/Η Ρένια Παπαματθαίου στο CulturePoint.gr

Η Ρένια Παπαματθαίου στο CulturePoint.gr

Συνέντευξη της συγγραφέως Ρένιας Παπαματθαίου στον συνεργάτη μας Νίκο Ναούμη, με αφορμή το τελευταίο της βιβλίο “Ο φάκελος στο αρχείο”.

Αγαπητή κα Παπαματθαίου, ευχαριστώ που δεχτήκατε την πρόσκληση μου. Θα ήθελα ξεκινώντας, να σας ζητήσω να μου πείτε ποια είναι η Ρένια Παπαματθαίου, για να σας γνωρίσουμε καλύτερα.

Κατ’ αρχάς να σας ευχαριστήσω κι εγώ με τη σειρά μου, για την φιλοξενία και την ενδιαφέρουσα επικοινωνία μας.

Τι να πω για την Ρένια; Είμαι ένας απλός καθημερινός άνθρωπος, θα έλεγα, ίσως λίγο περισσότερο παρατηρητικός όσον αφορά τις συμπεριφορές που συναντώ στον δρόμο μου. Συλλέκτρια συναισθημάτων, με ιδιαίτερη ευαισθησία σε θέματα που αφορούν κυρίως παιδιά και ζώα. Αδιόρθωτα ρομαντική και κυρίως θεματοφύλακας εορταστικών παραδόσεων. Δεν αφήνω να μεγαλώσει το παιδί που, επιμελώς, φυλάω μέσα μου.

Τι είναι για εσάς το γράψιμο; Ανάγκη, επιθυμία, ταξίδι; Όλα αυτά μαζί ίσως…;

Είναι μια εσωτερική ανάγκη φυγής από την πραγματικότητα. Είναι η αίσθηση ελευθερίας στην έκφραση, που νιώθεις γράφοντας.

Πάμε τώρα να πούμε δυο λόγια για το τελευταίο σας έργο, το «Ο φάκελος στο αρχείο». Διαβάζοντας την περίληψη κάποιος, διαπιστώνει ότι μας αφηγείστε μια συγκλονιστική ιστορία αγάπης μιας μάνας, για το πρόωρα χαμένο παιδί της. Αναφέρεστε σε κάποιο πραγματικό γεγονός; Πείτε μας δυο λόγια για την υπόθεση του βιβλίου και ποια μηνύματα θέλατε να περάσετε γράφοντας το.

Το συγκεκριμένο βιβλίο, όχι δεν αναφέρεται σε πραγματικό γεγονός. Το θέμα, όμως. το οποίο πραγματεύεται δυστυχώς, είναι διαχρονικό και συμβαίνει στην πραγματικότητα. Την απώλεια ανθρώπων, κυρίως νέων, από τη μάστιγα των, παντός τύπου παραισθησιογόνων προϊόντων. Μία τέτοια δοκιμασία βιώνει και η ηρωίδα μου. Γνώρισε στις πραγματικές του διαστάσεις, τον βίαιο κόσμο των ναρκωτικών και τους κινδύνους, που τον συνθέτουν.

Μια νέα γυναίκα απελπισμένη από τον άδικο χαμό της δεκαεφτάχρονης κόρης της, ποιος τέτοιος θάνατος δεν είναι άδικος, παίρνει στα χέρια της την έρευνα για τον εντοπισμό των υπαιτίων του θανάτου της, όταν ο νόμος αρχειοθετεί την υπόθεσηΤην ατσαλώνει και πατώντας πάνω στο δικό της σκληρό παρελθόν, ορμάει στον αγώνα. Η ίδια, στην ηλικία των δεκαεπτά ετών, έμεινε έγκυος στο συγκεκριμένο παιδί. Αποφάσισε να συνεχίσει την εγκυμοσύνη της, παρά τις αντιρρήσεις και την σκληρή τιμωρία των γονιών της, κυρίως του αυστηρού πατέρα της, ο οποίος την έδιωξε από το σπίτι. Μεγάλωσε μόνη το παιδί της, παλεύοντας και χάνοντας, συχνά, τη γη κάτω από τα πόδια της. . Η αποτυχία της δικαιοσύνης να βρει τους ενόχους την συντρίβει συναισθηματικά.

