Γράφει η Μαρία Σκαμπαρδώνη
Οι άνδρες είναι έρμαια των ενστίκτων τους, παρασύρονται από την εφήμερη γοητεία της εμφάνισης.
Διαχρονικά, ο αρσενικός πληθυσμός διακατέχεται από την αναγκαιότητα να διαλέγει συντρόφους που πληρούν βασικά στοιχεία αισθητικής και αρμονικής εμφάνισης. Αυτή η ανάγκη ερμηνεύεται από βιολογικούς παράγοντες, αλλά υποστηρίζεται και από μία ολόκληρη κοινωνική πραγματικότητα.
Η Πολωνική λογοτεχνία χάρισε στο αναγνωστικό κοινό ένα ρεαλιστικό μυθιστόρημα για να αναδείξει την αδυναμία του άνδρα που παρόλη την κοινωνική καταξίωση και δύναμη, άγεται και φέρεται από γυναίκες ουσιαστικά κενές.
Ο κορυφαίος Πολωνός Μπολέσουαφ Προυφ καθιστά τον άνδρα πρωταγωνιστή της Κούκλας (Lalka) υποχείριο της Ιζαμπέλας, μίας γυναίκας που διακατέχεται από νεοπλουτισμό και αγαπάει να υποδύεται το μέλος της υψηλής κοινωνίας.
Γραμμένο σε μία εποχή που η Πολωνία βρισκόταν υπό τη Ρωσική κυριαρχία, ανάμεσα στη χρονική περίοδο 1872 – 1880, η κεντρική πρωταγωνίστρια συμβολίζει το εντελώς αντίθετο από την κοινωνική δυσχέρεια και ανελευθερία της εποχής. Ενδεχομένως, από την αναγκαιότητα να πιστέψει ότι βρίσκεται σε καλύτερη θέση, να ξεφύγει από το γενικότερο χάος που ήταν διάχυτο στη χώρα της εκείνη την εποχή.
Ο Στάνισλαφ Βοκούλσκι έχει όλα όσα απαιτεί η εποχή για να θεωρείται επιτυχημένος. Είναι αυτοδημιούργητος, πετυχημένος επιχειρηματίας, με οικονομική άνεση. Ωστόσο, παρά την επιτυχία του, στις συναισθηματικές του επιλογές δε φαίνεται ότι δρα με ιδιαίτερη εξυπνάδα.
Θύμα της λαγνείας του, της εικόνας που παρασέρνει και μαγεύει, αποτυπώνοντας την ανδρική αδυναμία μπροστά στη γυναικεία ομορφιά και τη δύναμη που έχει το ασθενές φύλο να μπερδεύει, να υποδουλώνει και να κατακτά.
Στο ίσως κορυφαίο βιβλίο στη λογοτεχνική του πορεία, ο κορυφαίος Πολωνός συγγραφέας μας τοποθετεί σε μία χώρα στην οποία όλες οι κοινωνικές τάξεις και κάστες συνυπάρχουν. Διαβάζουμε για τον φτωχό λαό, τους πλούσιους, τους εμπόρους και την ανέχεια που δυστυχώς χαρακτηρίζει ένα μεγάλο μέρος του απλού λαού.
Και ακόμα, είναι μία ανάλυση της ανδρικής αδυναμίας. Μπροστά στη θέαση ενός όμορφου θηλυκού οι άμυνες χαλαρώνουν, ακόμα και αν το περιεχόμενο είναι φτωχό και ευτελές.
Η Ιζαμπέλα προσπαθεί πίσω από τη μάσκα της ανώτερης κυρίας να κρυφτεί, επιθυμεί να ανήκει για να μη νοιώθει αδύναμη στους οικονομικά δυνατούς. Η αναγκαιότητά της να είναι ισχυρή, την οδηγεί στο να αρνείται την πραγματική της ταυτότητα, την καθιστά ψεύτικη και επιφανειακή.
Η εμμονή που καλλιεργεί ο Βοκούλσκι απέναντι στη γυναίκα αυτή, αναδεικνύει τη διαχρονική αδυναμία των αρσενικών που χάνουν τη δύναμή τους μπροστά στην ωραιότητα του γυναικείου κορμιού.
Ένα από τα πιο συγκλονιστικά μυθιστορήματα, αντιπροσωπευτικό της Πολωνικής λογοτεχνίας, με πολλά ηθικά διδάγματα και άνοιγμα στην κατανόηση της κοινωνίας εκείνης της εποχής.
