Γράφει η Ελένη Δρακάκη, φιλόλογος
Τα φετινά θέματα των Πανελλαδικών Εξετάσεων στη Νεοελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία παρουσίασαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον ως προς τη θεματολογία τους, καθώς κινήθηκαν γύρω από έναν ενιαίο θεματικό άξονα που αφορούσε τη μοναξιά, τις μεταβαλλόμενες ανθρώπινες σχέσεις και τη σχέση των γενεών σε μια εποχή δημογραφικής και κοινωνικής κρίσης. Με μια πρώτη ματιά, ο μαθητής θα μπορούσε να θεωρήσει ότι το θέμα αφορά κυρίως την υπογεννητικότητα. Στην πραγματικότητα, όμως, η υπογεννητικότητα λειτούργησε περισσότερο ως αφετηρία και ως αφορμή για να αναδειχθεί ένα βαθύτερο ζήτημα: η μοναξιά ως χαρακτηριστικό γνώρισμα της σύγχρονης κοινωνίας.
Το πρώτο κείμενο, της Μαργαρίτας Βεργολιά, προσέγγισε το ζήτημα από την πλευρά των νέων ανθρώπων, ενώ το δεύτερο, του Ευάγγελου Παπανούτσου, μετέφερε το βλέμμα στην άλλη άκρη του ηλικιακού φάσματος, στην τρίτη ηλικία. Με αυτόν τον τρόπο, τα δύο κείμενα έμοιαζαν να συνομιλούν μεταξύ τους, αναδεικνύοντας διαφορετικές όψεις του ίδιου κοινωνικού προβλήματος. Θεωρώ ότι φέτος οι μαθητές κλήθηκαν να αναμετρηθούν με κάτι πιο σύνθετο και υπαρξιακό: την ανθρώπινη ανάγκη για σύνδεση και ουσιαστική επικοινωνία.
Το λογοτεχνικό κείμενο του Ανδρέα Εμπειρίκου θεωρώ ότι ήταν διαχειρίσιμο ως προς τα νοήματά του. Το βασικό ερώτημα που έθετε ήταν ποιος ζει πραγματικά και ποιος απλώς υπάρχει. Ένας άνθρωπος που επικοινωνεί, αγαπά, μοιράζεται και συνδέεται με τους άλλους παραμένει ουσιαστικά ζωντανός, ανεξαρτήτως ηλικίας. Έτσι, το ποίημα λειτούργησε ως γέφυρα ανάμεσα στα δύο μη λογοτεχνικά κείμενα και μετέτρεψε το κοινωνικό ζήτημα σε έναν ευρύτερο υπαρξιακό προβληματισμό.
Στο τέταρτο θέμα, της παραγωγής λόγου, η διατύπωση των ζητουμένων ήταν σαφής και επέτρεπε στους μαθητές να οργανώσουν αποτελεσματικά το άρθρο τους, αξιοποιώντας τόσο τα στοιχεία των κειμένων όσο και προσωπικά βιώματα και παρατηρήσεις. Η επιλογή αυτή δείχνει ότι η επιτροπή επιδίωξε να αναδείξει μια προοπτική κοινωνικής συνοχής και διαγενεακής επικοινωνίας, δίνοντας έμφαση στην ανάγκη επαναπροσδιορισμού των ανθρώπινων σχέσεων στη σύγχρονη εποχή.
Συνολικά, πρόκειται για μια θεματολογία επίκαιρη, ανθρωποκεντρική και ουσιαστική, η οποία έδωσε στους μαθητές τη δυνατότητα να υπερβούν την απλή αναπαραγωγή γνώσεων και να προβληματιστούν πάνω σε ζητήματα που αγγίζουν άμεσα την καθημερινότητά τους και τη θέση τους μέσα στην κοινωνία.
