Η λυρική γεωμετρία του φωτός: Μια ανάγνωση στην «Αέλια» της Όλγας Τρυφωνίδου-Ζώγλη
Γράφει η Ιωάννα Σταθοπούλου
Στη νέα της ποιητική συλλογή με τίτλο «Αέλια» που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Κούρος, η Όλγα Τρυφωνίδου-Ζώγλη επιχειρεί να χτίσει ένα γλωσσικό οικοδόμημα όπου το φως δεν είναι απλώς μια φυσική ιδιότητα, αλλά μια ηθική και υπαρξιακή στάση.
Το πρώτο στοιχείο που διαφοροποιεί την Τρυφωνίδου-Ζώγλη από τη σύγχρονη μινιμαλιστική ποίηση είναι η γλωσσική της πληθωρικότητα. Η ιδιότητά της ως φιλολόγου διαποτίζει το έργο, όχι ως στείρα επίδειξη γνώσεων, αλλά ως μια «ανασκαφή» λέξεων. Η χρήση αρχαϊκών, ομηρικών κλπ λέξεων προσδίδει στα ποιήματα μια διαχρονικότητα. Η ποιήτρια μοιάζει να πιστεύει πως οι σύγχρονες λέξεις δεν επαρκούν για να περιγράψουν το μέγεθος των ανθρώπινων συναισθημάτων, αναζητώντας τη ρίζα της ελληνικής γλώσσας για να βρει το χαμένο βάθος.
Ο τίτλος, «Αέλια», δανεισμένος από το φως του ήλιου, λειτουργεί ως ο κεντρικός πυλώνας της συλλογής. Ωστόσο, στην ποίηση της Τρυφωνίδου-Ζώγλη, το φως δεν είναι πάντα παρήγορο. Υπάρχουν στιγμές που είναι πυρακτωμένο και αδυσώπητο.
Η συλλογή διακρίνεται για έναν πλούσιο λόγιο λυρισμό, με ρυθμό που συχνά αγγίζει τα όρια της μελωδίας, στοιχείο που δικαιολογεί τη μελοποίηση στίχων της, όπως στο «Κουρσάρικο Καράβι». Η Τρυφωνίδου-Ζώγλη δεν εγκλωβίζεται σε αυστηρές φόρμες, αλλά επιτρέπει στον στίχο να ακολουθήσει την αναπνοή του συναισθήματος, χρησιμοποιώντας τις εποχές και τα στοιχεία της φύσης ως καθρέφτες εσωτερικότητας και την έντονη αντιθετική εικονοποιία ως δραματουργική κορύφωση.
Η αφιέρωση στη γιαγιά από τη Σμύρνη δεν είναι απλώς μια προσωπική αναφορά. Αποτελεί το ηθικό υπόβαθρο της συλλογής. Η «Αέλια» κουβαλά μαζί της την αύρα μιας χαμένης πατρίδας, μια ευγένεια τρόπων και μια ανθεκτικότητα που χαρακτηρίζει τον μικρασιατικό ελληνισμό. Αυτή η ρίζα μεταφράζεται σε μια ποίηση που παρά τον λυρισμό της, παραμένει στιβαρή και περήφανη.
Μια ποίηση που μετατρέπεται σε μια γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν και γίνεται κληρονομιά φωτός που διαπερνά τους στίχους και μεταμορφώνει τη μνήμη σε παρόν.
Εν κατακλείδι, η «Αέλια» είναι μια ιδιαίτερη συλλογή που απαιτεί την ενεργό συμμετοχή του αναγνώστη. Τα γλωσσάρια που συνοδεύουν τα ποιήματα είναι οδικοί χάρτες σε μια καταβύθιση ψυχής που απαιτεί στάσεις και στοχασμό. Η Όλγα Τρυφωνίδου-Ζώγλη μας παραδίδει ένα έργο που κατορθώνει να ενώσει το έμμετρο με το αυθόρμητο και το λόγιο με το βιωματικό, ενώ στέκεται με αξιώσεις στο μεταίχμιο παράδοσης και νεωτερικότητας, θυμίζοντάς μας ότι ο λόγος, όταν είναι αληθινός, παραμένει το μοναδικό μας «ανέσπερο φως» που μας αγγίζει και μας μεταμορφώνει.
Μια ποιοτική πρόταση από τις Εκδόσεις Κούρος που θα συγκινήσει όσους αναζητούν στην ποίηση την αλήθεια του πάθους και την ομορφιά της λυρικής έκφρασης.
Για την ποιήτρια…
Η Όλγα Τρυφωνίδου Ζώγλη γεννήθηκε σε ένα ακριτικό χωριό της Μακεδονίας, το Νεστόριο Καστοριάς όπου ο πατέρας της υπηρετούσε ως Οικονομικός Έφορος. Παρέμεινε στον τόπο αυτό ως την ηλικία των οκτώ ετών. Στη συνέχεια με μετάθεση του πατέρα της έζησε στο Αγρίνιο ως την ηλικία των δεκατριών ετών και στην Έδεσσα όπου τελείωσε το Λύκειο.
Σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή Αθηνών, στο Τμήμα Φιλολογίας, με Κατεύθυνση: Νεοελληνική Φιλολογία. Καθηγητές της υπήρξαν ο καθηγητής Γλωσσολογίας Γεώργιος Μπαμπινιώτης και ο καθηγητής του Παιδαγωγικού Τμήματος, ο αλησμόνητος Δημήτριος Λιαντίνης.
Σήμερα ζει στην Αθήνα με την οικογένειά της. Είναι παντρεμένη και μητέρα δυο παιδιών, μιας κόρης και ενός υιού.
Ποιήματα της έχουν δημοσιευτεί στην Εγκυκλοπαίδεια Γραμμάτων και Τεχνών της Αμφικτυονίας Ελληνισμού, στο Ανθολόγιο της και στον 12ο Παγκόσμιο Διαγωνισμό της Αμφικτυονίας, έλαβε το τρίτο βραβείο.
Σήμερα αρθρογραφεί στον ηλεκτρονικό τύπο και συγκεκριμένα στην λογοτεχνική σελίδα «Λόγω Τιμής».
Ποιήματά της έχουν δημοσιευτεί στη Φιλολογική Πρωτοχρονιά του 2024 και 2025.
Κυκλοφορούν από τις Εκδόσεις Κούρος οι ποιητικές της συλλογές Αλγηδόνα, Σελάνα και Αέλια.
