Βιβλιοκριτική • Ανάμεσα | Γιάννης Βαρδάκης | Εκδόσεις bookstars
Η δεύτερη ποιητική συλλογή του Γιάννη Βαρδάκη «Ανάμεσα» (Εκδόσεις bookstars) είναι ένα βιβλίο γραμμένο όχι για να σου εξηγήσει τον εαυτό σου, αλλά για να σου θυμίσει πως ο εαυτός σου υπάρχει σε περισσότερες από μία φωνές.
Ο Βαρδάκης, ήδη από τον πρόλογο, χτίζει το βασικό του σχήμα που αποτελείται από την Καρδιά, η οποία δε γνωρίζει τη γλώσσα της λογικής, το Μυαλό, που δεν έρχεται πρώτο και το Σώμα που συχνά το ξεχνάμε και δεν το ρωτάμε.
Αυτές ο τρεις εσωτερικές δυνάμεις “συμβιώνουν, συγκρούονται, σωπαίνουν” και κάποιες φορές λειτουργούν σαν σωτηρία, ενώ άλλες σαν εμπόδιο. Με αυτό το εύρημα, το βιβλίο αποκτά κάτι το θεατρικό, κάνοντάς το να μοιάζει με μια δραματουργία ψυχής.
Σε αυτήν τη συλλογή δεν παρακολουθούμε απλώς ποιήματα. Παρακολουθούμε σκηνές μιας εσωτερικής σύγκρουσης, όπου ο αναγνώστης δεν μένει απ’ έξω, αλλά ταυτίζεται αναγνωρίζοντας τον εαυτό του, γιατί όλοι κουβαλάμε αυτές τις τρεις φωνές, ακόμη κι όταν κάνουμε πως δεν τις ακούμε. Γιατί όλοι κρύβουμε κάτι από τα λόγια του ποιητή βαθιά μέσα μας.
Η γραφή του είναι καθαρή, άμεση, με προφορικό ρυθμό και κοφτές διατυπώσεις που λειτουργούν σαν μικρές αλήθειες. Ο Βαρδάκης δεν κρύβεται πίσω από περίπλοκες μεταφορές, αλλά επιλέγει να μιλήσει με τρόπο που θυμίζει εσωτερικό μονόλογο. Εκείνον τον μονόλογο που γεννιέται στις άγρυπνες ώρες, όταν το μέσα μας γίνεται πιο ειλικρινές και πιο ευάλωτο.
Κομβικό στοιχείο του βιβλίου είναι και η δομή του. Πέρα από τους διαλόγους, το «Ανάμεσα» χτίζεται και μέσα από μικρούς “ορισμούς”, σχεδόν σαν προσωπικό λεξικό επιβίωσης. Εδώ, η έννοια του ορίου μεταφράζεται ως το σημείο που παύουμε να κόβουμε τους εαυτούς μας σε κομμάτια για να χωρέσουμε. Ο φόβος είναι ο ίσκιος που μεγαλώνει όσο τον θρέφουμε. Η μοναξιά, η μνήμη, ο έρωτας και η ελπίδα δεν παρουσιάζονται θεωρητικά, αλλά ως βιωμένες καταστάσεις. Σαν να παίρνει ο ποιητής τις λέξεις που όλοι χρησιμοποιούμε καθημερινά και να τις επιστρέφει πίσω με διαφορετικό βάρος και νόημα. Έτσι, η συλλογή δεν είναι μόνο συναισθηματική, είναι και βαθιά υπαρξιακή. Κάνει τον αναγνώστη να αναρωτηθεί όχι μόνο το “τι νιώθω;”, αλλά “πώς το ονομάζω;” και τελικά “πώς το βιώνω και το κουβαλάω;”.
Το κεντρικό θέμα που διατρέχει τη συλλογή είναι το ενδιάμεσο σημείο ανάμεσα στη φθορά και την αυτοπροστασία, ανάμεσα στη σιωπή και την αλήθεια, ανάμεσα στον έρωτα που καίει και στον φόβο που προειδοποιεί. Το βιβλίο μιλάει πολύ για τα όρια, όχι ως σκληρότητα, αλλά ως αναγκαία πράξη αυτοσεβασμού. Σε έναν κόσμο που μας μαθαίνει να χωράμε παντού, το «Ανάμεσα» μας θυμίζει ότι το να σταθείς στο “όχι” σου, δεν είναι εγωισμός, αλλά επιστροφή.
Και μετά έρχεται ο επίλογος που λειτουργεί σαν μια ήσυχη αποφόρτιση. Σαν μια ήρεμη συμφιλίωση. Ο ποιητής δεν υπόσχεται την τέλεια αρμονία. Αντίθετα την αποδομεί ως μύθο. Προτείνει κάτι πιο αληθινό. Προτείνει ρυθμό και ισορροπία. Μια συνεννόηση ανάμεσα στις τρεις φωνές της καρδιάς, του μυαλού και του σώματος. Ένα είδος συμφωνίας που δεν εξαφανίζει τις αντιφάσεις, αλλά τους δίνει χώρο να υπάρχουν.
Το «Ανάμεσα» δεν είναι μια συλλογή που επιδιώκει να εντυπωσιάσει. Είναι μια συλλογή που επιδιώκει να γίνει ένα σταθερό σημείο αναφοράς μέσα στην αστάθεια. Ένας καθρέφτης αλήθειας. Γιατί πολύ σοφά, κάποιες φορές, το πιο ανθρώπινο πράγμα δεν είναι να λύσεις τα πάντα. Είναι να σταθείς εκεί που είσαι, να πάρεις μια ανάσα, να κοιτάξεις βαθιά μέσα σου και να αντέξεις να μείνεις… Ανάμεσα!
Για τον συγγραφέα…
Ο Γιάννης Βαρδάκης γεννήθηκε στο Ηράκλειο και ζει στα Χανιά. Εργάζεται σε Τράπεζα, ενώ για πάνω από τριανταπέντε χρόνια μιλά με νότες πίσω από ένα ραδιοφωνικό μικρόφωνο. Δεν κυνηγούσε ποτέ τις λέξεις, αλλά εκείνες τον περίμεναν. Σε βινύλια, σε παλιές noir ταινίες, σε πολυκαιρισμένα βιβλία, σε φάρους που δεν έσβησαν ποτέ, σε παλιά ξύλινα σκαριά που κουβαλούν μνήμες. Δεν είχε γράψει ποτέ. Ώσπου ήρθε η στιγμή με το βιβλίο «Οι Θάλασσες Μέσα» (Εκδόσεις bookstars). Το «Ανάμεσα» (Εκδόσεις bookstars) είναι η δεύτερη ποιητική του συλλογή.
