Στα Γιάννενα, στο Μέτσοβο ή στα χωριά του Ζαγορίου, η κουβέντα για τη θέρμανση ξεκινάει πολύ πριν έρθει ο χειμώνας. Ήδη από το καλοκαίρι οι περισσότεροι κάνουν λογαριασμούς για πετρέλαιο, ξύλα ή πέλετ. Τα τελευταία χρόνια, πάντως, όλο και περισσότερα νοικοκυριά αναρωτιούνται αν το κλιματιστικό, που μέχρι τώρα άνοιγε μόνο τον Ιούλιο, μπορεί να σηκώσει ένα μέρος από το βάρος της θέρμανσης. Η απάντηση εξαρτάται λιγότερο από τη μάρκα και περισσότερο από το πόσο κρύο κάνει πραγματικά έξω.
Ένα κλιματιστικό στη θέρμανση λειτουργεί ως αντλία θερμότητας. Παίρνει ενέργεια από τον εξωτερικό αέρα και τη μεταφέρει μέσα στο σπίτι. Όσο πιο κρύος είναι ο αέρας έξω, τόσο πιο δύσκολα γίνεται αυτή η μεταφορά και τόσο μειώνεται η απόδοση. Σε μια μέρα με 7 βαθμούς, ένα καλό μηχάνημα μπορεί να δώσει τρεις με τέσσερις κιλοβατώρες θερμότητας για κάθε κιλοβατώρα ρεύματος. Στους μείον 7, αυτός ο λόγος πέφτει αισθητά. Το μηχάνημα δεν σταματά, απλώς δουλεύει πιο σκληρά για το ίδιο αποτέλεσμα.
Υπάρχει και ένα φαινόμενο που ξαφνιάζει όσους δεν το έχουν ξαναδεί: η απόψυξη. Όταν η θερμοκρασία είναι κοντά στο μηδέν και η υγρασία υψηλή, στο στοιχείο της εξωτερικής μονάδας σχηματίζεται πάγος. Το κλιματιστικό τότε σταματά για λίγα λεπτά τη θέρμανση, αντιστρέφει τον κύκλο και λιώνει τον πάγο. Αν δεις ατμό να βγαίνει από την εξωτερική μονάδα, δεν χάλασε κάτι. Είναι φυσιολογική λειτουργία. Χρειάζεται μόνο το νερό που δημιουργείται να έχει πού να φύγει, γιατί αν παγώσει στη βάση της μονάδας μπορεί να προκαλέσει ζημιά.
Γι’ αυτό σε ορεινές περιοχές έχει νόημα να κοιτάξει κανείς τα τεχνικά χαρακτηριστικά με άλλο μάτι. Το εύρος θερμοκρασίας λειτουργίας στη θέρμανση (αν φτάνει στους μείον 15 ή μείον 20), η ύπαρξη θερμαντικής αντίστασης στη βάση της εξωτερικής μονάδας και η απόδοση σε χαμηλές θερμοκρασίες είναι πολύ πιο χρήσιμα στοιχεία από τη γενική ενεργειακή σήμανση. Σε αρκετά haier κλιματιστικα και σε αντίστοιχες σειρές άλλων κατασκευαστών, αυτά τα νούμερα αναγράφονται στα τεχνικά φυλλάδια, αρκεί κάποιος να μπει στον κόπο να τα διαβάσει.
Η τοποθέτηση μετράει εξίσου. Η εξωτερική μονάδα δεν πρέπει να βρίσκεται εκεί που μαζεύεται το χιόνι ή εκεί που πέφτει νερό από τη στέγη. Μια απλή βάση που τη σηκώνει 30 με 40 εκατοστά από το έδαφος και ένα μικρό στέγαστρο από πάνω αρκούν συχνά για να αποφευχθούν προβλήματα. Ο βορινός τοίχος, όσο πρακτικός κι αν φαίνεται, συχνά δεν είναι η καλύτερη επιλογή, αφού εκεί δεν φτάνει ποτέ ο ήλιος και ο πάγος λιώνει πιο αργά.
Στην πράξη, οι περισσότεροι στις ορεινές περιοχές δεν αντικαθιστούν εντελώς την κεντρική θέρμανση ή τη σόμπα. Χρησιμοποιούν το κλιματιστικό τους μήνες με ήπιο κρύο, τον Οκτώβριο, τον Νοέμβριο και την άνοιξη, και ανάβουν το καλοριφέρ ή το τζάκι όταν έρχονται τα χιόνια. Αυτός ο συνδυασμός μειώνει την κατανάλωση καυσίμου χωρίς να θυσιάζει την άνεση. Και σε ένα σπίτι με καλή μόνωση, οι μέρες που χρειάζεται πραγματικά ο λέβητας είναι λιγότερες απ’ όσες φανταζόμαστε.
