Γράφει ο Κωνσταντίνος Μανίκας, συγγραφέας
Έχω αναφερθεί αρκετές φορές στις επιπτώσεις της χρήσης τεχνητής νοημοσύνης στον χώρο του βιβλίου. Δεν είμαι από αυτούς που, με ευκολία κι αρκετό ρομαντισμό, υποβιβάζουν την επίδρασή της, θεωρώντας ότι ένα τεχνικό μέσο δεν θα κατορθώσει ποτέ να απαράγει τη συναισθηματική και συνειδησιακή αποτύπωση που καταθέτει ένας άνθρωπος στο κείμενό του.
Όντως ο άνθρωπος διαθέτει τα ειδικά χαρακτηριστικά που θα τον ξεχωρίζουν από έναν τεχνολογικό μεταπράτη ή ερμηνευτή του υπάρχοντος.
Όντως η νέα ιδέα, η πρωτοτυπία θα παραμένει κάτι που μόνο η νοηματική και συναισθηματική επεξεργασία του νου μπορεί να πετύχει.
Αυτό όμως που αρνούμαστε να δούμε είναι δύο μελλοντικά δεδομένα. Το ένα ότι η περαιτέρω εξέλιξη της τεχνολογίας θα βελτιστοποιήσει την αποδοτικότητα του λογισμικού, απαλείφοντας τωρινά λάθη και αξιοποιώντας προσιμειώσεις αντίδρασης στο συναίσθημα.
Το δεύτερο και βασικότερο είναι ότι η εκδοτική βιομηχανία ελάχιστα έχει πλέον να κάνει με τη λογοτεχνία. Τα είδη που προωθούνται διεθνώς είναι συγκεκριμένα, η επιθυμητή θεματολογία και το αξιακό ύφος σχεδόν επιβάλλονται από την επίκαιρη κοινωνική ατζέντα, το μαζικό μέρος του αναγνωστικού κοινού έχει εθιστεί σε φόρμες βγαλμένες από σεμινάρια δημιουργικής γραφής με έμφαση στην… απλότητα.
Αυτού του είδους η λογοτεχνία θα γίνεται όλο και πιο εύκολο να αναπαραχθεί. Και με τη βοήθεια έμπειρων επιμελητών, θα υπάρξουν όλες οι απαραίτητες λειάνσεις στο λόγο και προσαρμογές στην πλοκή και τους ήρωες.
Δεν θα είναι καθόλου δύσκολο να κατακλυστεί η αγορά με απομιμήσεις στις οποίες θα προστίθενται πινελιές ομαλοποίησης από το ανθρώπινο χέρι. Το κέρδος τεράστιο, το κόστος πολύ μικρότερο και η αναπαραγωγή του τίποτα αρκούντως επιθυμητή.
Η, όχι και τόσο απαραίτητη, πρωτοτυπία θα παραμείνει μια λογοτεχνική εμμονή περιφερειακών κύκλων που θα μεταγγίζεται στην κεντρική σκηνή όταν θεωρηθεί ότι με την κατάλληλη προσαρμογή μπορεί να αποτελέσει νέα πηγή εσόδων.
Αν κάτι σημαντικό μπορεί να προσφέρει άμεσα η τεχνητή νοημοσύνη είναι κάτι που ίσως κάνεις να μην επιθυμεί στ’ αλήθεια. Η λειτουργία του AI στηρίζεται στην αξιοποίηση μεγάλου όγκου πληροφοριών και ταχύτατης συγκριτικής αξιολόγησής τους.
Αντέχει ο χώρος του βιβλίου την λεπτομερή και εν τω βάθει ανάλυση της λογοτεχνικής αξίας των κειμένων;
Αυτό που επιχειρούμε όλοι με τις βιβλιοκριτικές μας, κι ανταποκρινόμαστε ανάλογα με την αξιοπιστία των προθέσεων και το εύρος των γνώσεων συγκριτικής λογοτεχνίας, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να το πετύχει σε σχεδόν απόλυτο βαθμό, μέσα σε δευτερόλεπτα αν της δοθούν οι κατάλληλες, μη προκατειλημμένες ερωτήσεις.
Η σύγκριση διαφορετικών έργων και η κριτική σε σχέση με τη λογοτεχνική τους αξία δείχνει ήδη να είναι αρκετά ακριβής και να μην άγεται και φέρεται από επικοινωνιακές τακτικές και μαρκετίστικες διαθέσεις. Η μόνη ειλικρινής ερώτηση είναι αν είμαστε δεκτικοί σε μια πιο αντικειμενική και ίσως πιο σκληρή κριτική ή θα επιλέξουμε συνειδητά να αποφεύγουμε τη χρήση της τεχνολογίας ακόμη κι όταν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να αναδείξει το πραγματικό λογοτεχνικό αποτύπωμα των έργων.