Αποφάσισε να πέσει σε μια μάχη με αβέβαιο αποτέλεσμα και εξάντλησε όλα τα περιθώρια να βρει οποιοδήποτε στοιχείο, το οποίο θα την οδηγούσε κάπου.

Όσο έπεφτε σε τοίχο τόσο πείσμωνε. Όσο συναντούσε νέους ανθρώπους ευάλωτους στη μάστιγα των ναρκωτικών, έκανε την οργή της σκοπό. Κουράστηκε, κινδύνεψε, και φοβήθηκε. Δεν τα παράτησε όμως.

Κατά την διάρκεια των προσπαθειών της, σε μία εμπλοκή της με την αστυνομία, κατά την οποία η Αντιγόνη συνελήφθη ως ύποπτη, συναντά την Μάτα, και βρίσκονται μαζί στο αυτόφωρο. Η Μάτα, ένα παιδί με χαμένη την παιδικότητά της, από πολύ νωρίς και βίαια, μεγαλώνει σε ιδρύματα και ανάδοχες οικογένειες, απ’ όπου καταφέρνει και το σκάει. Την κερδίζει το περιθώριο, αλλά κατά έναν περίεργο τρόπο δεν την έχει ακόμη, καταπιεί. Ψυχικά και σωματικά κακοποιημένη είναι ένα αγρίμι, που καταφέρνει να επιβιώσει, από ένστικτο, αλλά δεν εμπιστεύεται κανέναν.

Η Αντιγόνη, βλέπει στο πρόσωπο αυτού του κοριτσιού, την χαμένη κόρη. Έχει, σχεδόν, την ηλικία της. Η γνωριμία μαζί της, μάλλον ισχυροποιεί τον αγώνα της και ο όρκος της, να εκδικηθεί για κάτι που είχε συμβεί, ανανεώνεται στο να εμποδίσει να επαναληφθεί μία ακόμη απώλεια.

Η δική μου Αντιγόνη, θα ζητούσε από όλες τις «Αντιγόνες», που η ζωή τις έριξε σ’ έναν τέτοιο, ή παρόμοιο, αγώνα, να μην δειλιάσουν, να κάνουν τον πόνο τους δύναμη και την εκδίκηση προσφορά, γιατί κι αυτή είναι μια μορφή δικαίωσης και ψυχικής γαλήνης.

Αλήθεια, τι είδους ιστορίες σας αρέσει να γράφετε και τι να περιμένουμε μελλοντικά από εσάς;

Αυτήν την περίοδο με το μυθιστόρημα. Ανέκαθεν όμως με όλα σχεδόν τα είδη: διήγημα, νουβέλα, θεατρικούς μονολόγους, μονόπρακτα. Τα κείμενά μου κυρίως δεν εξυπηρετούν κάποιον σκοπό, για παράδειγμα την πληροφορία για κάποιο θέμα. Είναι μυθοπλαστικά εμπεριέχοντας κάποιες φορές πραγματικά ή ιστορικά γεγονότα. Ανταποκρίνονται στους καθημερινούς, συνήθως, προβληματισμούς και απεικονίζουν παραστατικά τη ζωή.

Οι ήρωες είναι συνηθισμένοι και καθημερινοί, χωρίς τίποτα το “ηρωικό”.

Αποκαλύπτουν την ψυχολογία τους, κυρίως μέσω των πράξεών τους και περιγράφουν με πιστότητα και αληθοφάνεια την πραγματικότητα. Αυτό επιτυγχάνεται με εκτενείς περιγραφές χώρων, αντικειμένων, ανθρώπων. Επίσης χαρακτηριστικό των έργων μου είναι οι συνεχείς ανατροπές, κρατώντας έτσι από την αρχή μέχρι το τέλος το ενδιαφέρον του αναγνώστη, τον οποίο δεν αφήνουν σε καμία περίπτωση να ησυχάσει ή να προβλέψει το τέλος. Χωρίς να σημαίνει τούτο ότι τον εκτροχιάζει και ότι του στερεί την ικανοποίηση της κάθαρσης, που ίσως έχει φτιάξει μέσα του. Νομίζω πως καταφέρνω να έχω τους αναγνώστες συνοδοιπόρους στα κείμενά μου.

