Γράφει ο Νίκος Ναούμης, πολιτικός επιστήμονας – συγγραφέας
Η μεταφορά ενός βιβλίου στην οθόνη δεν είναι απλώς μια εμπορική πράξη… είναι ο τρόπος μιας ιστορίας να βρει νέα στέγη μέσα μας. Όταν το μυθιστόρημα περνά στον κινηματογράφο ή την τηλεόραση, η λέξη αφήνει τη σιωπή του χαρτιού και αποκτά πρόσωπο, ήχο και μια κοινή ανάσα. Αυτή η δεύτερη ζωή είναι σημαντική. Δημιουργεί μια γέφυρα για ανθρώπους που ίσως δεν θα άγγιζαν ποτέ το πρωτότυπο έργο, δίνοντάς τους μια αφορμή να γνωρίσουν κόσμους που μέχρι χθες ήταν άγνωστοι.
Ιδιαίτερα σήμερα, οι νέες ψηφιακές πλατφόρμες μοιάζουν να ανακάλυψαν ξανά τη δύναμη της λογοτεχνίας.
Η τηλεόραση έχει πλέον τον χρόνο να ακολουθήσει τον ρυθμό των κεφαλαίων, δίνοντας στην αφήγηση τον χώρο που της αξίζει. Η μοναχική ανάγνωση γίνεται μια εμπειρία που μοιραζόμαστε με άλλους, και ο θεατής, σε πολλές περιπτώσεις, νιώθει την ανάγκη να ανακαλύψει και το βιβλίο. Αναζητά εκεί όσα η εικόνα δεν μπορεί να φανερώσει… την εσωτερική φωνή των ηρώων και το βάθος της γλώσσας.
Όμως, σε μια εποχή που η τεχνητή νοημοσύνη και οι αλγόριθμοι πολιορκούν τη δημιουργία, ο προβληματισμός μας γίνεται πιο βαθύς. Η λογοτεχνία σήμερα πιέζεται από την ταχύτητα και την ανάγκη για εύκολες εικόνες. Υπάρχει ο κίνδυνος η γραφή να αρχίσει να αλλάζει, όχι από συνειδητή επιλογή των συγγραφέων, αλλά από μια διάχυτη τάση να χωρέσουμε στις απαιτήσεις της οθόνης.
Όταν οι σκηνές στήνονται σαν έτοιμα πλάνα και οι διάλογοι θυσιάζουν την ομορφιά τους για χάρη της γρήγορης δράσης, η λέξη χάνει το βάρος της.
Το βιβλίο τότε κινδυνεύει να γίνει ένας απλός σταθμός, μια αναμονή για την εικόνα που θα ακολουθήσει. Αυτή η ανησυχία μου δεν είναι μια κατηγορία προς τους άλλους δημιουργούς… Σε καμία περίπτωση. Είναι μια προσπάθεια να κρατήσουμε ζωντανή την ουσία της δουλειάς μας. Σε έναν κόσμο που η τεχνολογία παράγει πλέον κείμενα με τρομακτική ευκολία, η δική μας ευθύνη είναι να μείνει η λογοτεχνία ένα οχυρό ελευθερίας.
Η δεύτερη ζωή των βιβλίων έχει αξία μόνο όταν η πρώτη τους ζωή, αυτή στο χαρτί, έχει υπάρξει ακέραιη. Όταν το έργο έχει γραφτεί ως λόγος που στέκεται στα πόδια του, χωρίς υπολογισμούς και εκπτώσεις. Τότε ο κινηματογράφος και η τηλεόραση δεν κλέβουν τίποτα από την ψυχή του… αντίθετα, φωτίζουν από μια νέα πλευρά την αλήθεια που μόνο η πραγματική λογοτεχνία μπορεί να γεννήσει.
