Γράφει ο Κωνσταντίνος Μανίκας, συγγραφέας
Το γράφω πολύ συχνά ότι στα περισσότερα θέματα βιαζόμαστε να κινηθούμε στην ακραία απορριπτική ή άκριτα θετική θέση. Έτσι και με τα Βραβεία των Public, η ψύχραιμη ματιά μάλλον δεν είναι και η πιο αποδεκτή.
Δώδεκα χρόνια μετά, τα συγκεκριμένα βραβεία αποτελούν έναν σεβαστό και χρήσιμο θεσμό καταγραφής των διαθέσεων του βιβλιοφιλικού κοινού. Θα μου πείτε ότι μια τέτοια αποτύπωση θα μπορούσε να γίνει απλώς και μέσω της δημοσίευσης της λίστας των πιο ευπώλητων. Αν μάλιστα αυτό συνέβαινε με συνεργασία όλων όσων κινούνται στον χώρο του βιβλίου, τότε θα μιλάγαμε για την αξιόπιστη βράβευση των επιθυμιών των αναγνωστών. Βέβαια, αν προχωρούσε συντονισμένα κάτι τέτοιο δεν θα υπήρχε κανένα όφελος για τη γνωστή αλυσίδα, ειδικά σε επίπεδο μάρκετινγκ, κάτι επιχειρηματία απολύτως θεμιτό.
Έως τώρα υποψήφια ήταν σχεδόν όλη η εγχώρια παραγωγή. Δεν υπήρχε κάποια αξιολογική επιτροπή που δημιουργεί τις λίστες. Άλλωστε ούτε οι διοργανωτές ισχυρίστηκαν ποτέ κάτι διαφορετικό. Οπότε οι πανηγυρισμοί των συγγραφέων, στο βαθμό που δεν αναγνωρίζουν αυτό το γεγονός, υπήρξαν είτε υποκριτικοί, είτε πρέκυψαν από εσκεμμένη παραπληροφόρηση.
Φέτος όμως μοιάζει να έχει αλλοιωθεί αυτός ο κανόνας, όχι επειδή προέκυψε κάποια αξιολογική διαδικασία αλλά μάλλον γιατί κάτι τρέχει στη συνεργασία της αλυσίδας με ορισμένους εκδοτικούς οίκους. Από τις λίστες λείπουν έργα συγκεκριμένων εκδοτών, όχι μόνο εξαιρετικά μικρών με αδυναμία τοποθέτησης στα ράφια των Public, αλλά και μεγαλύτερων με ιστορική πορεία. Κάποια μάλιστα από αυτά τα έργα έχουν ξεχωρίσει για τη λογοτεχνική τους αξία, κι αυτό προκαλεί ακόμη μεγαλύτερη εντύπωση.
Οφείλουμε να αντιλαμβανόμσστε καθετί στην πραγματική υπόσταση και επίδραση που έχει. Τα Βραβεία Κοινού των Public είναι ένας ενδιαφέρων θεσμός και η διοργάνωσή τους έχει να προσφέρει το δικό της λιθαράκι στην προβολή και ανάδειξη της ανάγνωσης, σε μια χώρα με προορισμένο κοινό. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι θα πρέπει να πάψουμε να κατανοούμε την ουσιαστική φύση και δράση κάθε πρωτοβουλίας και να μη τη διαχειριζόμαστε με την προσοχή και το ύφος που της αρμόζει.
Τα “βραβεία” κοινού που καπελώνει η αλυσίδα Public δεν πρέπει καν να αποκαλούνται βραβεία. Αυτό θα συνέβαινε εάν προς κρίση ετίθετο ολόκληρη η βιβλιοπαραγωγή μιας συγκεκριμένης χρονικής περιόδου, υπήρχε επιτροπή κρίσης με μέλη που κατέχουν ιδιότητες κατά τεκμήριο σχετικές με τη φιλαναγνωσία, αποδεκτοί από το σύνολο του κόσμου του βιβλίου, ανακοινωμένα από πριν, υπήρχε συγκεκριμένη βάση συμμετεχόντων με μοναδικά αποκλειστική ψήφο και φυσικά να αφορούσε σε βιβλία που αποδεδειγμένα είχαν διαβάσει ή έστω διαλέξει κι αγοράσει. Απ’ τη στιγμή που δεν συμβαίνει τίποτα από τα παραπάνω ο “θεσμός” αυτός έχει καταντήσει μια καταγέλαστη, χαμερπής ανακύκλωση δημοσίων σχέσεων κι ανταλλαγής κερδών πάνω ή κάτω από το τραπέζι με τους λογής παράγοντες του κυκλώματος του βιβλίου. Οφείλουμε να ωριμάσουμε και να το αγνοήσουμε παντελώς.