Στο «CulturePoint.gr» φιλοξενούμε τον συγγραφέα Αλέξανδρο Τόλια, με αφορμή το νέο του βιβλίο «Το Μυστικό της Μαύρης Πέτρας», ένα ταξίδι φαντασίας και επιλογών που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πηγή.

Ένα μυθιστόρημα φαντασίας για εφήβους, γεμάτο μαγεία, μυστήριο και ερωτήματα για το τίμημα της επιθυμίας. Η ιστορία της Φαίδρας, ενός κοριτσιού που ψάχνει απεγνωσμένα να κρατήσει ενωμένη την οικογένειά της, ξετυλίγεται μέσα σε έναν κόσμο όπου τα θαύματα συμβαίνουν αλλά πάντα ζητούν αντάλλαγμα.

Συνέντευξη στη δημοσιογράφο Νεκταρία Βαρσαμή-Πουλτσίδη

Κύριε Τόλια, το «Μυστικό της Μαύρης Πέτρας» ξεκινά σαν παραμύθι και εξελίσσεται σε μια περιπέτεια ενηλικίωσης. Πώς γεννήθηκε η ιδέα αυτού του μαγικού αντικειμένου που πραγματοποιεί ευχές; Ήταν για εσάς απλώς ένα αφηγηματικό εύρημα ή μια αλληγορία για τις ανθρώπινες επιθυμίες που πάντα ζητούν ένα τίμημα;

T.A: Η Μαύρη Πέτρα έχει ξεκάθαρα αλληγορικό χαρακτήρα. Η ιδέα της γεννήθηκε από τον ίδιο μου τον εαυτό, σε νεαρή ηλικία, όταν προσπαθούσα κι εγώ να καθορίσω τους στόχους μου και να ανακαλύψω ποιες επιθυμίες είχαν στ’ αλήθεια νόημα για μένα. Οι ανθρώπινες επιθυμίες έχουν πάντα ένα τίμημα, που δεν είναι άλλο από τον αγώνα και την προσπάθεια να τις πραγματοποιήσουμε.

Έτσι φαντάστηκα έναν κόσμο όπου ένα μαγικό αντικείμενο μπορεί να ζωντανέψει κάθε ευχή χωρίς κόπο. Και αμέσως γεννήθηκε η σύγκρουση των ηρώων για να το αποκτήσουν. Μια σύγκρουση που, στην ουσία της, αντικατοπτρίζει το πόσο συχνά ξεχνάμε ότι μπορούμε μόνοι μας να κάνουμε τις ευχές μας πραγματικότητα. Και τις δικές μας, αλλά και των άλλων.

Η Φαίδρα είναι μια ηρωίδα γεμάτη ευαισθησία και φόβο. Δεν πολεμά με σπαθί, αλλά με την ψυχή της. Πώς προσεγγίσατε τη δική της διαδρομή; Μοιράζεστε κοινά στοιχεία; Αντικατοπτρίζει κάτι από τις αγωνίες των σημερινών εφήβων, που ζουν ανάμεσα στην ελπίδα και στην αβεβαιότητα;

T.A: Η Φαίδρα αντιπροσωπεύει σε μεγάλο βαθμό τον δικό μου εφηβικό εαυτό, την ευαισθησία, τις αγωνίες και τον ρομαντισμό της ηλικίας εκείνης. Την προσέγγισα με αγάπη, επιτρέποντάς της να είναι αληθινή και ευάλωτη, όπως οι περισσότεροι έφηβοι. Με την άγνοια κινδύνου της νιότης, δεν φοβάται να ζήσει νέες περιπέτειες με θάρρος και ελπίδα, αλλά δεν παύει ποτέ να είναι παιδί.

Δεν ήθελα να χάσει την παιδική ψυχή της ούτε για μια στιγμή, αυτό είναι πολύ σωστά το όπλο της. Ακόμη κι όταν κρατά ξίφος, δυσκολεύεται να σκοτώσει· κι αυτό ήταν απόλυτα συνειδητή επιλογή και όχι φόβος. Πώς θα μπορούσε από τη μια στιγμή στην άλλη να το κάνει; Κάποια ταξίδια μάς ωριμάζουν, αλλά κάποια άλλα μάς υπενθυμίζουν ποιοι είμαστε, χωρίς να χρειάζεται απαραίτητα να αλλάξουμε.

Στο βιβλίο υπάρχει μια λεπτή ισορροπία ανάμεσα στη φαντασία και στη συναισθηματική αλήθεια. Πόσο δύσκολο ήταν να κρατήσετε την ιστορία ρεαλιστική μέσα σε έναν φανταστικό κόσμο; Θεωρείτε ότι η μαγεία είναι απλώς σκηνικό ή μέσο για να ειπωθούν όσα δεν χωρούν στην πραγματικότητα; Τι ρόλο παίζουν η μαγεία και η φαντασία γενικότερα στη ζωή σας;

T.A: Οι ισορροπίες στη φαντασία είναι πράγματι πολύ λεπτές. Για να παραμείνει μια ιστορία ρεαλιστική, ακόμη και σε έναν εξωπραγματικό κόσμο, χρειάζονται κανόνες. Η φαντασία υπερβαίνει τη λογική, αλλά δεν αρκεί η μαγεία για να είναι μία ιστορία πειστική.