Τώρα, η επόμενη έκδοση, αφορά δύο νουβέλες, εντελώς, θεματικά, διαφορετικές μεταξύ τους, αμιγώς μυθοπλασία και πολύ ανατρεπτικές. Δύο νουβέλες που έρχονται η κάθε μία με τον δικό της τρόπο, να μας μυήσει και κυρίως να μας φέρει αντιμέτωπους με προβληματισμούς και αντιξοότητες. Θα μπορούσε κάποιος από μας να ταυτιστεί με έναν ή και με όλους τους πρωταγωνιστές Και αν αυτό συνέβαινε, θα είχε ενδιαφέρον το πόσο διαφορετικά θα λειτουργούσε και τι λύσεις θα έδινε. Οι ήρωες και των δύο ιστοριών ασφυκτιούν στον κομφορμισμό της κοινωνίας και προσπαθούν να βρουν διέξοδο και τα όνειρα που είχαν εγκαταλείψει στην εφηβεία τους. Και στις δύο νουβέλες οι ήρωες είναι άρρηκτα συνδεδεμένοι με τους σκύλους τους, οι οποίοι εμπλέκονται ενεργά και παίζουν σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη των ιστοριών.

Επίσης να αναφέρω πως σε εξέλιξη βρίσκεται το δεύτερο μέρος του πρώτου βιβλίου, «ΚΟΝΣΕΡΤΟ ΓΙΑ ΔΥΟ ΖΩΕΣ» Και η απόφαση για τη συνέχεια, πάρθηκε ύστερα από επιμονή φανατικών αναγνωστών, οι οποίοι επιθυμούν να ξαναβρεθούν και να εμπλακούν με την εξέλιξη της ζωής των ηρώων, που έζησαν και εξελίχθηκε στην πολύπαθη δεκαετία του 1930.

Βρίσκετε χρόνο να διαβάζετε και ποια η γνώμη σας για τους Έλληνες λογοτέχνες;

Ελάχιστα, σε τούτη τη φάση, δεδομένου, όπως και σεις καλά γνωρίζετε, κατά την διάρκεια δημιουργίας δεν είναι εύκολη η συγκέντρωση για αναγνώσεις. Αν εννοείτε τους σύγχρονους Έλληνες λογοτέχνες, αδιαμφισβήτητα υπάρχουν πολλοί, καλοί και αρκετοί, αξιόλογοι.

Όσοι ασχολούμαστε λίγο παραπάνω με τον κόσμο του βιβλίου στη χώρα μας, ξέρουμε πόσο δύσκολο είναι κάποιος νέος συγγραφέας να μπει στα εκδοτικά πράγματα. Το δικό σας ξεκίνημα ήταν εύκολο και τι θα συμβουλεύατε κάποιον ομότεχνο σας που δεν έχει αξιωθεί ακόμα να δει το βιβλίο του στις προθήκες των βιβλιοπωλείων;

Το δύσκολο δεν είναι να δεις το βιβλίο σου, στην προθήκη ενός βιβλιοπωλείου. Και εννοώ πως υπάρχουν αρκετοί τρόποι και προσβάσεις στα εκδοτικά μέσα, και με δική του οικονομική επιβάρυνση. Δεν είμαι υπέρ της αυτοέκδοσης, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάποιος δεν πρέπει να το επιχειρεί. Καθαρά υποκειμενικό θέμα.

Πρωτίστως χρειάζεται να πιστέψει στον εαυτό του. Εάν αρέσει στον ίδιο αυτό που έγραψε. Εάν το δει αποστασιοποιημένα και όσο μπορεί αντικειμενικά, το θεωρεί καλό, γιατί όχι. Ο σκοπός είναι η καταξίωση στο χώρο. Αν το βιβλίο, με τη συγγραφή του οποίου καταπιάνεται κάποιος, χαρακτηρίζεται από συνέπεια και κυρίως, σεβασμό στον αναγνώστη, που αυτό σημαίνει πολύ δουλειά και καθόλου προχειρότητα, έχει ελπίδες να αναγνωρισθεί και να καταξιωθεί, κυρίως, από το αναγνωστικό κοινό.

