/Συνέντευξη: 10+1 Ερωτήσεις στη Χαρούλα Βερίγου

Συνέντευξη: 10+1 Ερωτήσεις στη Χαρούλα Βερίγου

Η συγγραφέας Χαρούλα Βερίγου, της οποίας πριν λίγες εβδομάδες κυκλοφόρησε το βιβλίο “Λασίθι, τόπος Μέγας – Η κούπα των θεών”, απαντά στις 10+1 Ερωτήσεις του Κωνσταντίνου Μανίκα.

Πώς θα περιγράφατε συνοπτικά το νέο σας βιβλίο;

Ένα οδοιπορικό είναι, από τα χρόνια της αθωότητας στον καιρό της ωριμότητας, ένα ταξίδι με λέξεις σε νοήματα, αξίες, ιστορικές στιγμές και διηγήσεις κάποιες φορές στη λασιθιώτικη ντοπιολαλιά, που ολοκληρώνεται με ποιητικό λόγο, κατάθεση ψυχής και χρέος στη γενέθλια γη. Μια καινούργια ανάγνωση «στη γλώσσα που διαβάζουνε οι αγράμματοι κι αγιάζουνε», με τις Αγγέλισσες και τις Μοσκοκούζουλες, χορεύοντας με τις νεράιδες, λαχταρώντας τις ιστορίες τους και τις συλλαβές τού νερού στα φτερωτά πανιά των ανεμόμυλων, με τους ψιθύρους των απόντων να ζωντανεύουν στο χαρτί, για να ποθήσει ξανά και ξανά εκείνα τα αμόλευτα χώματα, η ψυχή και να θαυμάσει από την αρχή «Το απάνω δώμα της γής» αναφωνώντας «Λασίθι, τόπος Μέγας».

Γιατί το Λασίθι αποτελεί κεντρικό σημείο αναφοράς;

Φωτογραφίζοντας την παιδική μου ηλικία και το άμεσο περιβάλλον τής τότε καθημερινότητάς μου, αισθάνθηκα ότι είχα μία αξόφλητη επιταγή, ένα χρέος ν’ αναστήσω γράφοντας ό,τι κινδύνευε να χαθεί, να τού δώσω πνοή προβάλλοντας τη σπουδαία πολιτιστική προσφορά του Οροπεδίου στον κόσμο, νιώθοντας περηφάνια γιατί στο Λασίθι δεν κατοίκησαν και δεν θα κατοικήσουν ποτέ σκοτεινές σκιές. Δεν τις αντέχει ο τόπος, γιατί το δικό μου Λασίθι είναι το τελευταίο ζωντανό τοπίο που κρατά την ομορφιά και την αξία του καλού παραμυθιού, γιατί σ’ αυτή την κούπα των θεών κανένα δάκρυ δεν πάει χαμένο. Γίνεται άστρο και νερό και σώζει την ψυχή μας.

Ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά των ηρώων σας;

Γνωρίζουμε ότι ως ήρωας – ηρωίδα μπορεί να εμφανίζεται το πρόσωπο ενός μύθου, ενός θρύλου ή έπους ή και μια απλή φυσιογνωμία σε ένα λογοτεχνικό έργο. Στο βιβλίο «Λασίθι, τόπος Μέγας» υπάρχουν πολλά και αληθινά πρόσωπα. Κάποιες μορφές προικισμένες με ικανότητες σωματικές, διανοητικές ή ψυχικές, μεγαλύτερες από εκείνες που κατέχει ο μέσος άνθρωπος, πραγματοποίησαν ασυνήθιστες, εξαιρετικά παράτολμες, ή αγαθοεργές πράξεις για τις οποίες έμειναν στην ιστορία και καταξιώθηκαν στη συνείδηση των συνανθρώπων τους ως ήρωες. Υπάρχουν όμως και άλλα πρόσωπα, αυτά που πρωταγωνιστούν σε ένα θρύλο ή σε ένα μύθο, σε ένα κοινωνικό γεγονός ή σε μια αυλή πνιγμένη στις μυρωδιές και συνιστούν πρότυπα προς μίμηση.

Τι θέλετε να αποκομίσει ο αναγνώστης μέσα από το βιβλίο σας;