Γι’ αυτό φρόντισα οι χαρακτήρες μου να έχουν σαφή κίνητρα, ξεκάθαρο παρελθόν και συνέπεια στις πράξεις τους – ακόμη και στη χρήση των δυνάμεών τους. Η μαγεία μπορεί να είναι ένα εντυπωσιακό σκηνικό με ποτάμια που λάμπουν ή γιγάντια λουλούδια, αλλά είναι και ένας τρόπος να γεννηθούν συναισθήματα σπάνια στην καθημερινότητα, σπάζοντας τα δεσμά της λογικής που περιορίζουν τη σκέψη και τη φαντασία.

Για μένα, η φαντασία και η μαγεία είναι απαραίτητες. Συγγραφικά, μου δίνουν τη δυνατότητα να ζωντανεύω κόσμους όπως ακριβώς τους ονειρεύομαι και στην καθημερινότητα, μου θυμίζουν πως πάντα υπάρχει χώρος για το διαφορετικό.

Μέσα από τη Μαύρη Πέτρα, οι ήρωες μαθαίνουν πως κάθε ευχή έχει και συνέπειες. Αν έπρεπε να διαλέξετε ένα μήνυμα που θέλετε να κρατήσει ο αναγνώστης ιδανικά, ποιο θα ήταν και γιατί; Η αξία της φιλίας, η δύναμη της επιλογής ή το θάρρος να αντιμετωπίζουμε τις συνέπειες των πράξεών μας;

T.A: Προσπαθώ μέσα από το πρώτο μου αυτό βιβλίο να περάσω πολλά μηνύματα και να δώσω νέα ερεθίσματα. Θέλω ο αναγνώστης να πιστέψει στον εαυτό του για να πραγματοποιήσει τα όνειρα του και να αγαπήσει ακόμα και τον κόπο που χρειάζεται για να συμβεί αυτό, καθώς είναι και αυτός που δίνει την ικανοποίηση στο τέλος όταν τα καταφέρνουμε. Να του περάσω επίσης την πεποίθηση πως αν θέλουμε να πραγματοποιήσουμε τη βαθύτερη επιθυμία μας, θα πρέπει πρώτα να ανακαλύψουμε ποια στ’ αλήθεια είναι αυτή και να απεμπλακούμε από εκείνες που στην πραγματικότητα δεν έχουν καμία σημασία.

Η γραφή σας είναι ζωντανή, κινηματογραφική, γεμάτη ρυθμό. Έχει αυτό να κάνει με τις λογοτεχνικές σας επιρροές; Αλήθεια, τι διαβάζετε; Πώς σας διαμόρφωσαν συγγραφείς όπως ο Κρίστοφερ Πάολινι, ο Φίλιπ Πούλμαν ή η Τζ. Κ. Ρόουλινγκ και τι κρατήσατε από τον καθένα στον τρόπο που πλάθετε κόσμους;

T.A: Ευχαριστώ για τα καλά σας λόγια. Όπως μου αρέσει να διαβάζω ιστορίες με γρήγορο ρυθμό, έτσι έχω μάθει και να γράφω. Αυτό προέκυψε γράφοντας πολύ και διαβάζοντας πολύ, όπως προτείνει και ο Στίβεν Κινγκ στο Περί Συγγραφής.

Διαβάζω κυρίως εφηβική φαντασία, ελληνική και ξένη. Μου αρέσει ο αυθορμητισμός και τα καθαρά συναισθήματα των νέων – στοιχεία που συχνά χάνονται στην ενήλικη ζωή – και απολαμβάνω να τα ξαναζώ μέσα από αυτές τις ιστορίες.

Οι σπουδαίοι συγγραφείς που αναφέρατε στ’ αλήθεια με επηρέασαν, ο καθένας τους με διαφορετικό τρόπο. Ο Κρίστοφερ Παολίνι με ενέπνευσε να ξεκινήσω να γράφω. Στην ηλικία μου, δημιουργώντας έναν τόσο εντυπωσιακό κόσμο, με έκανε να νιώσω ότι μπορώ κι εγώ. Οι περιγραφές του και η λεπτομέρεια του κόσμου του με επηρέασαν βαθιά. Τον Φίλιπ Πούλμαν τον θαυμάζω για τις αλληγορίες του, τον μαγευτικό του ρυθμό και την ωριμότητα της γραφής του. Πήρα πολλά, χωρίς καν να το συνειδητοποιήσω, όσο διαμόρφωνα τη δική μου φωνή. Τέλος αγάπησα όπως τόσοι μικροί και μεγάλοι τα βιβλία του Χάρι Πότερ. Η απλότητά τους, το χιούμορ, ο τρόπος που προσεγγίζουν τη μαγεία και την ενηλικίωση, με έκαναν να αγαπήσω βαθύτερα την εφηβική λογοτεχνία και να καταλάβω ότι αυτό είναι το είδος που μπορώ και θέλω να υπηρετήσω.

