Ο Γιάννης Βάλλιος μιλά στον Κωνσταντίνο Μανίκα, με αφορμή την έκδοση της ποιητικής συλλογής «Ιδεοτρόπια».
Κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Ιωλκός το νέο βιβλίο σας «Ιδεοτρόπια». Πώς θα το περιγράφατε συνοπτικά;
Ο τίτλος αποτελεί ένα λογοπαίγνιο και λειτουργεί ως κλειδί ανάγνωσης της συλλογής. Τα «Ιδεοτρόπια» είναι μια ποιητική απόπειρα να φωτιστούν βιωματικές σκέψεις και καθημερινές εμπειρίες που συχνά παραμένουν στο περιθώριο. Πρόκειται για έναν διάλογο με τα ενδότερα, και η επιθυμία μας, όπως με τα ηλιοτρόπια, να τα στρέψουμε προς το φως, μέσα από τον ποιητικό λόγο.
Ποια ζητήματα επιθυμείτε να θίξετε με αυτό το έργο και πώς προέκυψε η έμπνευση;
Η συλλογή συγκροτείται ως ένα ανθολόγιο τεσσάρων θεματικών ενοτήτων. Στην πρώτη ενότητα κυριαρχούν ο χρόνος, η απουσία και η εγκατάλειψη. Η δεύτερη εστιάζει σε τοπία και βιώματα, ως ίχνη μνήμης και εμπειρίας. Στην τρίτη ενότητα αντικρίζεται η σύγχρονη ψηφιακή πραγματικότητα, η υποβάθμιση του περιβάλλοντος και ο προβληματισμός γύρω από τον τρόπο ζωής μας.
Τέλος, η τέταρτη ενότητα είναι αφιερωμένη στην ίδια την ποίηση και στους κόσμους που αυτή ανοίγει μπροστά μας. Η έμπνευση προκύπτει από την ανάγκη να καταγραφεί η εποχή μας μέσα από μια προσωπική, αλλά και συλλογική ματιά.
Τι πιστεύετε ότι θα αποκομίσει ο αναγνώστης ως απόσταγμα;
Η σύγχρονη εποχή δημιουργεί στεγανά με ένα καθαρά ρεαλιστικό τρόπο αντιμετώπισης της ζωής μας. Η πνευματική και συναισθηματική εμβάθυνση είναι το διακύβευμα της εποχή μας.
Εύχομαι ο αναγνώστης να προβληματιστεί για την καθημερινότητα, ιδωμένη μέσα από το φίλτρο της ποίησης, και να αναγνωρίσει δικές του σκέψεις και συναισθήματα μέσα στα ποιήματα.
Ποιο ήταν το ερέθισμα για να ασχοληθείτε με τη συγγραφή;
Η ελευθερία έκφρασης αλλά και η δυνατότητα της ποίησης να ψηλαφεί έννοιες και συναισθήματα με μοναδικό τρόπο, επέδρασσε στην ψυχή.
Όσα συμβαίνουν γύρω μας και η ανάγκη για έκφραση μέσω του ποιητικού λόγου. Σε μια εποχή θορύβου και ταχύτητας, η ποίηση μοιάζει όχι πολυτέλεια αλλά αναγκαιότητα.
Τι ρόλο έχει σήμερα το βιβλίο στον ψηφιακό κόσμο και πώς επηρεάζεται από την τεχνητή νοημοσύνη;
Το βιβλίο γίνεται ολοένα και πιο απαραίτητο ως μέσο ουσιαστικής επαφής με τον συγγραφέα, ως χώρος προβληματισμού, έρευνας και αντίστασης στις εύκολες απαντήσεις. Υπάρχει ένα μεταίχμιο που αν ξεπεραστεί, φοβάμαι πως οι συνέπειες θα είναι δυσάρεστες. Από άνθρωποι με ευαισθησίες κινδυνεύουμε να μετατραπούμε σε εξαρτημένους χρήστες της ψηφιακής εποχής και της τεχνητής νοημοσύνης.
Ποιον ορισμό θα δίνατε στη λογοτεχνία;
Λογοτεχνία είναι, όπως δηλώνει και η λέξη, η τέχνη του λόγου. Πέρα όμως από τα εκφραστικά μέσα και τη δεξιοτεχνία της γραφής, καθοριστικό ρόλο παίζουν η θεματολογία και οι ιδέες που πραγματεύεται κάθε έργο. Σκοπός της λογοτεχνίας είναι η συμβολή στην ανθρώπινη εμπειρία.
Γιατί πιστεύετε ότι οι Έλληνες διαβάζουν λιγότερο από τον μέσο Ευρωπαίο;
Πιστεύω πως διαβάζουν λιγότερο αλλά η άποψη αυτή βασίζεται περισσότερο σε προσωπικές παρατηρήσεις παρά σε στατιστικά δεδομένα. Στα ταξίδια μου στην Ευρώπη διαπιστώνω όλο και περισσότερους να εκμεταλλεύονται κάθε ευκαιρία για να διαβάσουν. Το βιβλίο, ως μέσο αντίστασης στην ψηφιακή εισβολή εικόνων, ήχων και δεδομένων, έχει σήμερα μικρότερη ισχύ, γεγονός που εξηγεί εν μέρει την παραγκώνισή του. Ωστόσο, για τον ίδιο λόγο, παραμένει αναγκαίο ως παρακαταθήκη του ανθρώπινου πνεύματος.
Πιστεύετε στη μοίρα ή στην τύχη;
Πιστεύω στη βιωματική δύναμη των ανεξήγητων συμπτώσεων, στην αβεβαιότητα των καιρών και στη χειραγώγηση, ως έναν βαθμό, αυτού που αποκαλούμε μοίρα.
Ένας μήνας καραντίνα. Ποια πέντε βιβλία θα θέλατε μαζί σας;
Η επιλογή είναι δύσκολη μέσα από τόσα σημαντικά έργα. Αν όμως έπρεπε να διαλέξω, θα ήταν:
α) Ο Μύθος του Σισύφου του Αλμπέρ Καμύ, για τον στοχασμό πάνω στη σημασία της ύπαρξης,
β) Το Βιβλίο της Ανησυχίας του Φερνάντο Πεσσόα, ως μια καθημερινή εξομολόγηση του ανθρώπινου σφυγμού,
γ) Αμοργός του Νίκου Γκάτσου, για το μοναδικό ταξίδι στο όνειρο και τη φαντασία, που διασφαλίζει εντέλει τα μυστικά τους) Στον Φάρο της Βιρτζίνια Γουλφ, για την έντονη ψυχολογική εμβάθυνση στις ανθρώπινες σχέσεις.
ε) μια ανθολογία σύγχρονων Ελλήνων ποιητών,
Χρειαζόμαστε περισσότερο ρομαντισμό ή ρεαλισμό σήμερα;
Οπωσδήποτε μια και ο σύγχρονος ρεαλισμός μας έχει φτάσει σε ένα σημείο καταρράκωσης πνευματικών αξιών και εμπορευματοποίησης της ζωής. Χρειαζόμαστε το συναίσθημα και έναν νέο ρομαντισμό για να επαναφέρουμε ένα σύστημα αξιών με σημασία στον άνθρωπο, που η κοινωνία έχει ανάγκη. Χωρίς ενσυναίσθηση, κινδυνεύουμε να οδηγηθούμε σε μια ψυχρή και απρόσωπη εμπειρία της πραγματικότητας και επικοινωνίας με τους συνάνθρωπούς μας.