Έχει απαντήσει στην ερώτηση σας, ο συγγραφέας – ερευνητής κ. Μάκης Κρασανάκης, οπότε δανείζομαι τα δικά του λόγια: «Η συγγραφέας, με μεθοδικότητα, αλλά και πρωτοτυπία, μέσα από τα άριστα λογοτεχνικά της αφηγήματα, ταξιδεύει και ξεναγεί τον αναγνώστη στην ιδιαίτερη πατρίδα της, το περίφημο Οροπέδιο Λασιθίου. Μαθαίνουμε ότι το Οροπέδιο βρίσκεται στις αγκάλες του ιερού βουνού της Δίκτης, ότι εκεί βρίσκεται το Δικταίον Άντρον, το σπήλαιο όπου η θεά Ρέα γέννησε τον Δία κι όπου ο θεός, όταν ανδρώθηκε, συνευρέθηκε ερωτικά με την πριγκίπισσα Ευρώπη, καρπός των οποίων ήταν ο Μίνωας, όπου, επίσης, ο Μίνωας πήρε τις θείες εντολές από τον πατέρα του τον Δία και τις έκανε νόμους των ανθρώπων κ.ά.
Πληροφορεί, επίσης, τον αναγνώστη ότι στο Οροπέδιο Λασιθίου είχαν το κεντρικό τους αρχηγείο οι Κρήτες καπετάνιοι σε όλους τους αγώνες για την ελευθερία της Κρήτης κι εκεί έγιναν οι μεγαλύτεροι αντιστασιακοί αγώνες για την απελευθέρωσή της, όπως η ιστορική Μάχη του Λασιθίου (21-30/5/1867), απ’ όπου μετά πήρε ο νομός την ονομασία του. Επίσης, μιλά για τη ζωή των κατοίκων που δεν ήταν πάντα ανθηρή, όμως, ποτέ δεν το έβαλαν κάτω μπροστά στις κατά καιρούς άσχημες συνθήκες. Πάλεψαν, εργάστηκαν και κατάφεραν να δαμάσουν φύση κι εχθρούς και να δημιουργήσουν ένα θαυμάσιο πολιτισμό κι έναν παραδεισένιο τόπο.

Είναι ένα βιβλίο γεμάτο συναισθήματα, εικόνες, μυθικές και ιστορικές αναδρομές, που σε κάνουν να νομίζεις ότι ζεις την κάθε εποχή. Δεν πρόκειται, βεβαίως, για βιβλίο ιστορικό, αλλά για βιβλίο λογοτεχνικό με ιστορικές αναφορές. Η γλώσσα της αφήγησης, ανάγλυφη και λυρική, εμπλουτίζεται με ιστορικές πληροφορίες και τοπικές διηγήσεις. Οι αναφορές στα μυθολογικά και ιστορικά γεγονότα είναι απόλυτα εξακριβωμένες. Εξιστορούνται δε και σε έμμετρο λόγο, ώστε η αφήγηση να καθηλώνει τον αναγνώστη και λογοτεχνικά.»

Η έμπνευση ή η σκληρή δουλειά, παίζει το σημαντικότερο ρόλο, στη συγγραφή ενός βιβλίου;

Μπορεί η έμπνευση να είναι μια σπίθα στη μέσα ραφή της ψυχής ή μια φλόγα στη σκέψη, όμως δεν φτάνουν, δεν είναι αρκετές από μόνες τους να δημιουργηθεί έργο, για να καταθέσει κανείς την ανθρώπινη εμπειρία με ήθος, πειθαρχία και συνέπεια στον αναγνώστη και στον εαυτό του. Ο συγγραφέας θα πρέπει να έχει υπάρξει πρώτα καλός αναγνώστης, πριν αρχίσει να γράφει να έχει μελετήσει αρκετά και όχι μόνο λογοτεχνικά βιβλία.

Με ποιον λογοτεχνικό χαρακτήρα ταυτίζεστε και ποιον αντιπαθείτε;

Έχω αγαπήσει και αντιπαθήσει πολλούς χαρακτήρες στα βιβλία που έχω διαβάσει.

Ένας μήνας “καραντίνα”. Ποια είναι τα πέντε βιβλία που θα θέλατε μαζί σας;

«Ηπειρώτικο Μοιρολόι», τού Κρίστοφερ Κινγκ, «Ο ανεπιθύμητος νεκρός», τού Γιώργου Μπρατάνου, «Αδερφοφάδες», τού Νίκου Καζαντζάκη, «Ο κύκλος με την κιμωλία», τού Μπέρτολντ Μπρεχτ και «Ποίηση 1963-2011» τής Κατερίνας Αγγελάκη – Ρουκ.

Διαλέγετε παρέα για ολιγοήμερη απόδραση. Ποιους λογοτέχνες, ανεξαρτήτως ιστορικής περιόδου δράσης, θα συμπεριλαμβάνατε;

Νίκος Καζαντζάκης, Κατερίνα Αγγελάκη – Ρουκ, Φρέντυ Γερμανός, Αλκυόνη Παπαδάκη, Ουμπέρτο Έκο, Χρόνης Μίσσιος, Τάκης Αντωνίου, Άρης Δικταίος, Έντγκαρ ‘Αλαν Πόε, Μαρία Πολυδούρη, Νικηφόρος Βρεττάκος, Νίκος Κατσαλίδας, Βασίλης Νιτσιάκος, Διονύσιος Σολωμός, Ρέα Γαλανάκη.