Αν είχατε στα χέρια σας μια δική σας Μαύρη Πέτρα και μπορούσατε να πραγματοποιήσετε μία επιθυμία για τη λογοτεχνία σήμερα, ποια θα ήταν; Να ξαναθυμηθούμε τη μαγεία του διαβάσματος ή να δώσουμε στα παιδιά πίστη πως η φαντασία αλλάζει τον κόσμο;

T.A: Η Μαύρη Πέτρα αρχικά θα μπορούσε να λύσει πάρα πολλά προβλήματα ή θέματα, που δεν καταφέραμε μόνοι μας σαν άνθρωποι, εκ των πραγμάτων, να λύσουμε. Στο χώρο της λογοτεχνίας, σε αυτά που αναφέρατε, προσπαθώ και μέσα από το κείμενο μου να ενθαρρύνω τους εφήβους να διαβάσουν περισσότερο και να αγαπήσουν τη λογοτεχνία. Αυτό προσπαθούμε όλοι οι συγγραφείς και οι Έλληνες συγγραφείς πιο συγκεκριμένα. Γιατί η λογοτεχνία διεγείρει τη φαντασία, καθώς οι εικόνες ζωντανεύουν με τον ξεχωριστό τρόπο του καθενός, σε αντίθεση με κάποια άλλη μορφή τέχνης που η εικόνα σου δίνεται ξεκάθαρα. Είναι μία μαγική εμπειρία, με αξίες και μηνύματα που θα μπορούσαν να αλλάξουν πράγματι τον κόσμο. Μακάρι να τα καταφέρουμε χωρίς κάποιο μαγικό αντικείμενο και να αγκαλιάσει ο κόσμος περισσότερο τη λογοτεχνία, από επιλογή.

Πιστεύετε πως η δύναμη της λογοτεχνίας, ακόμη κι όταν μιλά μέσα από ένα φανταστικό παραμύθι, μπορεί από μόνη της να αναδιαμορφώσει τον τρόπο που οι άνθρωποι βλέπουν τα βιβλία και την ανάγνωση; Ποια είναι η δική σας άποψη;

T.A: Αρχικά σέβομαι τον τρόπο που κάθε άνθρωπος βλέπει την ανάγνωση και αυτό που αποζητά από ένα βιβλίο επιλέγοντας να το διαβάσει. Εύχομαι και μέσα από το δικό μου κείμενο να βρει αυτό που λαχταρά, την περιπέτεια, λίγες ξέγνοιαστες στιγμές, κάποιο αστείο, κάποιο βαθύτερο νόημα. Σε όσους δεν διαβάζουν και τόσο, είναι τόσα πολλά – και ήδη ανέφερα κάποια – αυτά που θα μπορούσαν να κερδίσουν με ένα βιβλίο στην καθημερινότητα τους.

Αγαπώ και πιστεύω πολύ στα παραμύθια, άλλωστε είναι η πρώτη επαφή όλων μας, στην βρεφική ηλικία, με την λογοτεχνία. Έχω επηρεαστεί αρκετά, όπως και από τη μυθολογία. Σε μία ηλικία όπου οι έφηβοι διαμορφώνουν ακόμα τον χαρακτήρα και την προσωπικότητα τους, ένα εφηβικό φανταστικό «παραμύθι» θα μπορούσε να τους ξυπνήσει στ’ αλήθεια την αγάπη για τη λογοτεχνία, να είναι μια νέα πρώτη επαφή με το βιβλίο που παλιότερα μπορεί να απέρριπταν, συνάμα και πιο ώριμοι να το αγκαλιάσουν. Τα παραμύθια άλλωστε έχουν και το συναισθηματικό υπόβαθρο και τον διαχρονικό και διδακτικό χαρακτήρα που αγαπήσαμε οι περισσότεροι.

Ελπίζω με τον ίδιο τρόπο και η Μαύρη Πέτρα να αγγίξει την ψυχή αρκετών εφήβων, ή μεγάλων που κρύβουν ακόμα μία παιδική ψυχή μέσα τους και θέλουν να την εξερευνήσουν.

Ευχαριστώ πολύ για τις όμορφες ερωτήσεις, για τα καλά σας λόγια και για τη δυνατότητα να μοιραστώ τις σκέψεις μου μαζί σας και με το αναγνωστικό κοινό.