Γράφει η Μαρία Σκαμπαρδώνη
Μπορεί πολλές φορές να σχολιάζουμε ειρωνικά τη γενικότερη κρίση παιδείας και αξιών που βιώνουμε στην Ελλάδα, όμως πάντοτε η μικρή πατρίδα μας γεννούσε σπουδαίους Επιστήμονες σε επιστημονικούς κλάδους κάθε είδους και ενασχόλησης.
Η χώρα μας είναι ιδιαίτερα σεισμογενής, γεγονός που αυξάνει το ενδιαφέρον για την Επιστήμη της Σεισμολογίας, η οποία μελετάει τις αιτίες, τις συνέπειες και τον ενδεχόμενο ερχομό ενός σεισμού.
Το έδαφος ταλαντώνεται και η γη σείεται. Η εμφάνιση σεισμών υπάρχει διαχρονικά στην πορεία της ανθρώπινης ιστορίας. Πολλοί τον βλέπουν ως ένα αποκλειστικά φυσικό φαινόμενο, άλλοι προσθέτουν σε αυτό και θεολογικές διαστάσεις θεωρώντας τον ως μία μορφή διαπαιδαγώγησης και θείας επέμβασης. Όποια και να είναι η αλήθεια, το γεγονός ότι ο σεισμός μπορεί να προκαλέσει ανυπολόγιστο κακό και να επιφέρει απώλειες ζωών και περιουσιών, φανερώνει τη δυναμική του ως ένα σοβαρό, επίκαιρο πάντοτε και απρόβλεπτο φυσικό φαινόμενο.
Οι Αρχαίοι Έλληνες που ονόμαζαν κάθε φυσικό φαινόμενο με ονομασία θεότητας, είχαν τον Εγκέλαδο, ο οποίος όταν θύμωνε τράνταζε τη Γη. Ακόμα και σήμερα, ο σεισμός στη γλώσσα μας μεταφράζεται ως “το χτύπημα του Εγκέλαδου”, ειδικά αν είναι αρκετά δυνατός.
Στην Ελλάδα, η επιστημονική εμβάθυνση του φαινομένου αυτού, η μελέτη της σεισμικής δραστηριότητας που προκαλεί αναταραχή στην ανθρώπινη δραστηριότητα, αποτυπώθηκε ανεπανάληπτα στο πρόσωπο του Βασίλη Παπαζάχου.
Ο άνθρωπος που συνέδεσε όσο κανένας άλλος στη χώρα το όνομά του με τη μελέτη των ρηγμάτων, των προειδοποιητικών σεισμικών σημαδιών, της ενημέρωσης του κοινού για το πόσο ασφαλής ή όχι ήταν ένας σεισμός και αν θα ακολουθήσει επόμενος.
Ο Παπαζάχος υπήρξε ο Επιστήμονας που έβγαινε στο τηλεοπτικό κανάλι, κάθε φορά που μία σεισμική δόνηση ταρακουνούσε οποιοδήποτε σημείο της χώρας.
Πατέρας της Σεισμολογίας στην Ελλάδα, συνέδεσε το όνομά του με τον μεγάλο σεισμό του 1978 και έκτοτε η επιστημονική του κρίση πάντοτε θεωρούταν ανακουφιστική και ενημερωτική για το άγχος που προκαλεί στην ανθρώπινη ασφάλεια ο σεισμός ως ένα απρόβλεπτο και ενίοτε καταστροφικό φαινόμενο.
Η αγάπη του για τη μελέτη του αόρατου και εσωτερικού φλοιού της Γης, κατέστησε τον ίδιο έναν από τους μεγάλους Επιστήμονες της νεότερης Ιστορίας και σήμα κατατεθέν ενός Επιστημονικού κλάδου όχι ιδιαίτερα αναγνωρισμένου και δημοφιλούς.
Ο σεισμός διαχρονικά φοβίζει όχι μόνο γιατί είναι ξαφνικός, αλλά και επειδή προκαλεί άγχος το πόσο μεγάλα θα είναι τα ρίχτερ με τα οποία θα εμφανιστεί και τη δύναμη με την οποία μπορεί να προκαλέσει απώλειες ζωών και σπιτιών ακόμα.
Οι άνθρωποι πάντοτε προσπαθούν να αισθάνονται ασφάλεια, επιθυμούν να προστατεύονται διότι το ένστικτο της επιβίωσης είναι κυρίαρχο. Ωστόσο, οι υπέρτερες επεμβάσεις της φύσης πάντοτε αφήνουν τον άνθρωπο ένα βήμα πίσω, διότι η Γη που σείεται προσπαθεί να καταργήσει οποιαδήποτε αίσθηση ψυχραιμίας.
Ο Παπαζάχος ήταν η απόδειξη ότι η Επιστημονική γνώση είναι εκείνη που φέρνει την ανακούφιση και την κατάκτηση μίας ποιοτικής ζωής. Είναι αυτή που λειτουργεί ως αντίδοτο στο φόβο και την άγνοια που καταλήγουν σε βιαστικές και καταστροφικές αποφάσεις. Ο ίδιος στο μεγάλο σεισμός της Θεσσαλονίκης, με όπλο την επιστημονική γνώση προσπάθησε να πείσει μία φοβισμένη κοινωνία ότι η εκκένωση της πόλης δεν ήταν η σωστή λύση.
Ένας Έλληνας δίπλα στα ιερά τέρατα του επιστημονικού αυτού κλάδου, όπως ο Ρώσος Σομπόλεφ, περηφάνεια μόνο μπορεί να προκαλέσει για τα μεγάλα μυαλά που υπάρχουν στη χώρα και μπορούν να διαπρέψουν αρκεί να βρεθούν στην κατάλληλη τοποθεσία και συνθήκη.
Ο άνθρωπος που αφιέρωσε όλη του τη ζωή στο να μελετάει το υπόγειο τμήμα της Γης, να προσπαθεί να προειδοποιεί και να ενημερώνει για δείγματα που προδίδουν την εμφάνιση ενός σεισμού, στα 92 του χρόνια θα βρισκόταν και εκείνος στον κάτω κόσμο που τόσο πολύ προσπάθησε να διερευνήσει και να εξιχνιάσει.
Η συμβολή του στην ανάδειξη μίας ιδιαίτερης Επιστήμης παραμένει ανεκτίμητη..όπως και η επιστημονική του συμβολή στη θωράκιση και στην αύξηση ασφάλειας της χώρας απέναντι σε μία σκληρή και ενίοτε απρόβλεπτη φυσική δραστηριότητα.
