επικοινωνία καλλιτεχνών και ακροατών δεν είναι αδιαμεσολάβητη, ενός υποστηρίζεται.

Οι καλλιτέχνες κάνουν ό,τι θέλουν και μπορούν μέσα σε αυτό το χαοτικό σύστημα. Το ακροατήριο βομβαρδίζεται με πληθώρα στοιχείων και βαρύνεται με την ευθύνη ενός επιλογής του. Παρόλα αυτά, έχω εμπιστοσύνη στο κριτήριό του.

Τα μέσα μπορούν να γίνουν παγίδα όταν μονοπωλούν τον χρόνο ενός ανθρώπου, αποσπώντας τον από την πρωτογενή δημιουργία και παραγωγή.

Ποια είναι η άποψή σας για τα νέα μουσικά ρεύματα, που είναι εξαιρετικά δημοφιλή στη νεολαία;

Ό,τι διασπείρει μίσος και σεξισμό μου είναι αδιάφορο έως αφόρητο. Με ενδιαφέρουν οι τρυφερές και φροντιστικές πλευρές της δημιουργίας. Με αφορούν τα ονειροπόλα παιδιά που ξεπετάγονται σε απόκρημνα σημεία και ανατρέπουν όλο το σκηνικό. Έχουν την αγάπη και τη στήριξή μου.

Τι θα συμβουλεύατε τα νέα παιδιά που θέλουν να ασχοληθούν με τη μουσική;

Δεν έχω πολλά να πω. Η μουσική αποτελεί ένα μεγαλειώδες και, εν πολλοίς, ανεξερεύνητο πεδίο. Απαιτεί απόλυτη αφοσίωση. Ο μόνος τρόπος -αλλά όχι σίγουρος- για να φτάσει της άνθρωπος στο πρώτο σκαλοπάτι της τέχνης, προϋποθέτει την ατελείωτη, ακούραστη, ακατάβλητη και μακρόχρονη εξάσκηση. Και δεν ξέρω καν αν, εγώ που μιλάω, έχω φτάσει στο πρώτο σκαλοπάτι της μουσικής.

Ένας μήνας “καραντίνα”. Ποιοι είναι οι πέντε δίσκοι που θα θέλατε μαζί σας;

Η κορυφαία πεντάδα είναι ρευστή και αλλάζει κατά διαστήματα. Αλλά στην παρούσα φάση θα επέλεγα:

– “Hasta La Raíz” της Natalia Lafourcade

– “In The Heart Of The Moon” του Ali Farka Touré

– “Promenade Blue” του Nick Waterhouse

– “Bent El Hares” της Fairuz

– “Καλή Σου Μέρα Αν Ξυπνάς” του Ορφέα Περίδη