Ποια θεωρείτε την πιο χαρακτηριστική φράση από βιβλίο σας;

Σημάδια στο λευκό χιόνι, στο απάνω δώμα τής γης, δικά σου είναι, σ’ αυτά πατάς για να ζεις στην ποίηση, για να εννοείς τις λέξεις, γιατί μόνο η αγάπη έχει δικαίωμα να συλλαβίσει τούτα τα σημάδια και να σταθεί δίκαιη απέναντί τους καθώς μια καινούρια περηφάνια υψώνεται μέσα σου, δεν ήρθες για να ζήσεις λαθραία στο Λασίθι…

Με ποιο τραγούδι ή και άλμπουμ θα “ντύνατε” μουσικά ένα έργο σας;

Υπάρχει κάτι δικό μου, μελοποιημένο από τον Αλέξανδρο Χατζηνικολιδάκη, αυτό θα μπορούσε να ντύσει μουσικά το «Λασίθι, τόπος Μέγας».

ΣΕ ΨΑΧΝΟΥΝ ΔΡΟΜΟΙ, ΠΑΝΤΟΥ ΛΑΣΙΘΙ

Να πέφτει χιόνι, σαν παραμύθι
ονείρου απόβραδο, ζεις στο Λασίθι.
Το μέλλον άργησε μα δεν πειράζει
ο πρώτος έρωτας εκεί ρεμβάζει.
Έγειρε η θύμηση, πόσο μ’ αρέσει
λευκό πουκάμισο έχει φορέσει.
Σαν άχνη ζάχαρη πέφτει το χιόνι
εδώ η σκέψη σου θα ξημερώνει.
Ρόδο που έζησε μες στον χειμώνα
το φως μετάλαβε σε μια σταγόνα.
Κορώνα γράμματα το δαχτυλίδι
μαζί σου έρχομαι γι’ άλλο ταξίδι.
Να πέφτει χιόνι σαν παραμύθι
εδώ μού δίνεσαι πέρα απ’ τη λήθη.
Δε θέλω ενθύμια, ούτε και δώρα
την πρώτη νιότη σου, εκείνη φόρα.
Να βγεις στο δρόμο να με φωνάξεις
το μυστικό μου στ’ άστρα να τάξεις.
Κρύο αεράκι φέρνει το χιόνι
ένα φεγγάρι το νου στοιχειώνει.
Κάλπικες μέρες, βαθιές ρυτίδες
όσες αλήθειες τόσες πατρίδες.
Φτερό του δράκου, μαύρο κατράμι
όλα χαλάλι σου κι όλα χαράμι.
Σαν παραμύθι το χιόνι πέφτει
δες ο καθρέφτης δείχνει τον ψεύτη.
Ψηλά γεφύρια κι άπαρτα κάστρα
η μνήμη φταίει η ξελογιάστρα.
Χρόνια παλεύω, μάτια μελάνια
και δε μ’ αφήνει η περηφάνια.
Να πέφτει χιόνι σαν παραμύθι
σε ψάχνουν δρόμοι, παντού Λασίθι.
Του κόσμου όλα, παλιά, καινούρια
λάθη συγχώρεσες κι έχεις μια φούρια.
Ν’ αφήσεις πίσω σου τα «μη», τα «πρέπει»
η νύχτα η μάγισσα στο επιτρέπει.
Αύριο, την κούπα άσπρο πάτο
κι ας έρθουνε τα πάνω κάτω.
Ένα τζάμι που παγώνει
με χωρίζει από το χιόνι
κι από σενανε.
Κι όταν θα μεθύσω λιώμα
ρώτησε της γης το χώμα
πού το θάβει τόσο κρίμα
κρίμα κι άδικο.

Χρειάζεται περισσότερος ρομαντισμός ή ρεαλισμός στις ζωές μας;

Ο ρομαντισμός αφορά την ελεύθερη έκφραση των αληθινών συναισθημάτων, αυτών που πηγάζουν από την ψυχή και τελούν σε αρμονία με τον άνθρωπο και τη φύση, συνίσταται δε σε αυθόρμητες στιγμές που όταν εξωτερικεύονται δημιουργούν τις προϋποθέσεις για καλύτερες ανθρώπινες σχέσεις.  Ο πραγματικός ρομαντισμός με όχημα την αγάπη και το ειλικρινές ενδιαφέρον εκφράζεται με τη σεμνότητα, την εντιμότητα και την συνεχή προσπάθεια για τα ανώτερα αγαθά. Είναι τρόπος ζωής, είναι κουλτούρα τής ευγένειας· οπότε σήμερα, στη νέα πραγματικότητα, απότοκο της βιομηχανοποίησης, της αστικοποίησης και των επιστημονικών ανακαλύψεων, σε μια κοινωνία που η κυριαρχία της ύλης και του κέρδους, καθώς και η εγωιστική προσήλωση στην τεχνολογία, οδηγεί όλο και πιο κοντά στην παρακμή και κάθε τι ρομαντικό τείνει να εξαφανιστεί τόσο από την τέχνη όσο και από την καθημερινότητα των ανθρώπων, υποστηρίζω πως θα ήταν ωραίο να αλλάζαμε λιγάκι τη νοοτροπία μας, να βγούμε από τη δίνη του ρεαλισμού εγκαταλείποντας κινητά, οθόνες, πληκτρολόγια και διαδικτυακές συνομιλίες.

Ευχαριστώ από καρδιάς

Αύριο, εν ονόματι της αγάπης
Ζωή Δικταίου, αλλά και Χαρούλα Βερίγου