Θεωρώ τον εαυτό μου από τους τυχερούς, γιατί, το πρώτο κιόλας, μυθιστόρημα έτυχε αποδοχής, από μεγάλους εκδοτικούς οίκους, αλλά κυρίως αγαπήθηκε ένθερμα από μία ευρεία και ποικίλη μερίδα αναγνωστών. Και τους ευχαριστώ γι αυτό. Επιγραμματικά να κλείσω με το κλασσικό: «Κάθε αρχή και δύσκολη»

Μια νέα χρονιά ξεκίνησε το ταξίδι της και μας βρίσκει δυστυχώς ακόμα μπλεγμένους στον εφιάλτη του κορωνοϊού. Πως βλέπετε να εξελίσσεται όλο αυτό και ποια η πρόβλεψη σας για τον κόσμο την επόμενη μέρα;

Η αλήθεια είναι πως αυτό, το οποίο βιώνει όλη η ανθρωπότητα τα τελευταία δύο χρόνια, ξεπερνά και τον πλέον ευφάνταστο συγγραφικό νου. Οι επιπτώσεις της πανδημίας θα είναι σαφώς πολύπλευρες και πολυεπίπεδες, τόσο στη σωματική και την ψυχική μας υγεία, όσο και στις συναισθηματικές μας ανάγκες Δύσκολο να προβλέψει κανείς την επόμενη ημέρα, ευρισκόμενος σε παρατεταμένο άγχος, που διαρκώς αυξάνεται. Πέρα από τις οικονομικές δυσκολίες, όπως είναι αναμενόμενο, περισσότερο με φοβίζουν τα συναισθηματικά προβλήματα και τα προβλήματα συμπεριφοράς, τα οποία ήδη έχουν κάνει την εμφάνισή τους.

Να ευχηθώ μόνο, να καλύψουμε σύντομα τις συναισθηματικές μας ανάγκες που έχει προκαλέσει η επιβεβλημένη μειωμένη κοινωνική επαφή και να επανακτήσουμε σύντομα τα ανθρώπινά μας δικαιώματα. Τα δικαιώματα στην κοινωνική ζωή, στη συνάντηση με φίλους, στις σφιχτές αγκαλιές, χαρακτηριστικό άλλωστε της ζεστής ιδιοσυγκρασίας μας.

Ποια η σχέση σας με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης; Τα θεωρείτε απαραίτητα για την προβολή του έργου ενός συγγραφέα;

Δεν θα έλεγα ότι είναι άριστα, αν και τα ακολουθώ. Σίγουρα συμβάλουν στην γρήγορη ενημέρωση και την αστραπιαία διαφήμιση προϊόντων. Αλλά αυτό με φοβίζει το «αστραπιαία».

Διαβάζει κατά τη γνώμη σας ο Έλληνας και επιπλέον, ποια είναι η γνώμη σας για το ηλεκτρονικό βιβλίο; Θα επικρατήσει του συμβατικού;

Δυστυχώς, σε σχέση με άλλες χώρες έχουμε το πιο μικρό αναγνωστικό κοινό. Ίσως φταίει και το κλίμα μας. Οι ηλιόλουστες μέρες, το απέραντο καλοκαίρι μας, οι ρομαντικές καλοκαιρινές νύχτες μας. Γενικά όλα αυτά που σε ξεμυαλίζουν και σε βγάζουν στους δρόμους.

Δεν είμαι αντίθετη σε ό, τι επιτάσσει η εποχή. Αλλά στο θέμα του βιβλίου παραμένω κλασική. Δεν πιστεύω πως θα επικρατήσει το ηλεκτρονικό του συμβατικού. Πολλές φορές όμως, με την ίδια ικανοποίηση, έχω διαβάσει και ηλεκτρονικό βιβλίο.

Τέλος, αφού σας ευχαριστήσω και σας ευχηθώ καλή και δημιουργική χρονιά,

Θέλω να μου περιγράψετε τη Ρένια με μια φράση.

Δύσκολο σε μια φράση. Θα το προσπαθήσω πάντως: Αισιόδοξη, πεισματάρα, δοτική.